Fanconi Anemisi, bir “DNA tamir bozukluğu” ve “kemik iliği yetmezliği” sendromudur. Bu hastalar hematolojik maligniteler ve solid tümörler açısından çok yüksek risk altındadır:
1. Akut Miyeloid Lösemi (AML): Fanconi anemili hastalarda en sık görülen hematolojik malignite **AML**’dir (özellikle FIGO klasifikasyonuna göre M4 ve M5 tipleri sık görülür). Myelodizplastik Sendrom (MDS) da sıklıkla AML öncesi gelişim gösterir.
2. Solid Tümörler: Özellikle skuamöz hücreli karsinomlar (baş-boyun, özofagus ve jinekolojik bölgeler) bu hastalarda normal popülasyona göre çok daha genç yaşlarda görülür.
Fanconi Yolunda Yer Alan Genler
Bugüne kadar 20’den fazla FANC geni tanımlanmıştır.
En sık mutasyonlar:
- FANCA (%60–70)
- FANCC
- FANCG
Fanconi yolu, BRCA2 (FANCD1) ile yakın ilişkilidir.
A-Hematolojik Malignite Riski
1. Akut Miyeloid Lösemi (AML)
En sık gelişen hematolojik malignitedir.
Özellikleri:
- Genellikle genç yaşta
- Öncesinde miyelodisplazi gelişebilir
- Kötü prognozludur
Risk:
Normal popülasyona göre yüzlerce kat artmıştır.
2. Miyelodisplastik Sendrom (MDS)
AML’den önce sıklıkla görülür.
Kemik iliğinde:
- Displazi
- Sitopeniler
- Klonal evolüsyon
B-Solid Tümörler
Fanconi anemisinde özellikle skuamöz hücreli karsinom (SCC) gelişme riski belirgin yüksektir.
En sık görülenler
| Tümör | Risk |
|---|---|
| Head and neck squamous cell carcinoma | ↑↑↑ |
| Esophageal squamous cell carcinoma | ↑↑ |
| Vulvar squamous cell carcinoma | ↑↑ |
| Cervical squamous cell carcinoma | ↑ |
| Anal squamous cell carcinoma | ↑ |
| Karaciğer tümörleri | Androjen tedavisi alanlarda risk artabilir |
C-Baş-Boyun Kanserleri
En sık:
- Dil
- Ağız tabanı
- Yanak mukozası
- Orofarenks
Önemli özellik:
- Çok genç yaşta gelişebilir.
- Sigara veya alkol öyküsü olmadan ortaya çıkabilir.
- Multifokal olabilir.
- Nüks riski yüksektir.
D-Jinekolojik Kanserler
Kadın hastalarda:
- Vulva
- Serviks
- Vajina
skuamöz hücreli kanser riski belirgin artmıştır.
E-HPV ile İlişki
Fanconi anemili hastalarda:
- Human papillomavirus infection ile ilişkili skuamöz hücreli kanserlere yatkınlık artmıştır.
Bu nedenle:
- HPV aşısı önerilir.
- Düzenli jinekolojik takip yapılmalıdır.
Malignite Sıklığı
Yaşam boyu yaklaşık risk:
| Malignite | Yaklaşık Risk |
|---|---|
| AML | %10–20 |
| MDS | %30–40 |
| Solid tümör | %20–30 (yaşla birlikte artar) |
Tanı
Kromozom kırık testi
Altın standart tarama testidir.****************** Mitomisin C veya diepoksibütan (DEB) ile lenfositlerde artmış kromozomal kırık gösterilir.