Tip 2 DM Oral Antidiyabetik İlaçlar – Başasistanlık Düzeyi Özet
| Grup | Etki Mekanizması | HbA1c Düşüşü | Kilo | Hipoglisemi |
|---|---|---|---|---|
| Sulfonilüre | İnsülin salınımı ↑ | %1–2 | ↑ | Yüksek |
| Meglitinid | Kısa etkili insülin salınımı ↑ | %0.5–1.5 | ↑ | Orta |
| Metformin | Hepatik glukoz üretimi ↓ | %1–1.5 | ↓ veya nötr | Yok |
| Akarboz | Karbonhidrat emilimi ↓ | %0.5–1 | Nötr | Yok |
| Pioglitazon | İnsülin duyarlılığı ↑ | %1–1.5 | ↑ | Yok |
1. Sulfonilüreler
İlaçlar
- Glimepiride
- Gliclazide
- Glipizide
Mekanizma
β hücrelerinde:
ATP-duyarlı K⁺ kanallarını kapatır
Ca⁺⁺ girişi
İnsülin sekresyonu ↑
Sınav İnci
En önemli yan etki Hipoglisemi
Özellikle:
- Yaşlı
- Böbrek yetmezliği
olanlarda.
2. Meglitinidler
İlaçlar
- Repaglinide
- Nateglinide
Özellik
Kısa etkili
Postprandiyal glukozu hedefler
“Yemeğe bağlı insülin salgılatıcı”
3. Metformin
İlk Tercih İlaç
Metformin
Mekanizma
AMPK aktivasyonu
Hepatik glukoneogenez ↓
İnsülin direnci ↓
Avantajları
Hipoglisemi yapmaz
Kilo aldırmaz
Kardiyovasküler yarar
En ucuz ilaçlardan biri
En Önemli Yan Etki
Laktik Asidoz
Nadir ama ölümcül olabilir.
Güncel Kontrendikasyon
Eski tabloda kreatinin sınırı verilmiş.
Günümüzde:
eGFR kullanılır.*************
| eGFR | Yaklaşım |
|---|---|
| >45 | Kullan |
| 30–45 | Dikkatli |
| <30 | Kontrendike |
4. Alfa Glukozidaz İnhibitörleri
İlaçlar
- Acarbose
- Miglitol
Mekanizma
İnce bağırsakta:
Alfa-glukozidaz inhibisyonu
Karbonhidrat emilimi gecikir
Postprandiyal glukoz ↓
Yan Etki
Çok klasik soru:
Gaz
Flatulans
Diyare
5. Tiazolidindionlar
İlaç
- Pioglitazone
(Rosiglitazon artık çok daha az kullanılmaktadır.)
Mekanizma
PPAR-γ aktivasyonu
İnsülin duyarlılığı ↑
Kas ve yağ dokusunda glukoz kullanımı ↑
Avantaj
İnsülin direncini düzeltir.
Özellikle:
- Metabolik sendrom
- MASLD (eski adı NAFLD)
hastalarında kullanılabilir.
En Önemli Yan Etkiler
Sıvı Retansiyonu
Ödem
Kalp yetmezliği kötüleşmesi
Bu nedenle:
NYHA III–IV KY
kontrendikedir. ***************
Tabloda Olmayan Ama Günümüzde Çok Önemli İlaçlar
SGLT2 inhibitörleri
- Empagliflozin
- Dapagliflozin
Özellik:
- Kilo ↓
- Kalp yetmezliği ↓
- Böbrek koruyucu
GLP-1 Reseptör Agonistleri
- Semaglutide
- Liraglutide
Özellik:
- Güçlü kilo kaybı
- KV risk azalması
Çok Sorulan YDUS Soruları
Hipoglisemi riski en yüksek? Sulfonilüre
Laktik asidoz yapan? Metformin
Gaz ve diyare yapan? Akarboz
Kalp yetmezliğini kötüleştiren? Pioglitazon
Kilo kaybı sağlayan klasik oral ajan? Metformin
Postprandiyal glukozu en belirgin azaltan klasik ajan? Repaglinid / Nateglinid
Bu tablo özellikle eski TUS ve uzmanlık sınavlarında çok sorulan “klasik 5 oral antidiyabetik grup” özetidir; güncel pratikte ise Metformin + SGLT2 inhibitörleri + GLP-1 reseptör agonistleri tedavinin merkezine yerleşmiştir.