Fingolimod ve Yeni Nesil (Siponimod ve Ozanimod)
Fingolimod “seçici olmayan” bir S1P reseptör modülatörüdür (S1P 1, 3, 4, 5 alt tiplerine bağlanır). Yeni nesil ilaçlar ise daha selektif davranır:
1-Siponimod (Mayzent): * Sadece S1P 1 ve 5 reseptörlerine bağlanır.
Kritik Fark: Sekonder Progresif MS (SPMS) endikasyonu alan ilk oral ilaçtır.
Genetik Not: Metabolizması CYP2C9 genotipine çok bağımlıdır. Tedavi öncesi hastanın genetik polimorfizmine bakılması önerilir.
2-Ozanimod (Zeposia): * Yine S1P 1 ve 5 seçicidir.
Avantajı: Fingolimod’daki gibi “ilk dozda hastanede yatış/6 saat EKG” zorunluluğu genellikle yoktur (doz titrasyonu ile başlandığı için). Ayrıca Ülseratif Kolit tedavisinde de onay almıştır.
PML (Progresif Multifokal Lökoensefalopati) Riski
PML, JC virüsünün (John Cunningham virüsü) reaktivasyonu ile ortaya çıkan ölümcül bir demiyelinizan beyin hastalığıdır.
Fingolimod ve PML: Fingolimod tedavisi alan hastalarda nadir de olsa PML vakaları bildirilmiştir. Bu durum genellikle lenfosit sayısının çok düşük seyretmesi (lenfopeni) ile ilişkilidir.
Ayırıcı Tanı: MS alevlenmesi ile PML radyolojik olarak karışabilir. Yeni gelişen bilişsel bozukluk, kişilik değişikliği veya fokal nörolojik defisit durumunda MRG (Gadoliniumlu) ve BOS’ta JC virüs PCR bakılmalıdır.
En Sık Yan Etki: Baş ağrısı, karaciğer enzimlerinde (ALT/AST) yükselme ve ishal.
En Karakteristik Laboratuvar: Lenfosit sayısında derin düşüş (ancak bu aslında ilacın beklenen etkisidir).
Nadir ama Ciddi: Posterior Reversible Encephalopathy Syndrome (PRES). Fingolimod kullanan bir hastada ani gelişen şiddetli baş ağrısı, nöbet ve görme kaybı varsa PRES akla gelmelidir.