Tekrarlayan alt gastrointestinal kanaması ve tenezm yakınması olan 70 yandaki hastada öncelikle ne düşünülmelidir?
A) Ülseratif kolit
B) Chron hastalığı
C) Kolon divertikülü
D) Rektum kanseri
E) İnternal hemoroid
Doğru cevap D) Rektum kanseri seçeneğidir.
Bu tanının neden öncelikli (ve en tehlikeli) olduğunu klinik ipuçlarıyla inceleyelim:
Rektum Kanseri 70 yaş, kolorektal kanser insidansının zirve yaptığı bir dönemdir. Yaşlı bir hastada yeni başlayan bağırsak alışkanlığı değişikliği veya kanama aksi ispatlanana kadar malignite kabul edilir.
Tenezm (sürekli dışkılama isteği ama tam boşalamama hissi), rektumdaki bir kitle etkisinin (occupying lesion) en karakteristik bulgusudur. Rektum kanserinde kitle, rektal ampullayı uyararak bu hisse neden olur.
Alt GİS kanaması ile birlikte tenezm ve yaş faktörü birleştiğinde, distal kolon veya rektum maligniteleri listenin en başında yer alır.
Diğer Şıkların Analizi
C) Kolon Divertikülü: Yaşlılarda alt GİS kanamasının en sık nedenidir; ancak genellikle ağrısız, masif kanama şeklinde seyreder ve tenezm beklenen bir bulgu değildir.
A) Ülseratif Kolit: Kanlı diyare ve tenezm yapabilir, ancak genellikle genç-erişkin yaşlarda (20-40 yaş) başlar. 70 yaşında ilk kez ortaya çıkması rektum kanserine göre daha düşük ihtimaldir.
E) İnternal Hemoroid: Parlak kırmızı kanama (taze kan) ve defekasyon sonrası damlama yapar. Tenezm yapmaz, ancak çok ileri evrelerde dolgunluk hissi verebilir. Malignite dışlanmadan “hemoroid” tanısına sığınmak klinikte en sık yapılan hatalardan biridir.
B) Crohn Hastalığı: Genellikle ince bağırsak ve sağ kolonu tutar. Rektal tutulum ve tenezm Ülseratif Kolit’e göre daha nadirdir.
Bu hastada izlenmesi gereken “altın standart” yol haritası şudur:
1-Rektal Tuşe (Parmakla Muayene): Rektum kanserlerinin büyük bir kısmı parmakla ulaşılabilir mesafededir.
2-Kolonoskopi / Rektosigmoidoskopi: Kesin tanı ve biyopsi için şarttır.
3-CEA (Karsinoembriyonik Antijen): Takip için kullanılan bir tümör belirtecidir.