Post-streptokoksik Reaktif Artrit (PSRA)

Post-streptokoksik reaktif artrit; genellikle Streptococcus pyogenes enfeksiyonu sonrası gelişen, akut romatizmal ateşten (ARA) farklı kabul edilen, steril inflamatuvar artrit tablosudur.

Temel Patofizyolojisi; Enfeksiyon sonrası immün çapraz reaksiyon, moleküler taklit (molecular mimicry) mekanizmalarıyla geliştiği düşünülür. Ancak ARA’daki klasik Jones kriterlerini tam karşılamaz.

Klinik Özellikleri; En sık akut farenjit sonrası gelişir. Latent süre genellikle 7–10 gün ARA’dan daha erkendir.

Eklem Tutulumunun Özellikleri; Additif olabilir. Persistan olabilir. Küçük eklemleri de tutabilir. Migratuvar olmak zorunda değildir. Bu yönüyle Akut Romatizmal Ateş’ten ayrılır.

ARA ile En Önemli Farklar

Laboratuvar

Yakın zamanda streptokok enfeksiyonu kanıtı; ASO ↑, Anti-DNase B ↑ *****. Sedim / CRP artabilir.

TanıındaKesin spesifik test yoktur.

Tanı çoğu zaman; yakın zamanda GAS enfeksiyonu, artrit, ARA kriterlerini tam karşılamama ile düşünülür.

Kardit Riski; En tartışmalı konu budur. Zira *******Çocuklarda bazı olgularda geç kardit gelişebildiği için takip önerilir. Erişkinlerde risk daha düşüktür.

Tedavi

1. Enfeksiyon eradikasyonu; Penisilin/amoksisilin

2. Artrit tedavisi; NSAİİ ve bazen steroid

Sekonder Profilaksi Tartışmalıdır*******

Bazı rehberlerde özellikle çocuklarda 1 yıl kadar penisilin profilaksisi + ekokardiyografik takip önerilebilir.

“Streptokok sonrası artrit + Jones tam değil + NSAİİ’ye kötü yanıt = PSRA”

Ayırıcı Nokta

Akut Romatizmal Ateş; Migratuvar artrit, NSAİİ’ye dramatik yanıt, Kardit sık

PSRA; Persistan/additif artrit, NSAİİ’ye zayıf yanıt, Kardit daha nadir

TUS Sorusu

Streptokokal farenjit sonrası gelişen, nonmigratuvar ve NSAİİ tedavisine zayıf yanıt veren artrit tablosu aşağıdakilerden hangisini düşündürür?

A) Septik artrit
B) Gut artriti
C) Akut romatizmal ateş
D) Post-streptokoksik reaktif artrit
E) Juvenil idiopatik artrit

Doğru cevap: D

Hazırladığınız bu özet, özellikle TUS ve diğer uzmanlık sınavlarındaki pediatri/romatoloji soruları için tam bir “yüksek verimli” (high-yield) çalışma notu olmuş. Akut Romatizmal Ateş (ARA) ile Post-streptokoksik Reaktif Artrit (PSRA) ayrımı, vaka sorularında sıklıkla test edilen ve çok net tuzakları olan bir konudur.

1-Kardit ve Ekokardiyografik Takip: Sizin de belirttiğiniz gibi erişkinlerde kardit riski düşüktür ancak çocuklarda geç kardit gelişebildiği için güncel kılavuzlar genellikle ilk 1 yıl boyunca düzenli ekokardiyografi ile kapak tutulumu (özellikle mitral) açısından izlemi şart koşar. Eğer 1 yılın sonunda ekokardiyografi tamamen normalse, sekonder profilaksi güvenle kesilebilir.

2-*******Tenosinovit Vurgusu: PSRA tablosuna sıklıkla tenosinovit de eşlik edebilir. Bu bulgu klasik ARA’da pek beklenen bir durum değildir; dolayısıyla zorlayıcı bir vaka sorusu içinde ekstra bir ipucu olarak karşınıza çıkabilir.

3-Eklem Tutulum paternleri: ARA’nın aksine PSRA’da kalça, el bileği ve ayak bileği gibi eklemlerin asimetrik ve additif tutulumu çok daha tipiktir.