HFA-PEFF Skoru (ESC Heart Failure Association–Pre-test Assessment, Echocardiography & Natriuretic Peptide, Functional Testing, Final Etiology) HFA-PEFF, Avrupa Kardiyoloji Derneği Kalp Yetersizliği Birliği’nin (ESC-HFA) HFpEF, yani korunmuş EF’li kalp yetersizliği tanısı için önerdiği algoritmadır. Özellikle nefes darlığı var ama EF normal olan hastalarda kullanılır.
HFA-PEFF algoritması 4 basamaktan oluşur: P = pre-test assessment, E = echo + natriüretik peptid skoru, F1 = fonksiyonel test, F2 = final etiyoloji.
HFA-PEFF Açılımı
HFA-PEFF:
- HFA: Heart Failure Association
- P: Pre-test assessment
- E: Echocardiography & natriuretic peptide score
- F1: Functional testing
- F2: Final etiology
Temel amaç HFpEF var mı, yok mu, yoksa ileri test gerekir mi?
Kimlerde Kullanılır?
Şu durumda kullanılır:
- Nefes darlığı / egzersiz intoleransı / ödem gibi kalp yetersizliği semptomları varsa
- EF korunmuşsa, genellikle EF ≥%50
- Belirgin başka neden yoksa
- Hipertansiyon, obezite, diyabet, yaşlılık, atriyal fibrilasyon gibi HFpEF risk faktörleri varsa
Skorun Ana Hesaplama Bölümü
HFA-PEFF skorunda 3 ana domain vardır:
- Fonksiyonel domain
- Morfolojik domain
- Biyobelirteç domain
Her domain en fazla 2 puan verir.
| Kriter tipi | Puan |
|---|---|
| Major kriter | 2 puan |
| Minör kriter | 1 puan |
| Kriter yok | 0 puan |
Toplam skor 0–6 arasındadır. Her domain en fazla 2 puan verebilir; aynı domainde birden fazla major bulgu olsa bile o domain yine maksimum 2 puandır.
1. Fonksiyonel Domain
Kalbin gevşeme ve dolum basıncı bozukluğunu gösterir.
a-Major Fonksiyonel Kriterler
Bunlardan biri varsa 2 puan:
| Parametre | Major kriter |
|---|---|
| Ortalama E/e′ | ≥15 |
| Septal e′ | <7 cm/sn |
| Lateral e′ | <10 cm/sn |
| TR velocity | >2.8 m/sn |
| PASP | >35 mmHg |
b-Minör Fonksiyonel Kriterler
Bunlardan biri varsa 1 puan:
| Parametre | Minör kriter |
|---|---|
| Ortalama E/e′ | 9–14 |
| GLS | <16% |
E/e′ yüksekliği, sol ventrikül dolum basıncının arttığını düşündürür.
e′ düşüklüğü, diyastolik gevşeme bozukluğunu gösterir.
TR velocity / PASP yüksekliği, pulmoner basınç artışını destekler.
2. Morfolojik Domain
Kalpte HFpEF’e bağlı yapısal değişiklikleri değerlendirir.
a-Major Morfolojik Kriterler
Bunlardan biri varsa 2 puan:
| Parametre | Major kriter |
|---|---|
| LAVI | >34 mL/m² |
| LVMI erkek | ≥149 g/m² + RWT >0.42 |
| LVMI kadın | ≥122 g/m² + RWT >0.42 |
b-Minör Morfolojik Kriterler
Bunlardan biri varsa 1 puan:
| Parametre | Minör kriter |
|---|---|
| LAVI | 29–34 mL/m² |
| LVMI erkek | ≥115 g/m² |
| LVMI kadın | ≥95 g/m² |
| RWT | >0.42 |
| LV duvar kalınlığı | ≥12 mm |
Buradaki mantık şudur: Hipertansiyon / yaş / diyabet / obezite → LV hipertrofisi → diyastolik disfonksiyon → LA genişlemesi → HFpEF
3. Biyobelirteç Domain
BNP veya NT-proBNP kullanılır.
a-Sinüs ritminde
| Parametre | Minör | Major |
|---|---|---|
| BNP | 35–80 pg/mL | >80 pg/mL |
| NT-proBNP | 125–220 pg/mL | >220 pg/mL |
b-Atriyal fibrilasyonda
AF’de natriüretik peptidler daha yüksek olabileceği için eşikler yaklaşık 3 kat yükseltilir.
| Parametre | Minör | Major |
|---|---|---|
| BNP | 105–240 pg/mL | >240 pg/mL |
| NT-proBNP | 365–660 pg/mL | >660 pg/mL |
Skor Yorumu
| Toplam HFA-PEFF skoru | Yorum |
|---|---|
| 0–1 | HFpEF olası değil |
| 2–4 | Ara olasılık; ileri test gerekir |
| 5–6 | HFpEF olası / tanısal olarak güçlü |
ESC-HFA önerisine göre ≥5 puan HFpEF lehine güçlüdür, ≤1 puan HFpEF’i büyük ölçüde dışlar, 2–4 puan gri alandır ve stres eko veya invaziv hemodinamik test gerekebilir.
Fonksiyonel Test Ne Zaman Gerekir?
Skor 2–4 ise tanı belirsizdir.
Bu durumda:
- Diyastolik stres ekokardiyografi
- Egzersiz sırasında E/e′ ve TR velocity değerlendirmesi
- Gerekirse invaziv egzersiz sağ kalp kateterizasyonu
yapılabilir.
Ama skor 5–6 ise çoğu durumda HFpEF tanısı kuvvetlidir.
Basit Hesaplama Örneği
Bir hastada:
- EF: %60
- LAVI: 40 mL/m² → morfolojik major = 2 puan
- Ortalama E/e′: 16 → fonksiyonel major = 2 puan
- NT-proBNP: 300 pg/mL, sinüs ritmi → biyobelirteç major = 2 puan
Toplam:
2 + 2 + 2 = 6 puan
Yorum: HFpEF çok olası.
Kardiyoloji kontrolünde özellikle şunlar istenebilir:
- Septal e′
- Lateral e′
- Ortalama E/e′
- LAVI
- LVMI
- RWT
- TR velocity
- GLS
- Ritim: sinüs mü, AF mi?
Bunlar olmadan HFA-PEFF skoru yaklaşık hesaplanabilir, ama kesin hesaplanamaz.