Rufinamid, özellikle Lennox–Gastaut sendromunda tonik ve atonik “düşme” nöbetlerini azaltmak amacıyla kullanılan, yapısal olarak diğer antiepileptiklerden farklı bir triazol türevidir.
| Özellik | Rufinamid |
|---|---|
| Ticari ad | Banzel/Inovelon |
| Kimyasal yapı | Triazol türevi |
| Temel mekanizma | Na⁺ kanallarının inaktif durumunu uzatır |
| Temel endikasyon | Lennox–Gastaut sendromunda ek tedavi |
| Kardiyak özelliği | QT aralığını kısaltır |
| Önemli etkileşim | Valproat, rufinamid düzeyini artırır |
| Uygulama | Yemekle birlikte |
Etki mekanizması
Rufinamid:
- Voltaj bağımlı Na⁺ kanallarının inaktif durumda kalma süresini uzatır.
- Na⁺ kanallarının yeniden aktif duruma dönmesini geciktirir.
- Sürdürülen yüksek frekanslı nöronal ateşlemeyi azaltır.
- Eksitatör nöronal yayılımı baskılar.
Kesin antikonvülzan mekanizması tam olarak açıklanmamış olsa da temel kabul edilen etki budur.
Klinik kullanım
Rufinamid:
- Bir yaş ve üzerindeki çocuklarda
- Adölesanlarda
- Erişkinlerde
Lennox–Gastaut sendromuna bağlı nöbetlerin ek tedavisinde kullanılır. Özellikle yaralanmaya yol açabilen tonik ve atonik düşme nöbetlerinde yararlıdır. Güncel DailyMed ürün bilgisi
Lennox–Gastaut sendromunun ayırt edici özellikleri
- Birden fazla nöbet tipi
- Özellikle tonik ve atonik nöbetler
- EEG’de 1,5–2,5 Hz yavaş diken-dalga
- Uykuda paroksismal hızlı aktivite
- Bilişsel ve davranışsal bozulma
- Tedavi direnci
Yan etkiler
Sık görülenler
- Somnolans
- Baş dönmesi
- Yorgunluk
- Baş ağrısı
- Ataksi ve koordinasyon bozukluğu
- Bulantı ve kusma
- İştah azalması
- Diplopi
Çocuklarda kusma ve somnolans daha belirgin olabilir.
Ciddi reaksiyonlar
- DRESS/multiorgan hipersensitivite reaksiyonu
- Ateş, döküntü ve lenfadenopati
- Eozinofili
- Hepatit
- Nefrit
- Hematolojik anormallikler
- İntihar düşüncesi ve davranışında artış
- İlacın ani kesilmesiyle nöbetlerde artış veya status epileptikus
DRESS tablosu döküntü olmadan da başlayabileceğinden ateş ve organ tutulumu dikkatle değerlendirilmelidir.
QT aralığını kısaltması
Rufinamidin en özgün sınav özelliği QT aralığını kısaltmasıdır.
Bu nedenle:
- Ailesel kısa QT sendromunda kontrendikedir.
- QT’yi kısaltan diğer ilaçlarla birlikte dikkatli kullanılmalıdır.
- Açıklanamayan senkop, çarpıntı veya ailede ani ölüm öyküsü sorgulanmalıdır.
Bu özellik, **************QT’yi uzatan birçok ilaçtan farklıdır
Farmakokinetik
- Emilimi doz arttıkça tam orantılı artmaz.
- Yemekle alınması emilimi artırır.
- Proteinlere bağlanması düşüktür.
- Büyük ölçüde karboksilesterazlarla hidroliz edilir.
- CYP450 sistemiyle belirgin ölçüde metabolize edilmez.
- İnaktif metabolitleri çoğunlukla böbrekten atılır.
- Hemodiyaliz maruziyeti yaklaşık %30 azaltabilir.
- Ağır karaciğer yetmezliğinde kullanılması önerilmez.
İlaç etkileşimleri
Valproat
Valproat, rufinamid düzeyini artırır.
Bu etki özellikle:
- Küçük çocuklarda
- Düşük vücut ağırlığında
- Yüksek valproat düzeylerinde
daha belirgin olabilir. Valproat alan hastalarda rufinamide daha düşük başlangıç dozuyla başlanır.
Enzim indükleyici antiepileptikler
| İlaç | Rufinamid üzerindeki etkisi |
|---|---|
| Karbamazepin | Rufinamid düzeyi ↓ |
| Fenitoin | Rufinamid düzeyi ↓ |
| Fenobarbital | Rufinamid düzeyi ↓ |
| Primidon | Rufinamid düzeyi ↓ |
| Valproat | Rufinamid düzeyi ↑ |
Rufinamid hafif bir CYP3A4 indükleyicisi olduğundan hormonal kontraseptiflerin etkinliğini azaltabilir. Güvenilir ek kontrasepsiyon gerekebilir.
LGS’de kullanılan ilaçlarla karşılaştırma
| İlaç | Ayırt edici özellik |
|---|---|
| Rufinamid | Na⁺ inaktivasyonu; QT kısalması |
| Valproat | Geniş spektrumlu temel seçenek |
| Klobazam | 1,5-benzodiazepin |
| Lamotrijin | Na⁺ kanal blokajı; ciddi döküntü riski |
| Topiramat | Çoklu mekanizma; kilo kaybı, taş ve glokom |
| Felbamat | NMDA-glisin antagonizması; aplastik anemi |
| Kannabidiol | LGS, Dravet ve tüberoskleroz nöbetleri |
| Fenfluramin | Serotonerjik/sigma-1 etki; kardiyak izlem |
Bilişsel gerilik, farklı tiplerde dirençli nöbetler ve EEG’de 2 Hz yavaş diken-dalga aktivitesi bulunan dokuz yaşındaki çocukta valproat tedavisine ek antiepileptik başlanacaktır. Aile öyküsünde genç yaşta açıklanamayan ani ölümler bulunduğu ve hastanın EKG’sinde QTc aralığının belirgin kısa olduğu saptanıyor.
Aşağıdaki ilaçlardan hangisinin başlanması kontrendikedir?
A) Klobazam
B) Rufinamid
C) Kannabidiol
D) Topiramat
E) Valproat
Doğru cevap: B
Hastada Lennox–Gastaut sendromuyla birlikte ailesel kısa QT sendromu düşünülmelidir. Rufinamid QT aralığını daha da kısaltabileceğinden ailesel kısa QT sendromunda kontrendikedir.
Ek sınav noktası: Hasta valproat kullandığı için rufinamid düzeyi de artabilir; normal koşullarda dahi daha düşük başlangıç dozu gerekirdi.