Medial skapular kanatlanmada hangi sinir etkilenmiştir? a) XI. kranial sinir b) Supraskapular sinir c) Dorsal skapular sinir d) Uzun torasik sinir e) Torakodorsal sinir
Doğru Cevap: d) Uzun torasik sinir (Nervus thoracicus longus)
Anatomik ve Klinik Açıklama:
Medial skapular kanatlanma (Scapular winging), omuz kuşağı muayenesinde en klasik ve en sık sorulan nörolojik/ortopedik bulgulardan biridir.
- Etkilenen Kas: Serratus anterior kası. Bu kasın temel görevi, skapulayı (kürek kemiğini) göğüs duvarına (toraksa) doğru çekmek ve orada sabit tutmaktır (protraksiyon).
- Sinir İnnervasyonu: Serratus anterior kası, brakiyal pleksusun C5, C6 ve C7 köklerinden doğrudan çıkan uzun torasik sinir tarafından uyarılır.
- Patoloji: Uzun torasik sinir hasar gördüğünde (genellikle mastektomi sırasındaki aksiller lenf nodu diseksiyonu, künt travmalar, ağır sırt çantası taşıma veya viral nörit gibi nedenlerle), serratus anterior kası felç olur. Hasta kollarını öne doğru uzatıp duvara ittiğinde kas skapulayı göğüs duvarında tutamaz ve skapulanın medial (iç) kenarı belirgin bir şekilde arkaya doğru dışarı çıkar (kanatlanır).
Diğer Seçeneklerin Nöroanatomik Karşılıkları:
Sınavlarda “kanatlanma” tipi ve diğer sinir-kas eşleşmeleri sıklıkla çeldirici olarak kullanılır:
- a) XI. kranial sinir (Nervus Accessorius): Trapezius kasını innerve eder. Bu sinir hasarında omuz düşüklüğü ve skapulanın dışa doğru kaydığı lateral skapular kanatlanma görülür. Boyun cerrahileri (örn. lenf nodu biyopsisi) sonrası en sık hasar gören sinirdir.
- b) Supraskapular sinir: Supraspinatus ve infraspinatus kaslarını innerve eder. Hasarında kolun ilk 15 derecelik abdüksiyonu ve dış rotasyonu zayıflar. Skapulada kanatlanma yapmaz, ancak kürek kemiği üzerinde belirgin kas atrofisi yapar.
- c) Dorsal skapular sinir: Rhomboideus major, minor ve levator scapulae kaslarını innerve eder. Hasarında skapula laterale kayabilir ancak belirgin bir medial kanatlanma tablosu oluşturmaz.
- e) Torakodorsal sinir: Latissimus dorsi kasını innerve eder. Hasarında kolun ekstansiyon, adduksiyon ve iç rotasyonu (barfiks çekme, tırmanma hareketleri) zayıflar. Skapular kanatlanma ile ilişkili değildir.