KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| Özellik | Hiyalin Arteriyoloskleroz | Hiperplastik Arteriyoloskleroz |
|---|---|---|
| Temel tanım | Homojen hiyalin birikimi | Konsantrik hücresel proliferasyon |
| Ana neden | Hipertansiyon + Diabetes Mellitus | Malign hipertansiyon |
| Süreç | Kronik, yavaş | Akut / hızlı progresyon |
| Patogenez | Endotel hasarı + plazma protein sızıntısı | Düz kas hücre hiperplazisi + bazal membran çoğalması |
| Histoloji | Pembe, homojen, glassy | “Onion-skin” (soğan zarı) |
| Hücresel yapı | Hücresiz materyal dominant | Hücresel proliferasyon dominant |
| Damar duvarı | Kalın ama homojen | Kalın, tabakalı, konsantrik |
| Lumen | Daralmış | Çok dar / obliterasyon |
| Ek bulgu | — | Fibrinoid nekroz (ileri evre) |
| Tutulan damar | Küçük arteriyoller | Küçük arteriyoller |
| Etkilenen organlar | Böbrek, retina, beyin | Böbrek başta olmak üzere tüm organlar |
| Böbrek bulgusu | Benign nefroskleroz | Malign nefroskleroz |
| Glomerül etkisi | İskemi, skleroz | Akut hasar, nekroz |
| GFR etkisi | Yavaş düşüş | Hızlı düşüş |
| Klinik tablo | Sessiz / hafif HT bulguları | Hipertansif kriz, organ yetmezliği |
| Retinopati | Hafif (AV nicking vb.) | Papilödem |
| Beyin | Laküner infarkt | Ensefalopati |
| Böbrek yüzeyi | İnce granüler | Noktasal kanamalar (“flea-bitten”) |
| DM ilişkisi | Çok güçlü (afferent + efferent) | Yok |
| Reversibilite | Hayır (kronik) | Erken dönemde kısmen |
| Prognoz | Görece iyi | Kötü (acil durum) |
Patogenez Derin Karşılaştırma
1-Hiyalin arteriyoloskleroz; Endotel hasarı, Plazma protein sızıntısı, ECM birikimi, Düz kas atrofi görülür. Noninflamatuvar, dejeneratif süreçi ifade eder.
2-Hiperplastik arteriyoloskleroz; Şiddetli basınç yükü, Düz kas hücre proliferasyonu, Bazal membran çoğalması, Konsantrik katmanlar tespit edilir. Adaptif + proliferatif yanıt hakkında değerlendirme yapma imkanı verir.
En önemli ayrım; Benign HT → Hiyalin, Malign HT → Hiperplastik
Diyabet sorusu; Sadece hiyalin arteriyolosklerozda görülür. Afferent + efferent arteriyol tutulur
Hiperplastikte ekstra bulgu; Fibrinoid nekroz = malign HT göstergesidir.
Böbrek görünümü; Hiyalin → smooth granular kidney, Hiperplastik → flea-bitten kidney
“Hiyalin = pembe, yavaş, DM + benign HT”
“Hiperplastik = onion-skin, hızlı, malign HT”
Klinik Özet
| Durum | Düşün |
|---|---|
| Diyabetik mikroanjiyopati | Hiyalin |
| Hipertansif kriz | Hiperplastik |
| Fibrinoid nekroz | Hiperplastik |
| Afferent + efferent tutulumu | Hiyalin |