Streptococcus pyogenes M proteini
M proteini, A grubu beta-hemolitik streptokokların en önemli virülans faktörüdür.
Temel görevleri
| Özellik | İmmünolojik anlamı |
|---|---|
| Antifagositik | Nötrofil ve makrofaj fagositozundan kaçış |
| Kompleman inhibisyonu | C3b opsonizasyonunu azaltır |
| Antijenik çeşitlilik | Çok sayıda M tipi vardır |
| Moleküler taklit | Romatizmal ateş patogenezinde rol oynar |
| Yüzey adezini | Epitel hücrelerine tutunmayı kolaylaştırır |
Antifagositik mekanizma
M proteini bakterinin yüzeyinde bulunur ve fagositozu engeller.
Başlıca mekanizmalar:
| Mekanizma | Sonuç |
|---|---|
| Faktör H bağlanması | Alternatif kompleman yolu baskılanır |
| C3b birikimi azalır | Opsonizasyon azalır |
| Fibrinojen bağlanması | Bakteri yüzeyi fagositlerden maskelenir |
| Nötrofil aktivasyonu bozulur | Fagositik öldürme azalır |
En kritik nokta:
M proteini sayesinde streptokok, kompleman aracılı opsonofagositozdan kaçar.
Komplemanla ilişkisi
Normalde:
C3b bakteriye bağlanır → opsonizasyon → fagositoz
M proteini varlığında:
Faktör H bağlanır → C3b yıkımı artar → fagositoz azalır
Bu nedenle M proteini anti-opsonik bir faktördür.
Antikor yanıtı
M proteinine karşı gelişen antikorlar:
| Antikor tipi | Etki |
|---|---|
| Tip-spesifik anti-M antikorları | Koruyucudur |
| Opsonizan antikorlar | Fagositozu artırır |
| Çapraz reaksiyon yapan antikorlar | Romatizmal ateşe katkı sağlar |
Anti-M antikorları genellikle tip-spesifiktir.
Bu yüzden çok sayıda M tipi olması, tekrar enfeksiyonlara zemin hazırlar.
Moleküler taklit ve romatizmal ateş
M proteinin bazı epitopları insan dokularına benzerlik gösterir.
| Streptokok antijeni | Benzer insan dokusu | Klinik sonuç |
|---|---|---|
| M proteini | Miyozin | |
| M proteini | Kardiyak valvüler doku | |
| M proteini | Sarkolemma | |
| N-asetil-beta-D-glukozamin | Kalp kapak endoteli |
Sonuç:
Anti-streptokok antikorları → kalp dokusuyla çapraz reaksiyon → akut romatizmal ateş
Özellikle:
- Pankardit
- Mitral kapak tutulumu
- Aschoff cisimcikleri
- Sydenham koresi
ile ilişkilidir.
Poststreptokokal glomerülonefrit farkı
Romatizmal ateşte temel mekanizma:
Moleküler taklit / çapraz reaksiyon
Poststreptokokal glomerülonefritte ise:
İmmün kompleks birikimi
| Hastalık | Mekanizma |
|---|---|
| Akut romatizmal ateş | Tip II benzeri hipersensitivite / moleküler taklit |
| Poststreptokokal GN | Tip III hipersensitivite / immün kompleks |
Streptococcus pyogenes M proteini:
- En önemli virülans faktörüdür.
- Antifagositiktir.
- Faktör H bağlar.
- C3b opsonizasyonunu azaltır.
- Tip-spesifik bağışıklık oluşturur.
- Moleküler taklit ile akut romatizmal ateşe neden olur.
- Poststreptokokal GN’den farklı olarak immün kompleks değil, çapraz reaksiyon ön plandadır.