1-Edmonton Kırılganlık Ölçeği (EFS)
2-Fried Kırılganlık Fenotipi (FFP)
3-FRAIL
4-Katz ve el kavrama gücü (HGS) testler
Açık kalp cerrahisi yapılacak ≥65 yaş hastalarda, kırılgan olmayanların belirlenmesinde FFP testi güvenle kullanılabilir.
Kırılgan hastaların belirlenmesinde EFS ümit vericidir.
Frailty (kırılganlık); Fizyolojik rezerv azalması + streslere karşı dayanıklılık kaybıdır.
Sonuçta Mortalite ↑, Komplikasyon ↑, Cerrahi risk ↑
TEMEL ÖLÇEK
1. EDMONTON KIRILGANLIK ÖLÇEĞİ (EFS)
Multidimensional (çok boyutlu)
Değerlendirdiği alanlar: Kognisyon ,Fonksiyon, Sosyal destek, İlaç kullanımı, Beslenme ve Düşme riski
Skor:
- 0–17 arası
- ≥8 → frailty ************
Avantaj; Kapsamlı veKlinik pratikte güçlü
2. FRİED KIRILGANLIK FENOTİPİ (FFP)
En klasik modeldir.************
5 kriter:
Kilo kaybı
Halsizlik (exhaustion)
Düşük fiziksel aktivite
Yavaş yürüme
Kas gücü azalması (HGS)
| Skor | Durum |
| 0 | Sağlam |
| 1–2 | Pre-frail |
| ≥3 | Frail********** |
Kritik
Fenotipik yaklaşım (biyolojik)
3. FRAIL SKORU
Çok pratik (5 soru)
F R A I L:
| Harf | Açılım |
| F | Fatigue |
| R | Resistance |
| A | Ambulation |
| I | Illness |
| L | Loss of weight |
| Skor | Yorum |
| 0 | Normal |
| 1–2 | Pre-frail |
| ≥3 | Frail************ |
Avantaj; Hızlı veTarama için ideal
4. KATZ + EL KAVRAMA GÜCÜ (HGS)
Katz ADL
Günlük yaşam aktiviteleri:
Banyo
Giyinme
Tuvalet
Transfer
Kontinans
Beslenme
Fonksiyonel bağımlılık ölçer
HGS (HAND GRİP STRENGTH)
Hand Grip Strength test; Dinamometre ile ölçülür. Sarkopeni ve frailty göstergesi Çok önemli: En güçlü mortalite prediktörlerinden biri
KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| Özellik | EFS | FFP | FRAIL | Katz + HGS |
| Yaklaşım | Multidim | Fenotip | Tarama | Fonksiyonel |
| Hız | Orta | Orta | Hızlı | Orta |
| Objektif ölçüm | Var | Var | Az | güçlü |
| Cerrahi risk tahmini | ✔ | ✔ | ✔ | çok güçlü |
| Klinik kullanım | Geniş | Araştırma | Tarama | Pratik |
KLİNİK KULLANIM (ÇOK ÖNEMLİ)
Özellikle:
- Kardiyovasküler cerrahi
- Onkoloji
- Yoğun bakım
- Geriatri
Kritik: Frailty = mortalite bağımsız prediktör
FFP → 5 kriter
FRAIL → 5 soru (çok pratik)
EFS → multidimensional
HGS → en objektif parametrelerden biri
AKUT EKSTREMİTE İSKEMİSİ BAĞLANTI
Fonksiyonel bağımlılık (Katz ↓): mortalite ↑
HGS ↓; frailty ↑ → prognoz kötü