1-TIPS (Transjugular Intrahepatic Portosystemic Shunt)
4
2-DIPS (Direct Intrahepatic Portocaval Shunt)
TANIM ve TEMEL FARK
| Özellik | TIPS | DIPS |
|---|---|---|
| Açılım | Transjugular Intrahepatic Portosystemic Shunt | Direct Intrahepatic Portocaval Shunt |
| Şant bağlantısı | Portal ven ↔ Hepatik ven | Portal ven ↔ Vena cava inferior (IVC) |
| Yol | İntrahepatik, hepatik ven üzerinden | İntrahepatik, direkt IVC’den |
| Standartlık | Altın standart | Kurtarma (salvage) tekniği |
Temel fark (exam pearl):
TIPS = hepatik ven üzerinden
DIPS = hepatik ven bypass edilerek direkt IVC
TEKNİK KARŞILAŞTIRMA
TIPS
- Sağ hepatik ven kateterize edilir
- Hepatik ven → portal ven ponksiyonu
- Trakt oluşturulur → stent
DIPS
- Kateter IVC içine yerleştirilir
- IVUS (intravascular ultrasound) ile portal ven lokalize edilir.*************
- IVC’den direkt portal vene ponksiyon
- Trakt → stent
Kritik fark:
- TIPS = “dolaylı yol”
- DIPS = “doğrudan kısa yol”
ENDİKASYON KARŞILAŞTIRMASI
| Klinik durum | TIPS | DIPS |
|---|---|---|
| Refrakter varis kanaması | ✅ İlk tercih | ❌ (genelde gerekmez) |
| Refrakter asit | ✅ | ❌ |
| Budd-Chiari | ⚠️ zor olabilir | ✅ çok önemli |
| Hepatik ven trombozu | ❌ yapılamaz | ✅ tercih |
| TIPS başarısızlığı | ❌ | ✅ salvage |
| Anatomik varyasyon | ⚠️ zor | ✅ avantaj |
Altın klinik kullanım:
- DIPS = TIPS yapılamayan hasta
NEDEN DIPS GELİŞTİRİLDİ?
TIPS’in zayıf noktaları:
- Hepatik ven yok/tromboze
- Portal ven bulunamıyor
- Teknik başarısızlık
DIPS çözümü: Hepatik ven bağımlılığını ortadan kaldırır
HEMODİNAMİK ETKİ
| Özellik | TIPS | DIPS |
|---|---|---|
| Portal basınç düşüşü | ✔️ | ✔️ (benzer veya daha güçlü olabilir) |
| Akım yönü | Portal → hepatik ven | Portal → IVC |
| Şant direnci | Orta | Daha düşük (daha direkt yol) |
DIPS’te Daha kısa ve direkt şant → daha güçlü dekompresyon
KOMPLİKASYON KARŞILAŞTIRMASI
| Komplikasyon | TIPS | DIPS |
|---|---|---|
| Ensefalopati | %30–40 | Benzer veya biraz ↑ |
| Karaciğer yetmezliği | Orta | Daha yüksek olabilir |
| Teknik komplikasyon | Orta | Daha yüksek |
| Şant disfonksiyonu | Var | Var |
DIPS: Daha agresif → ensefalopati riski ↑
TEKNİK ZORLUK
| Parametre | TIPS | DIPS |
|---|---|---|
| Teknik zorluk | Orta | Yüksek |
| Görüntüleme | Fluoro ± USG | IVUS şart |
| Deneyim ihtiyacı | Yüksek | Çok yüksek |
ANATOMİK AVANTAJ / DEZAVANTAJ
TIPS avantaj:
- Fizyolojik akım yolu (hepatic vein üzerinden)
- Daha kontrollü şant
DIPS avantaj:
- Hepatik ven bağımlılığı yok
- Budd-Chiari’de life-saving****
ÖZEL DURUMLAR
Budd-Chiari Sendromu
Hepatik venler tıkalıdır. TIPS mümkün değildir. ******DIPS = tercih edilen yöntem
Portal Ven Trombüsü
TIPS zor olabilir. DIPS ile bypass edilebilir
ÖZET TABLO
| Parametre | TIPS | DIPS |
|---|---|---|
| Şant | Portal ↔ Hepatik ven | Portal ↔ IVC |
| Yol | Dolaylı | Direkt |
| Kullanım | Standart | Salvage |
| En iyi endikasyon | Varis, asit | Budd-Chiari |
| Teknik zorluk | Orta | Çok zor |
| Ensefalopati | Orta | Daha yüksek |
| Görüntüleme | Fluoro | IVUS |
| Başarı | Yüksek | Seçilmiş merkezlerde yüksek |
- TIPS yapılamıyorsa → DIPS düşün
- Budd-Chiari → DIPS altın seçenek
- DIPS = IVC’den direkt portal ven
- DIPS → daha güçlü dekompresyon + daha fazla ensefalopati
Klinik algoritma (çok önemli)
- Portal hipertansiyon komplikasyonu
- TIPS düşünüldü
- Eğer yapılabiliyorsa → TIPS
- Eğer yapılamazsa → DIPS