Villalta skoru, derin ven trombozu (DVT) sonrası gelişen posttrombotik sendromun (PTS) tanısı ve şiddetinin değerlendirilmesinde kullanılan, en yaygın ve en iyi doğrulanmış klinik skorlama sistemidir.
Altın nokta (TUS/YDUS): Günümüzde International Society on Thrombosis and Haemostasis (ISTH) ve birçok klinik çalışmada PTS değerlendirmesi için standart yöntem olarak kullanılmaktadır.
Posttrombotik Sendrom (PTS)
PTS, DVT’nin en sık uzun dönem komplikasyonudur.
Patofizyoloji
DVT
↓
Venöz kapak hasarı
+
Rezidüel trombüs
↓
Venöz hipertansiyon
↓
Mikrosirkülasyon bozukluğu
↓
Posttrombotik Sendrom
Villalta Skorunun Bileşenleri
Skor iki bölümden oluşur:
- Semptomlar (5 madde)
- Fizik muayene bulguları (6 madde)
Toplam 11 parametre değerlendirilir.
Her biri:
- 0 = Yok
- 1 = Hafif
- 2 = Orta
- 3 = Şiddetli
olarak puanlanır.
I. Semptomlar (Hasta Tarafından Bildirilen)
| Semptom | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|
| Ağrı | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Kramplar | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Ağırlık hissi | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Parestezi | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Kaşıntı | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
Maksimum puan = 15
II. Klinik Bulgular
| Bulgular | 0 | 1 | 2 | 3 |
|---|---|---|---|---|
| Pretibial ödem | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Cilt indürasyonu | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Hiperpigmentasyon | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Kızarıklık | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Venöz ektazi/varis | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
| Baldır kompresyonunda ağrı | Yok | Hafif | Orta | Şiddetli |
Maksimum puan = 18
Venöz Ülser
Aktif venöz ülser varlığı ayrıca kaydedilir.
Aktif venöz ülser, Villalta toplam puanından bağımsız olarak ağır (şiddetli) PTS kabul edilmesini sağlar.
Toplam Puan
Maksimum puan:
33
Villalta Skorunun Yorumu
| Toplam Puan | Klinik |
|---|---|
| 0–4 | PTS yok |
| 5–9 | Hafif PTS |
| 10–14 | Orta PTS |
| ≥15 | Ağır PTS |
| Aktif venöz ülser | Ağır PTS (puan ne olursa olsun) |
Tanı Kriteri
PTS tanısı için:
Villalta ≥5
veya
Venöz ülser
bulunması gerekir.
Ne Zaman Değerlendirilir?
Akut DVT döneminde kullanılmaz.
İlk değerlendirme:
- Genellikle DVT’den en az 3–6 ay sonra yapılır.
Takiplerde tekrar uygulanabilir.
Kullanım Alanları
- DVT sonrası takip
- Klinik araştırmalar
- Tedavi etkinliğinin değerlendirilmesi
- Kompresyon tedavisinin izlenmesi
- Venöz girişimlerin sonuçlarının değerlendirilmesi
Avantajları
- Kolay uygulanır.
- Validasyonu güçlüdür.
- Tekrarlanabilir.
- Semptom ve fizik muayeneyi birlikte değerlendirir.
Kısıtlılıkları
- Subjektif semptomlar içerir.
- Kronik venöz yetmezlik ile PTS ayrımını tek başına yapamaz.
- Görüntüleme bulgularını içermez.
CEAP ile Farkı
| Özellik | Villalta | CEAP |
|---|---|---|
| Amaç | Posttrombotik sendrom şiddeti | Kronik venöz hastalık sınıflaması |
| Semptom | ✓ | Kısmen |
| Fizik muayene | ✓ | ✓ |
| Etiyoloji | ✗ | ✓ |
| Anatomi | ✗ | ✓ |
| Patofizyoloji | ✗ | ✓ |
| Tedavi takibi | Çok uygun | Daha sınırlı |
Villalta ve Venöz Klinik Skorların Karşılaştırılması
| Skor | Kullanım |
|---|---|
| Villalta | Posttrombotik sendrom |
| VCSS (Venous Clinical Severity Score) | Kronik venöz yetmezlik şiddeti |
| CEAP | Kronik venöz hastalık sınıflaması |
| Villalta + Venöz ülser | Ağır PTS |
TUS İçin Ezber Noktaları
- Villalta = Posttrombotik sendromun standart klinik skoru.
- 11 parametre içerir (5 semptom + 6 fizik muayene bulgusu).
- Her parametre 0–3 puan alır.
- ≥5 puan = Posttrombotik sendrom tanısı.
- 10–14 = Orta, ≥15 = Ağır PTS.
- Aktif venöz ülser, puandan bağımsız olarak ağır PTS kabul edilir.
- Akut DVT sırasında değil, en erken 3–6 ay sonra değerlendirilmelidir.
Çok Zor TUS Sorusu
Soru
56 yaşındaki kadın hasta, 8 ay önce geçirilmiş proksimal derin ven trombozu sonrası sol bacakta kronik yakınmalar nedeniyle değerlendiriliyor. Ağrı (2 puan), ağırlık hissi (2 puan), kaşıntı (1 puan), pretibial ödem (2 puan), hiperpigmentasyon (2 puan), venöz ektazi (1 puan) ve baldır kompresyonunda ağrı (1 puan) saptanıyor. Diğer Villalta parametreleri normaldir. Aktif venöz ülseri yoktur.
Bu hastanın Villalta skoruna göre sınıflaması aşağıdakilerden hangisidir?
A) Posttrombotik sendrom yok
B) Hafif posttrombotik sendrom
C) Orta posttrombotik sendrom
D) Ağır posttrombotik sendrom
E) Skor akut DVT döneminde uygulanamayacağı için değerlendirilemez
Doğru cevap: C) Orta posttrombotik sendrom
Açıklama: Toplam Villalta puanı:
- Ağrı = 2
- Ağırlık hissi = 2
- Kaşıntı = 1
- Pretibial ödem = 2
- Hiperpigmentasyon = 2
- Venöz ektazi = 1
- Baldır kompresyonunda ağrı = 1
Toplam = 11 puan.
Villalta sınıflamasına göre:
- 0–4: PTS yok
- 5–9: Hafif
- 10–14: Orta
- ≥15 veya aktif venöz ülser: Ağır PTS
Dolayısıyla bu hasta orta derecede posttrombotik sendrom grubundadır.