Late-Onset Hyperlactatemia (LOHL); Başlangıçta normal olan laktatın, ameliyat sonrası saatler–günler içinde yükselmesi
Özellikle: Kardiyak cerrahi, Aort cerrahisi ve Yoğun bakım hastalarında görülür.
ERKEN ve GEÇ LAKTAT
| Özellik | Erken | Geç (LOHL) |
|---|---|---|
| Zaman | İntraop / erken postop | Saatler–günler sonra |
| Neden | Hipoperfüzyon | multifaktöriyel |
| Prognostik | Orta | çok kötü |
PATOFİZYOLOJİ
1. Doku hipoperfüzyonu; Splanchnik iskemi, Mezenterik iskemi, Düşük kardiyak output
2. Mitokondriyal disfonksiyon; Sepsis, Reperfüzyon hasarı
3. Laktat klirens bozukluğu; Karaciğer disfonksiyonu
4. İlaç/metabolik nedenler; Katekolaminler, Beta-agonistler
KLİNİK ÖNEM
LOHL:
- Mortalite ↑↑
- Komplikasyon ↑
- Organ yetmezliği ↑
Kritik: Persistan veya geç yükselen laktat = kötü prognoz
ÖZELLİKLE AORT / KARDİYAK CERRAHİ
LOHL düşündürür:
- Mezenterik iskemi
- Spinal kord iskemi
- Düşük debi sendromu
- Sepsis
TANI YAKLAŞIMI
Şüphe varsa: Seri laktat ölçümü, Hemodinamik değerlendirme, Abdominal değerlendirme (iskemi?)
TEDAVİ (ALGORİTMA)
1. Perfüzyon düzelt; MAP ↑, Kardiyak output ↑
2. Oksijen sunumu artır. Hb optimize, O₂ ↑
3. Altta yatan neden; Mezenterik iskemi → acil müdahale, Sepsis → antibiyotik, İlaç → düzenlemeLaktat takibi
Trend > tek ölçüm
Laktat sadece hipoksi değildir
Geç yükselme → daha kötü
Mezenterik iskemi mutlaka dışlanmalı
“Lactate clearance” önemli
TABLO
| Özellik | LOHL |
|---|---|
| Zaman | Geç |
| En önemli neden | Mezenterik iskemi |
| Prognostik | kötü |
| Yönetim | Nedene yönelik |