Lökosit haraketlerinden hangisinde homotipik etkileşim görülür?
A) Marginasyon
B) Yuvarlanma
C) Adezyon
D) Transmigrasyon ***
E) Kemotaksis
Transmigrasyonda hem endotel hem de lökosit yüzeyinde bulunan immunglobulin ailesinden PECAM-1’lar etkileşime girerler ve bu etkileşime homotipik etkileşim denir.
Homotipik Etkileşim; Genellikle reseptör-ligand etkileşimlerinde iki farklı molekül (örneğin Selektin-Sialyl Lewis X veya Integrin-ICAM) birbiriyle eşleşir.
Ancak PECAM-1‘de durum farklıdır: Lökosit yüzeyindeki bir PECAM-1 molekülü, endotel hücrelerinin bağlantı noktalarındaki (interendotelyal bağlantılar) bir diğer PECAM-1 molekülüne bağlanır. Aynı tür moleküllerin birbirini tanımasına homotipik etkileşim denir. Bu, lökositin iki endotel hücresi arasından bir “fermuar” açar gibi geçmesini sağlar.
Transmigrasyonun (Diapedez) Mekanizması Lökosit; yuvarlanma (selektinler) ve sıkı tutunma (integrinler) aşamalarını geçtikten sonra, damar duvarını terk etmek için en uygun yeri (genellikle venüllerin hücre birleşim yerleri) arar.
Adhezyon Molekülleri: PECAM-1 dışında, JAM (Junctional Adhesion Molecules) ve CD99 gibi moleküller de bu geçişte rol oynar.
Sindirim: Lökosit, endotel altındaki bazal membranı geçmek için kollajenaz (matriks metalloproteinazlar) salgılayarak kendine yol açar.
Lökosit Akış Şeması
| Adım | Moleküler Oyuncular | Temel Olay |
| Yuvarlanma | Selektinler (E, P, L) | Zayıf ve geçici bağlanma. |
| Aktivasyon | Kemokinler (IL-8 vb.) | İntegrinlerin afinitesini artırır. |
| Sıkı Tutunma | İntegrinler (LFA-1, VLA-4) / ICAM-1, VCAM-1 | Lökosit durur ve yayılır. |
| Transmigrasyon | PECAM-1 (CD31) | Endotel arasından geçiş (Diapedez). |
| Kemotaksi | C5a, LTB4, Bakteriyel ürünler | Hasar bölgesine göç. |
Klinik Not: LAD-1 ve LAD-2, Eğer bu moleküler “fermuarlar” veya “yapıştırıcılar” (integrinler veya selektin ligandları) genetik olarak eksikse, Lökosit Adhezyon Eksikliği (LAD) tabloları ortaya çıkar. Bu hastalarda lökosit kanda çok yüksektir (lökositoz) ama dokudaki enfeksiyon bölgesine gidip irin oluşturamazlar.
Transmigrasyon (Diapedez) ve PECAM-1 (CD31)
Transmigrasyon (diapedez); lökositlerin endotel hücreleri arasından geçerek damar dışına çıkmasıdır. Bu aşamada immünoglobulin süper ailesine ait PECAM-1 (CD31) molekülleri kritik rol oynar.
PECAM-1 (CD31); Platelet Endothelial Cell Adhesion Molecule-1 yada diğer adı ile CD31, İmmünoglobulin süper ailesi üyesidir. Ekspresyonu; Endotel hücreleri (intercellular junction), Nötrofil, monosit ve Trombosit den gelişir.
Homotipik etkileşim = aynı molekülün karşılıklı bağlanmasıdır. Bu durumda; Endoteldeki PECAM-1 ve Lökositteki PECAM-1 birbirine bağlanır. Bu nedenle transmigrasyondaki PECAM etkileşimi homotipiktir.
Lökosit Ekstravazasyon Basamakları
| Basamak | Molekül |
|---|---|
| Rolling | Selektinler (E, P, L) |
| Sıkı adezyon | İntegrin (LFA-1, Mac-1) – ICAM |
| Transmigrasyon | PECAM-1 (CD31) |
Rolling → gevşek
Adezyon → sıkı
Diapedez → PECAM
Klinik Bağlantılar
Lökosit adezyon defekti (LAD); LAD-1, β2 integrin eksikliği iken, PECAM bozukluğu bir transmigrasyon defektidir. En çok postkapiller venüllerde gerçekleşir.