Hiyalin arteriyoloskleroz, küçük arter ve arteriyollerin duvarında homojen, pembe (hiyalin) madde birikimi ile karakterize bir damar hastalığıdır.
Histolojik görünüm: cam gibi (glassy), eozinofilik kalınlaşma
Sonuç: lümen daralması → doku perfüzyonu ↓
Patogenezde rol alanTemel mekanizmalar:
- Endotel hasarı
- Plazma proteinlerinin damar duvarına sızması
- Düz kas hücrelerinde matriks artışı
En önemli nedenler
1) Hipertansiyon (benign HT); Sürekli basınç → damar duvarı hasarı
2) Diabetes Mellitus; Glikozilasyon → bazal membran kalınlaşması, Mikroanjiyopati gelişir
Diyabette afferent + efferent arteriyol etkilenir.
En sık etkilenen organlar
a-Böbrek (EN ÖNEMLİ); Afferent arteriyol daralır. Glomerüler iskemi Sonuunda Benign nefroskleroz ve GFR ↓
b-Retina; Mikroanjiyopati, Görme problemleri
c-Beyin; Küçük damar hastalığı, Laküner infarktlar
Histopatoloji; Damar duvarında homojen, eozinofilik, PAS (+) materyal görülür. Lumen daralmıştır ve Düz kas hücreleri atrofiye uğrar.
Karşılaştırma
| Özellik | Hiyalin arteriyoloskleroz | Hiperplastik arteriyoloskleroz |
|---|---|---|
| Neden | Benign HT, DM | Malign HT |
| Görünüm | Homojen pembe | “Soğan zarı” (onion-skin) |
| Hasar | Yavaş | Hızlı, ciddi |
| Lumen | Dar | Çok dar |
Benign HT → hiyalin arteriyoloskleroz
Malign HT → hiperplastik arteriyoloskleroz
DM’de afferent + efferent arteriyol tutulur (çok önemli soru noktası!)