Nekrotizan Enterokolit, yenidoğan döneminin en ciddi gastrointestinal acillerinden biridir. Son yıllarda NEK’in şiddetini, cerrahi gereksinimini ve mortalite riskini öngörmek için hemogramdan elde edilen inflamatuar biyobelirteçler yoğun şekilde araştırılmaktadır.
1. Sistemik İmmün İnflamasyon İndeksi (SII)
Formül:
Anlamı
SII birlikte değerlendirir:
- Nötrofil aktivasyonu (inflamasyon)
- Lenfosit baskılanması (immün disregülasyon)
- Trombosit aktivasyonu (mikrovasküler hasar)
Bu nedenle tek başına NLR’den daha kapsamlı kabul edilir.
2. Sistemik İnflamatuar Yanıt İndeksi (SIRI)
Formül:
Anlamı
SIRI değerlendirmeye:
- Monosit-makrofaj aktivasyonunu
- Doğuştan bağışıklık yanıtını
ekler.
Bu nedenle ciddi inflamasyon ve sepsisle ilişkisi araştırılmaktadır.
NEK’te Patofizyolojik Önemi
NEK gelişiminde:
- Barsak mukozasında hasar
- Bakteriyel translokasyon
- Sitokin fırtınası
- Sepsis
- Çoklu organ disfonksiyonu
görülebilir.
Bunun sonucunda:
⬆ Nötrofil artışı
⬆ Monosit aktivasyonu
⬇ Lenfosit sayısı
⬇ İleri evrelerde trombosit sayısı
oluşabilir.
Bu değişiklikler SII ve SIRI değerlerine yansır.
Klinik Bulgularla İlişkisi
Çalışmalarda yüksek:
- SII
- SIRI
- NLR
- PLR
değerlerinin:
- Bell evre III hastalık
- İntestinal nekroz
- Perforasyon
- Cerrahi gereksinim
- Mortalite
ile ilişkili olduğu gösterilmiştir.
Cerrahi NEK ile İlişkisi
Özellikle cerrahi gerektiren NEK olgularında:
- SII yüksekliği
- SIRI yüksekliği
- Trombosit düşüklüğü
- Nötrofili
daha belirgin bulunmuştur.
Bu nedenle bazı merkezlerde risk sınıflamasında kullanılmaktadır.
Avantajları
✅ Ucuzdur
✅ Hemogramdan hesaplanır
✅ Tekrarlanabilir
✅ Yenidoğan yoğun bakımında kolay uygulanabilir
Kısıtlılıkları
❌ Prematürelerde normal referans aralıkları değişkendir.
❌ Sepsis, pnömoni veya diğer enfeksiyonlar değerleri etkileyebilir.
❌ Tek başına cerrahi karar vermek için yeterli değildir.
Güncel Kanıtların Özeti
Son yıllardaki pediatrik cerrahi ve neonatoloji çalışmalarında:
- Yüksek SII ve SIRI’nin kötü prognozla ilişkili olduğu,
- Cerrahi gereksinimi öngörmede yardımcı olabileceği,
- Ancak henüz Bell evrelemesi, klinik muayene ve radyolojik bulguların yerini alamayacağı
bildirilmiştir.
YDUS Düzeyinde Özet
| İndeks | Formül | Gösterdiği Durum |
| SII | (Trombosit × Nötrofil) / Lenfosit | Sistemik inflamasyon + trombosit aktivasyonu |
| SIRI | (Monosit × Nötrofil) / Lenfosit | İnflamasyon + monosit/makrofaj aktivasyonu |
NEK’te yüksek SII ve SIRI değerleri genellikle:
- Daha ağır hastalık,
- Daha yüksek cerrahi gereksinimi,
- Daha yüksek mortalite riski
ile ilişkilidir.
Pratik olarak, NEK’te son yılların en umut verici hemogram temelli prognostik belirteçleri arasında SII, SIRI, NLR ve PLR yer almaktadır.