CHROMagar, özellikle tıbbi mikrobiyolojide farklı mantar türlerinin (başta Candida türleri olmak üzere) hızlı ve görsel olarak ayırt edilmesini sağlayan bir selektif (seçici) ve diferansiyel (ayırıcı) besiyeridir.

Çalışma Prensibi: Kromojenik Substratlar

Geleneksel besiyerlerinde (Sabouraud Dextrose Agar – SDA gibi) çoğu Candida türü birbirine benzeyen beyaz/krem rengi koloniler oluşturur. CHROMagar ise her türün kendine özgü sahip olduğu spesifik enzimler ile reaksiyona giren farklı kromojenik substratlar içerir.

• Mantar, bu substratı parçaladığında açığa çıkan renk pigmenti koloninin rengini değiştirir.
• Bu sayede, mikroskobik inceleme veya biyokimyasal testlere gerek kalmadan sadece koloninin rengine bakarak (presümtif) tür tayini yapılabilir.

Başlıca Türler ve Renk Kodları

En sık karşılaşılan Candida türleri CHROMagar üzerinde şu renkleri alır:

• Candida albicans: Açık yeşil / Zümrüt yeşili
• Candida tropicalis: Metalik mavi / Koyu mavi (genellikle çevresinde mor bir haleyle)
• Candida krusei: Büyük, pürüzlü, mat ve pembe/gül rengi
• Candida glabrata: Bej, kahverengi veya koyu pembe (türler arası varyasyon gösterebilir)

Klinik ve Tanısal Avantajları

• Hız: Kültürden sonraki 24-48 saat içinde sonuç verir. Klasik yöntemlerde tür tayini için gereken ek pasaj ve mısır unu agarında morfoloji bakma süresini kısaltır.
• Polimikrobiyal Enfeksiyonlar: Bir hastadan alınan örnekte birden fazla mantar türü (mix enfeksiyon) varsa, farklı renkli koloniler sayesinde bu durum gözden kaçmaz.
• Tedavi Seçimi: Tür tayini, antifungal direnç tahmini için hayati önem taşır. Örneğin, yeşil koloni veren C. albicans genellikle flukonazole duyarlıyken; pembe/mat koloni veren C. krusei flukonazole doğal dirençlidir. Bu hızlı renk ayrımı, ampirik tedavinin doğruluğunu artırır.

Diğer Kullanım Alanları

Sadece Candida için değil; günümüzde idrar yolu enfeksiyonu etkenleri (MRSA, VRE) ve diğer patojenler için de özelleşmiş CHROMagar tipleri (CHROMagar Orientation, CHROMagar MRSA vb.) rutin laboratuvar pratiğinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

“Candida türlerinin identifikasyonunda koloni rengine göre ayrım sağlayan besiyeri hangisidir?” sorusunun yanıtı her zaman CHROMagar’dır. Görselde zümrüt yeşili koloni görülüyorsa akla ilk olarak C. albicans gelmelidir.

Soru 1

Yoğun bakım ünitesinde takip edilen nötropenik hastanın kan kültüründe, kromojenik besiyerinde yeşil renkli koloniler üremektedir. Germ tüp testi pozitiftir. Ancak MALDI-TOF incelemesinde organizmanın biofilm oluşturma kapasitesinin belirgin yüksek olduğu saptanmıştır. Bu mikroorganizmanın aşağıdaki özelliklerinden hangisi invaziv enfeksiyon gelişiminde en önemli virülans mekanizmasıdır?

A) Kapsül polisakkarit sentezi
B) Melanin üretimi
C) Aspartil proteinaz ve hif dönüşümü
D) Üreaz pozitifliği
E) Demir bağımlı ekzotoksin üretimi

Cevap: C

Açıklama

Yeşil koloni + germ tüp pozitifliği → Candida albicans düşündürür.

C. albicans’ın en önemli virülans faktörleri:

• Maya-hif dönüşümü
• Biofilm oluşturma
• Sekretuar aspartil proteinazlar
• Adezinler

özellikle invaziv kandidiyaziste kritik rol oynar.

Soru 2

Aşağıdaki Candida türlerinden hangisinin CHROMagar üzerinde oluşturduğu koloni görünümü ile intrinsik antifungal direnci arasında en güçlü ilişki vardır?

A) Candida tropicalis – Ekinokandin direnci
B) Candida glabrata – Amfoterisin B direnci
C) Candida krusei – Flukonazol direnci
D) Candida parapsilosis – Vorikonazol direnci
E) Candida lusitaniae – Posakonazol direnci

Cevap: C

Açıklama

Candida krusei:

• CHROMagar’da pembe-kuru koloniler yapar
• İntrinsik olarak flukonazole dirençlidir

Soru 3

Ağır sepsis tablosundaki hastanın kan kültüründe CHROMagar üzerinde aynı plakta hem yeşil hem mor-metalik koloniler izlenmektedir. Bu durum aşağıdakilerden hangisini düşündürür?

A) Tek türün fenotipik varyasyonu
B) Kontaminasyon
C) Polimikrobiyal Candida enfeksiyonu
D) Dimorfik mantar dönüşümü
E) Pseudohypha mutasyonu

Cevap: C

Açıklama

CHROMagar’ın önemli avantajlarından biri:→ Aynı kültürde birden fazla Candida türünü gösterebilmesidir.

Yeşil:Candida albicans

Mor/metalik:Candida tropicalis

Bu nedenle: Karışık kandidal enfeksiyon düşünülür.

Soru 4

Aşağıdaki mantarlardan hangisinin identifikasyonunda CHROMagar’ın tanısal değeri diğerlerine göre belirgin olarak daha düşüktür?

A) Candida albicans
B) Candida tropicalis
C) Candida krusei
D) Candida glabrata
E) Cryptococcus neoformans

Cevap: E

Açıklama

CHROMagar özellikle Candida türleri için geliştirilmiştir.

Cryptococcus neoformans için:

• Mürekkep preparatı
• Üreaz testi
• Niger seed agar
• Kapsül gösterimi daha değerlidir.

Soru 5

Bir hematoloji hastasında gelişen fungemide CHROMagar’da küçük mor koloniler saptanmıştır. İzolatın düşük virülanslı ancak yüksek antifungal toleranslı olduğu belirlenmiştir. Bu organizmada aşağıdaki mekanizmalardan hangisi en olasıdır?

A) Ergosterol kaybı
B) Efflux pompa aktivasyonu
C) Kapsüler glukuronoksilomannan sentezi
D) α-(1,3)-glukan sentezi
E) Melanin aracılı oksidatif stres direnci

Cevap: B

Açıklama

Küçük mor koloniler:→ Candida glabrata

C. glabrata:

• Azol direnci yüksek
• Efflux pompaları önemli
• Biofilm yapabilir
• Yaşlı ve immünsüprese hastalarda önemli patojen

Soru 6

Ekinokandin tedavisi altında persistan kandidemisi olan hastada FKS1 mutasyonu saptanıyor. Bu mutasyon aşağıdaki hücresel yapılardan hangisini etkiler?

A) Ergosterol sentezi
B) β-(1,3)-D-glukan sentezi
C) Mikrotübül polimerizasyonu
D) Kitin yıkımı
E) Mannan glikozilasyonu

Cevap: B

Açıklama

Ekinokandinler:β-(1,3)-D-glukan sentazı inhibe eder.

FKS mutasyonları: ekinokandin direnci yapar.

Soru 7

Aşağıdaki immün yetmezliklerden hangisinde mukokutanöz kandidiyazis gelişme riski en yüksektir?

A) C3 eksikliği
B) Bruton’s agammaglobulinemisi
C) IL-17 yolak defekti
D) Properdin eksikliği
E) Faktör H eksikliği

Cevap: C

Açıklama

IL-17 signaling pathway: mukozal antifungal savunmada çok önemlidir.

IL-17 defekti: Kronik mukokutanöz kandidiyazis yapar.

Soru 8

Candida albicans’ın maya formundan invaziv hif formuna dönüşümünü en güçlü tetikleyen koşul aşağıdakilerden hangisidir?

A) Düşük sıcaklık ve asidik ortam
B) Yüksek glukoz ve anaerobiyoz
C) Serum varlığı ve 37°C
D) Hiperosmolarite
E) Demir eksikliği

Cevap: C

Açıklama

Germ tüp oluşumu:

• Serum
• 37°C
• 2–3 saat inkübasyon ile tetiklenir.

Bu özellik C. albicans için klasiktir.

Soru 9

Kandidemili hastada retinal lezyonlar gelişmesi üzerine hematolojik yayılım düşünülüyor. Bu durumda en olası tanı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Endojen fungal endoftalmi
B) Sitomegalovirüs retiniti
C) Toksoplazma korioretiniti
D) Aspergillus keratiti
E) Bakteriyel panoftalmi

Cevap: A

Açıklama

Kandidemide:

• Retina
• Koroid
• Vitreus

tutulabilir.

Özellikle: Endojen kandida endoftalmisi önemlidir.

Soru 10

Candida auris ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Germ tüp pozitiftir
B) CHROMagar’da her zaman yeşil koloni yapar
C) Hastane salgınlarıyla ilişkilidir
D) Tüm suşları flukonazole duyarlıdır
E) Biofilm oluşturamaz

Cevap: C

Açıklama

Candida auris:

• Nozokomiyal salgın yapabilir
• Çoklu ilaç direnci gösterebilir
• Yüzeylerde uzun yaşayabilir
• Biofilm oluşturabilir
• Tanıda sık yanlış identifiye edilir

Son yılların en önemli fungal patojenlerinden biridir.