REBOA (Resüsitatif Endovasküler Aort Oklüzyonu), vücudun en büyük atardamarı olan aort içine kateterle ilerletilen bir balonun şişirilerek geçici kan kontrolü sağlanması ve hayati organ perfüzyonunun artırılması işlemidir. Ciddi iç kanama ve hemorajik şok vakalarında kesin tedaviye kadar zaman kazandırır.
Temel Özellikler
- Kasık damarından (femoral arter) girilerek aort içerisine özel kateter yerleştirilir.
- Balon şişirilerek kanama bölgesinin altındaki kan akımı durdurulur veya azaltılır.
- Kalp ve beyin gibi hayati proksimal organlara giden kan basıncını ve akışını yükseltir.
Kullanım Alanları ve Amaç
Acil servislerde kardiyovasküler kollapsı ve arresti önleme.
Trafik kazaları veya yüksekten düşme gibi şiddetli travmatik iç kanamalar.
Ameliyathane veya girişimsel işlemlere zaman kazandırma.

Bu üç yöntem aynı stratejik amaca hizmet eder:
Kesin damar onarımına hemen geçmenin hastayı öldürebileceği durumda kanamayı geçici olarak kontrol etmek, kalp-beyin perfüzyonunu korumak ve hastayı fizyolojik olarak toparlanabileceği aşamaya taşımak.
Ancak görevleri farklıdır:
| Yöntem | Temel işlev |
|---|---|
| REBOA | Aortayı geçici olarak oklüde ederek gövde içi kanamayı azaltır |
| Hasar kontrol cerrahisi | Kısa operasyonla kanama ve kontaminasyonu kontrol eder; kesin onarımı erteler |
| Geçici intravasküler şant—TIVS | Yaralanmış damardan geçici kan akımı sağlayarak ekstremite veya organ perfüzyonunu korur |
I. REBOA
1. Tanım
REBOA—Resuscitative Endovascular Balloon Occlusion of the Aorta, femoral arter yoluyla aortaya ilerletilen balonun şişirilerek distal kan akımını geçici olarak kesmesidir.
Başlıca etkileri:
- Subdiyafragmatik kanamayı azaltmak
- Aortik diyastolik basıncı yükseltmek
- Koroner ve serebral perfüzyonu geçici olarak artırmak
- Hastayı ameliyathane veya anjiyografi ünitesindeki kesin hemostaza ulaştırmak
REBOA kesin tedavi değil, yalnızca definitif kanama kontrolüne köprü yöntemidir.
2. Güncel kanıtın kritik yorumu
REBOA’nın rutin kullanımına ilişkin kanıtlar tartışmalıdır. EAST’in 2025 uygulama kılavuzu, subdiyafragmatik kanama düşünülen hemodinamik instabil travma hastalarında rutin REBOA kullanımına koşullu olarak karşı çıkmıştır; bunun nedeni net sağkalım yararının gösterilememesi ve komplikasyon riskidir. Buna karşılık askerî ve seçilmiş travma algoritmaları, eğitimli ekip ve hemen erişilebilir kesin hemostaz bulunduğunda REBOA’yı seçilmiş ölümcül hemoraji olgularında bir köprü olarak kullanmayı sürdürmektedir.
Bu nedenle doğru yaklaşım:
“Şok hastasına otomatik REBOA” değil; uygun anatomik kanama bölgesi, deneyimli ekip ve dakikalar içinde kesin kanama kontrolü mevcutsa seçilmiş REBOA.

3. Aortik zonlar
Zone 1
Sol subklavian arter çıkışının distali ile çölyak arter arasındaki torasik aorta
Başlıca kullanım:
- Masif intraabdominal kanama
- Retroperitoneal kanama
- Abdominal vasküler yaralanma
- Kontrol edilemeyen solid organ veya mezenterik kanama
- Subdiyafragmatik hemorajik arrest veya peri-arrest
Zone 2
Çölyak arter ile en alt renal arter arasındaki bölge
Genellikle no-occlusion zone kabul edilir.**************
Nedeni:
- Çölyak ve renal arter dallarını etkileme
- Balonun güvenli konumlandırılmasının zor olması
- Visseral ve renal iskemi riski
Zone 3
En alt renal arter ile aort bifürkasyonu arasındaki infrarenal aorta
Başlıca kullanım:
- Pelvik kırığa bağlı kanama
- Pelvik vasküler yaralanma
- Junctional kasık kanaması
- Seçilmiş postpartum veya pelvik hemorajiler
Pratik kural
- İntraabdominal kanama → Zone 1
- İzole pelvik kanama → Zone 3
- Zone 2’ye balon yerleştirilmez

4. REBOA endikasyonları
Seçilmiş hastalarda düşünülebilir:
- Kan ürünü ve resüsitasyona rağmen devam eden ağır hipotansiyon
- Subdiyafragmatik, kompresyonla kontrol edilemeyen kanama
- Pelvik kırıkla ilişkili masif hemoraji
- Non-compressible torso hemorrhage
- Hemorajik peri-arrest
- Seçilmiş travmatik kardiyak arrest
- Torakotomi ile aort klempine alternatif olabilecek durumlar
- Ameliyathane veya embolizasyona çok kısa sürede ulaşılabilecek hastalar
REBOA için temel koşullar:
- Kanama kaynağı REBOA ile kontrol edilebilir bölgede olmalıdır.
- Femoral arter erişimi sağlanabilmelidir.
- Kan ve hasar kontrol resüsitasyonu sürdürülmelidir.
- Kesin kanama kontrolü hazır olmalıdır.
- İşlemi yapacak eğitimli ekip bulunmalıdır.
5. Kontrendikasyonlar
Başlıca kontrendikasyon
Kontrolsüz intratorasik kanama
Örnekler:
- Kalp yaralanması
- Torasik aort yaralanması
- Büyük pulmoner damar yaralanması
- Masif hemotoraks
- İntratorasik kanama odağı bilinmeyen ağır şok
Aortanın aşağıdan oklüzyonu, proksimal basıncı yükselterek torasik kanamayı artırabilir.
Diğer kontrendikasyon veya ciddi sakıncalar
- Aort diseksiyonu
- Travmatik torasik aort rüptürü
- Aortik protez veya kompleks aort anatomisi
- Femoral/iliak arterin ciddi yaralanması
- Ciddi aortoiliak oklüzif hastalık
- Kontrol edilemeyen proksimal kanama
- Kesin hemostaza hızla ulaşılamaması
- Düşük akımlı durumun nedeni hemoraji değilse
- Uzamış, geri döndürülemez arrest
6. Teknik basamaklar
- Common femoral arter erişimi
- Ultrason rehberliği tercih edilir.
- Arterin inguinal ligamanın altında ve bifürkasyonun üzerinde ponksiyonu hedeflenir.
- Arteriyel sheath yerleştirilmesi
- Güncel düşük profilli sistemlerde sıklıkla 7 Fr erişim mümkündür.
- Balonun hedef zona ilerletilmesi
- Dış anatomik ölçüm, floroskopi veya radyografi kullanılabilir.
- Kör ilerletme güvenilir anatomi ve uygun cihaz gerektirir.
- Balonun kontrollü şişirilmesi
- Aşırı şişirme aort hasarı veya balon rüptürüne yol açabilir.
- Hemodinamik yanıtın değerlendirilmesi
- Proksimal arter basıncı
- Santral nabız
- Perfüzyon
- Kanama azalması
- Kesin kanama kontrolü
- Laparotomi
- Pelvik packing
- Vasküler onarım
- Embolizasyon
- Hibrit girişim
- Kontrollü deflasyon
- Ani deflasyon ağır hipotansiyon, asidoz ve hiperkalemi oluşturabilir.
- Sheath çıkarılması ve ekstremite perfüzyonunun değerlendirilmesi
7. Tam ve parsiyel REBOA
Tam REBOA
Aort akımının tamamen kesilmesidir.
Avantajı:
- En güçlü geçici kanama kontrolü
Dezavantajı:
- Distal iskemi
- Visseral iskemi
- Böbrek hasarı
- Reperfüzyon sendromu
- Afterload artışı
Parsiyel REBOA—pREBOA
Balon kontrollü biçimde kısmen indirilerek sınırlı distal akım sağlanır.
Amaç:
- Proksimal basıncı sürdürebilmek
- Distal iskemi yükünü azaltmak
- Oklüzyon süresini daha tolere edilebilir hale getirmek
Ancak parsiyel REBOA da kesin hemostazı geciktirecek bir yöntem değildir.
8. Oklüzyon süresi
Tek bir güvenli süre sınırı yoktur. Risk şu faktörlere bağlıdır:
- Zone 1 veya Zone 3 olması
- Tam veya parsiyel oklüzyon
- Şokun süresi
- Hipotermi ve asidoz
- Kollateral dolaşım
- Eşlik eden damar hastalığı
Genel yaklaşım:
- Zone 1 tam oklüzyon mümkün olan en kısa sürede sonlandırılmalıdır.
- Süre uzadıkça visseral iskemi, akut böbrek hasarı, bağırsak nekrozu ve mortalite artar.
- Zone 3, renal ve visseral arterlerin distalinde olduğu için görece daha uzun tolere edilebilir; yine de uzamış kullanım güvenli değildir.
- Kesin kanama kontrolü başladıktan sonra mümkünse parsiyel oklüzyona geçilir.
JTS’nin 2026 kılavuzu da REBOA’yı hemen kesin hemostaza bağlanan, kontrollü ve eğitim gerektiren bir süreç olarak konumlandırmaktadır.
9. REBOA komplikasyonları
Erişim yeri
- Femoral arter trombozu
- Diseksiyon
- Psödoanevrizma
- Hematom
- Retroperitoneal kanama
- Distal ekstremite iskemisi
- Kompartman sendromu
- Amputasyon
Aort ile ilişkili
- Aort diseksiyonu
- İntimal yaralanma
- Aort rüptürü
- Balon rüptürü
- Yanlış zon oklüzyonu
Fizyolojik
- Sol ventrikül afterload artışı
- Miyokard iskemisi
- Pulmoner ödem
- Distal organ iskemisi
- Akut böbrek hasarı
- Bağırsak iskemisi
- Spinal kord iskemisi
- Laktik asidoz
- Hiperkalemi
- Reperfüzyon hipotansiyonu
- Kardiyak arrest
II. Vasküler Travmada Hasar Kontrol Cerrahisi
1. Tanım
Hasar kontrol cerrahisi—Damage Control Surgery, DCS, fizyolojik rezervi tükenmiş hastada uzun ve mükemmel anatomik onarım yerine:
- Kanamayı hızla durdurmayı,
- Kontaminasyonu sınırlamayı,
- Geçici kapatmayı,
- Yoğun bakımda fizyolojiyi düzeltmeyi,
- Kesin onarımı daha sonraki operasyona bırakmayı
amaçlar.
DCS anatomik değil, öncelikle fizyolojik başarıyı hedefler.
2. Ölüm elması
Klasik “ölüm triadı”:
- Hipotermi
- Asidoz
- Koagülopati
Güncel olarak buna hipokalsemi eklenerek “ölüm elması—lethal diamond” ifadesi kullanılır. Hasar kontrol resüsitasyonu, bu dört bileşeni erken kanama kontrolü ve dengeli kan ürünü desteğiyle kırmayı amaçlar. (SciELO)
3. DCS düşünülmesi gereken fizyolojik durumlar
Tek bir mutlak eşik yoktur; ancak güçlü göstergeler:
- Kontrol edilemeyen masif kanama
- Hemorajik şok
- Devam eden yüksek kan ürünü gereksinimi
- Hipotermi, özellikle yaklaşık <34°C
- Ciddi asidoz, özellikle yaklaşık pH <7,20
- Koagülopati
- Hipokalsemi
- Yüksek laktat ve baz açığı
- Uzun operasyon gerektiren çoklu damar/organ yaralanması
- Hastanın definitif onarımı tolere edememesi
- Eş zamanlı ortopedik, abdominal veya torasik ağır yaralanmalar
Hipotermi, pH <7,2 civarında asidoz ve koagülopati, literatürde DCS için en sık kabul edilen fizyolojik göstergelerdendir.
4. Vasküler hasar kontrol yöntemleri
Hızlı proksimal ve distal kontrol
- Direkt bası
- Turnike
- Vasküler klemp
- Balon tamponadı
- Fogarty balonu
- REBOA
- Endovasküler covered stent
Damarın geçici kapatılması
- Ligasyon
- Stapler ile kapatma
- Damar uçlarının bağlanması
Geçici perfüzyon
- Geçici intravasküler şant
- Eksternal şant
- Geçici bypass
Kanayan venin yönetimi
- Primer tamir
- Lateral venorafi
- Patch
- Şant
- Seçilmiş venlerin ligasyonu
Açık yönetim
- Fasiyotomi
- Geçici abdominal kapatma
- Negatif basınçlı yara tedavisi
- Açık sternum veya açık abdomen
- Planlı second-look operasyonu
5. DCS’nin üç temel evresi
Evre 1: Kısa ilk operasyon
Amaç:
- Kanamayı durdurmak
- Hayati perfüzyonu korumak
- Kontaminasyonu sınırlamak
- Operasyonu hızla sonlandırmak
Vasküler işlemler:
- Kanayan damarın ligasyonu
- Geçici şant
- Balon tamponadı
- Packing
- Hızlı interpozisyon grefti
- Seçilmiş endovasküler kontrol
- Fasiyotomi
- Geçici kapatma
Evre 2: Yoğun bakım resüsitasyonu
Düzeltilmesi gerekenler:
- Hipotermi
- Asidoz
- Koagülopati
- Hipokalsemi
- Hipoperfüzyon
- Anemi
- Trombosit ve fibrinojen eksikliği
Uygulamalar:
- Dengeli kan ürünü tedavisi
- Isıtma
- Kalsiyum replasmanı
- Fibrinojen desteği
- Tromboelastografi/ROTEM rehberliği
- Vazopressörün yalnızca uygun resüsitasyonla birlikte kullanılması
- Ventilasyon ve renal destek
Evre 3: Planlı kesin onarım
Hasta stabilize olduktan sonra:
- Şant çıkarılır.
- Definitif arteriyel rekonstrüksiyon yapılır.
- Gerekirse venöz onarım yapılır.
- Nekrotik dokular debride edilir.
- Ortopedik stabilizasyon tamamlanır.
- Fasiyotomi ve yara yeniden değerlendirilir.
- Definitif kapatma planlanır.
III. Geçici İntravasküler Şantlar—TIVS
1. Tanım
Geçici intravasküler şant, yaralanmış arter veya venin proksimal ve distal uçları arasına yerleştirilen, definitif onarım yapılana kadar geçici kan akımı sağlayan tüp sistemidir.
Ana hedefleri:
- Sıcak iskemi süresini kısaltmak
- Ekstremite canlılığını korumak
- Ortak çalışma için zaman kazanmak
- Hastanın resüsitasyonuna izin vermek
- Karmaşık rekonstrüksiyonu daha güvenli koşullara ertelemek
TIVS özellikle ağır ekstremite travmalarında hızlı reperfüzyon sağlar; mevcut çalışmalar ekstremite kurtarmaya katkı sağlayabileceğini düşündürmekle birlikte kanıtların çoğu gözlemseldir.
2. Endikasyonlar
Güçlü endikasyonlar
- Gustilo-Anderson Tip IIIC açık kırık
- Arter yaralanmasıyla birlikte uzun sürecek ortopedik stabilizasyon
- Ekstremite reperfüzyonunun hemen sağlanması gereken durum
- Hasar kontrol cerrahisi uygulanan “in extremis” hasta
- Çoklu damar yaralanması
- Çok seviyeli ekstremite travması
- Replantasyon öncesi geçici perfüzyon
- Kompleks damar rekonstrüksiyonu
- Eş zamanlı arter ve ven yaralanması
- Triaj veya kaynak kısıtlılığı nedeniyle kesin onarımın gecikecek olması
- Hastanın başka bir merkeze nakli
- Junctional veya trunkal seçilmiş vasküler yaralanmalar
EAST, kombine ortopedik-vasküler yaralanmalarda, özellikle Gustilo IIIC kırıklarda ortopedik stabilizasyon sırasında ekstremite perfüzyonunu sürdürmek için TIVS kullanımını uygun bir seçenek olarak belirtir.
3. Hangi damarlar şantlanmalıdır?
Şantın değeri aşağıdaki damarlarda yüksektir:
- Common femoral arter
- Superficial femoral arter
- Popliteal arter
- Brakiyal arter
- Aksiller arter
- İliak arter
- Seçilmiş karotis yaralanmaları
- Büyük proksimal venler
- Portal veya mezenterik damarların seçilmiş yaralanmaları
Venöz şant
Büyük eşlik eden ven yaralanmasında venöz şant:
- Venöz hipertansiyonu azaltabilir.
- Ekstremite ödemini azaltabilir.
- Arteriyel şant akımını iyileştirebilir.
- Kompartman sendromu riskini azaltmaya yardımcı olabilir.
Ancak her ven yaralanması şantlanmaz. Distal küçük venler çoğu zaman ligasyonla yönetilebilir; karar damar, fizyoloji ve ekstremite durumu temelinde verilir.
4. Şant materyalleri
Ticari veya geçici materyaller:
- Argyle şant
- Javid şant
- Pruitt-Inahara
- Sundt şant
- Karotis şantları
- Steril IV tubing
- Göğüs tüpünün küçük çaplı segmentleri
- Feeding tube veya benzeri uygun steril tüpler
İdeal şant:
- Damar lümenine uygun çapta
- Yeterli uzunlukta
- Kink yapmayan
- Kolay sabitlenebilen
- Damar duvarını zedelemeyen
- Yeterli akım sağlayan yapıda olmalıdır.
5. Teknik
- Proksimal ve distal damar kontrolü sağlanır.
- Yaralanmış ve nonviabl damar kenarları sınırlı şekilde debride edilir.
- Fogarty ile proksimal ve distal trombüs kontrolü yapılabilir.
- Damar lümeni heparinli serumla yıkanır.
- Sistemik heparinizasyon uygun değilse lokal heparinizasyon düşünülebilir.
- Şant önce bir uca, ardından diğer uca yerleştirilir.
- Vessel loop, ipek sütür veya uygun bağla sabitlenir.
- Klempler açılarak:
- Pulsatil akım
- Distal Doppler sinyali
- Kapiller dolum
- Venöz dönüş değerlendirilir.
- Şantın:
- Kıvrılmadığı
- Çıkmadığı
- Sızdırmadığı
- Tıkanmadığı doğrulanır.
- Ekstremite takip edilir ve definitif onarım mümkün olan en kısa zamanda yapılır.
6. Şantın çapı
Temel prensip:
Mümkün olan en büyük, fakat damarı zorlamadan yerleştirilebilen şant kullanılmalıdır.
Çok küçük şant:
- Yüksek direnç
- Düşük akım
- Erken tromboz
Çok büyük şant:
- İntimal hasar
- Damar yırtılması
- Anastomoz için damar kaybı
- Şantın yerinden çıkması
7. Antikoagülasyon
Karar bireyseldir.
Sistemik heparin düşünülebilir
- İzole ekstremite damar yaralanması
- Kontrol altına alınmış kanama
- Travmatik beyin kanaması bulunmaması
- Torasik veya abdominal aktif hemoraji olmaması
Sistemik heparinden kaçınılabilir
- İntrakraniyal kanama
- Kontrolsüz gövde kanaması
- Yaygın doku yaralanması
- Koagülopati
- Hasar kontrol hastası
Bu durumda:
- Lokal heparinli irrigasyon
- Düzenli şant açıklık kontrolü
- Erken definitif onarım
uygulanabilir.
8. Şant kalış süresi
Şantın amacı saatler veya mümkün olan en kısa ara dönem için geçici perfüzyondur.
İdeal yaklaşım:
- Definitif rekonstrüksiyon mümkün olur olmaz şantın çıkarılması
- Gereksiz beklemeden kaçınılması
- Sürenin uzaması halinde tromboz, enfeksiyon, dislokasyon ve intimal hasar açısından sık takip
2026’da yayımlanan bir travma serisinde kaynak yönetimi amacıyla geciktirilmiş onarım yapılan seçilmiş penetran yaralanmalarda medyan şant süresi yaklaşık 13 saat bildirilmiştir; bu, “13 saat güvenlidir” şeklinde evrensel bir eşik olarak yorumlanmamalıdır. (ScienceDirect)
9. TIVS komplikasyonları
- Şant trombozu
- Distal embolizasyon
- Şantın çıkması
- Kanama
- Damar diseksiyonu
- İntimal hasar
- Damar spazmı
- Kink
- Enfeksiyon
- Ekstremite iskemi-reperfüzyon hasarı
- Kompartman sendromu
- Definitif onarım için damar uzunluğu kaybı
IV. Ortopedik ve Vasküler İşlem Sıralaması
Klasik soru:
Önce damar mı, kemik mi?
Hemodinamik olarak stabil ve iskemi süresi kısa ise
- Hızlı eksternal fiksasyon
- Ardından definitif damar onarımı
düşünülebilir.
Uzamış iskemi veya ağır arteriyel kesinti varsa
En doğru sıralama çoğunlukla:
- Hızlı eksplorasyon
- Geçici arteriyel şant
- Distal perfüzyonun doğrulanması
- Eksternal fiksasyon
- Definitif damar onarımı
- Yumuşak doku ve fasiyotomi yönetimi
Böylece ortopedik işlem boyunca ekstremitenin iskemide kalması önlenir.
V. Fasiyotomi
Vasküler travmada profilaktik veya erken fasiyotomi eşiği düşük tutulmalıdır.
Güçlü göstergeler
- Uzamış sıcak iskemi
- Şok
- Arter ve venin birlikte yaralanması
- Popliteal arter yaralanması
- Masif yumuşak doku hasarı
- Ezilme yaralanması
- Reperfüzyon sonrası belirgin şişme
- Uzun süreli turnike
- Kompartman basıncı artışı
- Nakil veya izlem güçlüğü
Fasiyotomi, klinik kompartman sendromu tam gelişene kadar geciktirilmemelidir. Özellikle popliteal arter travması ve gecikmiş reperfüzyon yüksek risklidir.
VI. Birlikte Kullanım Algoritması
Hemodinamik instabil gövde travması
Şüpheli subdiyafragmatik kanama
→ Masif transfüzyon ve hasar kontrol resüsitasyonu
→ Kanama bölgesine göre seçilmiş REBOA
→ Doğrudan ameliyathane/hibrid oda
→ Packing, ligasyon, hızlı damar kontrolü veya şant
→ Geçici kapatma
→ Yoğun bakım resüsitasyonu
→ Planlı definitif onarım
Ağır ekstremite vasküler travması
Hard sign + iskemi
→ Ameliyathane
→ Proksimal/distal kontrol
→ İskemi uzayacaksa geçici intravasküler şant
→ Eksternal fiksasyon/debridman
→ Definitif arteriyel rekonstrüksiyon
→ Gerekiyorsa venöz onarım
→ Fasiyotomi
→ Doppler ve klinik perfüzyon takibi
Çoklu yaralı, fizyolojik olarak tükenmiş hasta
→ Kanama kontrolü
→ Kritik damara şant veya seçilmiş ligasyon
→ Operasyonu kısa tut
→ Geçici kapatma
→ Hipotermi-asidoz-koagülopati-hipokalsemiyi düzelt
→ Second-look ve kesin rekonstrüksiyon
VII. REBOA–TIVS Karşılaştırması
| Özellik | REBOA | TIVS |
|---|---|---|
| Etki alanı | Aort ve distal gövde dolaşımı | Tek damar veya ekstremite |
| Amaç | Kanamayı azaltmak | Kan akımını sürdürmek |
| Akım | Distale azaltılır/kesilir | Distale yeniden sağlanır |
| Kullanım | Gövde/pelvik kanama | Ekstremite ve seçilmiş büyük damar yaralanması |
| Definitif tedavi mi? | Hayır | Hayır |
| Ana tehlike | Distal organ iskemisi | Tromboz ve dislokasyon |
| Süre | Mümkün olan en kısa süre | Definitif onarıma kadar en kısa süre |
| DCS içindeki rolü | Proksimal geçici hemoraji kontrolü | Geçici perfüzyon |
VIII. Sınav İçin Yüksek Verimli Noktalar
| Soru noktası | Doğru bilgi |
|---|---|
| İntraabdominal masif kanamada REBOA | Zone 1 |
| İzole pelvik masif kanamada REBOA | Zone 3 |
| REBOA uygulanmaması gereken bölge | Zone 2 |
| REBOA için önemli kontrendikasyon | Kontrolsüz intratorasik kanama/aort yaralanması |
| REBOA’nın niteliği | Definitif tedavi değil, hemostaza köprü |
| DCS’nin temel amacı | Anatomik mükemmellik değil, fizyolojik sağkalım |
| Ölüm elması | Hipotermi + asidoz + koagülopati + hipokalsemi |
| Gustilo IIIC kırıkta uzun ortopedik işlem | Önce geçici arteriyel şant düşünülebilir |
| Şantın temel amacı | İskemi süresini kısaltmak |
| Büyük arter + ven yaralanması | Seçilmiş hastada arteriyel ve venöz şant |
| Uzamış iskemi sonrası | Erken/profilaktik fasiyotomi düşün |
| Kesin damar onarımı | Fizyoloji düzeldikten ve iskelet stabilize edildikten sonra |
Çok Zor Başasistanlık Sorusu
Pelvik kırık, ağır hipotansiyon ve masif retroperitoneal kanaması bulunan hastada toraks görüntülemesinde aktif intratorasik kanama saptanmamıştır. Zone 3 REBOA ile geçici hemodinamik düzelme sağlanır. Aynı hastada açık femur kırığı, popliteal arter ve ven kesisi mevcuttur. Hastanın pH’sı 7,08, sıcaklığı 33°C ve yaygın koagülopatisi bulunmaktadır.
En uygun yaklaşım hangisidir?
A) Öncelikle popliteal arter ve ven için uzun süren mikrovasküler definitif rekonstrüksiyon
B) REBOA’yı uzun süre tam şişirilmiş bırakıp ortopedik işlemlerin tamamlanması
C) Pelvik kanamanın hızla kontrolü, popliteal arterde geçici intravasküler şant, gerekirse venöz şant ve fasiyotomi; geçici kapatma sonrası yoğun bakım resüsitasyonu ve gecikmiş definitif rekonstrüksiyon
D) Popliteal arter ve venin ligasyonu, başka işlem yapılmaması
E) REBOA Zone 1’e alınarak 24 saat sürdürülmesi
Doğru cevap: C
Bu hasta ağır fizyolojik tükenme, ölüm elmasının bileşenleri ve eş zamanlı ekstremite iskemisi taşımaktadır. Uzun definitif rekonstrüksiyon yerine hasar kontrol yaklaşımı uygulanmalı; pelvik kanama hızla kontrol edilirken ekstremite perfüzyonu geçici arteriyel şantla sağlanmalı, büyük ven yaralanmasında seçilmiş venöz şant düşünülmeli ve reperfüzyon-kompartman riski nedeniyle fasiyotomi eşiği düşük tutulmalıdır. REBOA, yalnızca kesin pelvik hemostaza kadar mümkün olan en kısa süreyle kullanılmalıdır.