Kardiyolojide “Gizli Risk Faktörü”

Lp(a) [Lipoprotein(a)], LDL kolesterolün özel bir formudur ve günümüzde ateroskleroz için bağımsız, genetik olarak belirlenen bir risk faktörü kabul edilmektedir.

Yapısı

Lp(a): = LDL + ApoB100 + Apo(a) şeklindedir.

$Lp(a)=LDL+Apo(a)$

Apo(a), yapısal olarak plazminojene benzediği için hem:

• aterosklerozu artırır
• hem de tromboza yatkınlık oluşturabilir

Neden Önemlidir?

Yüksek Lp(a): Koroner arter hastalığı, Miyokard infarktüsü, İnme, Aort darlığı, Periferik arter hastalığı riskini artırır.

En Önemli Özelliği

LDL’den farklı olarak: Lp(a) düzeyi büyük ölçüde genetik olarak belirlenir.

Yani diyet, spor, kilo verme ile genellikle belirgin düşmez.

Kişinin yaşam boyu düzeyi büyük ölçüde sabittir.

Ne Zaman İstenmelidir?

ESC ve diğer kılavuzlar Her erişkinde hayatında en az bir kez Lp(a) ölçülmesini önermektedir.

Özellikle Erken koroner arter hastalığı

Erkek <55 yaş

Kadın <65 yaş

Ailesel kalp hastalığı

Açıklanamayan yüksek kardiyovasküler risk

Normal LDL’ye rağmen ateroskleroz

Örneğin LDL 100 mg/dL

ama

CACS 179

olması gibi durumlarda.

Referans Değerler

Laboratuvara göre değişebilir.

mg/dL olarak

nmol/L olarak

Lp(a) Neden Tehlikeli?

1. Ateroskleroz

Lp(a)

İntimaya girer

Okside olur

Plak oluşumu

2. İnflamasyon

OxPL (oksitlenmiş fosfolipit) taşır.

Damar duvarında inflamasyon oluşturur.

3. Tromboz

Apo(a)

Plazminojene benzer

Fibrinolizi engelleyebilir

Tromboz eğilimini artırabilir

Aort Darlığı ile İlişkisi

Son yılların önemli konusu Yüksek Lp(a), Kapak kalsifikasyonu, Kalsifik aort stenozu riski artar.

Tedavi

a-Statinler

Önemli bir sınav noktası: Statinler Lp(a)’yı anlamlı düşürmez. Hatta bazen hafif artırabilir.

b-Ezetimib

Minimal etki.

c-PCSK9 inhibitörleri

Evolocumab

Alirocumab

Lp(a)’da yaklaşık %20–30 düşüş sağlayabilir.

d-Lipoprotein Aferezi

Çok yüksek düzeylerde kullanılabilir.

e-Yeni Tedaviler

Pelacarsen Apo(a) sentezini baskılar.

Olpasiran Lp(a)’yı %90’dan fazla düşürebilmektedir.

Altın Bilgi

Lp(a) = LDL + Apo(a)

En güçlü ilişkileri:

1. Prematür koroner arter hastalığı
2. Kalsifik aort stenozu
3. İnme
4. Periferik arter hastalığı

ve Lp(a) düzeyi büyük ölçüde genetik olarak belirlenir ve yaşam boyunca büyük ölçüde sabit kalır.