Aşağıdaki hücrelerden hangisinde telomeraz aktivitesi en yüksektir?
A) Endotel hücresi
B) Nöronlar
C) Kök hücre
D) Nötrofiller
E) Germ hücresi ***
Telomer kromozomun son bölümüdür. Mitozla her bölünmede telomerin bir kısmı azalır. Telomeraz telomeri sentezinden sorumludur. İnsanda telomeraz aktivitesi en yüksek olan sırasıyla germ hücreler ve sonrasında kök hücrelerdir. Normal somatik hücrelerde ise zamanla beraber telomeraz aktivitesi azalır fakat kanser hücrelerinde yeniden bir artış söz konusudur.
Hücresel yaşlanma ve ölümsüzlük arasındaki o ince çizgiyi, yani telomer-telomeraz dinamiği, biyolojideki “Hayat Saati” (Hayflick Limiti) olarak da bilinir.
Telomer Yapısı ve TTAGGG Dizisi; İnsanlarda telomerler, binlerce kez tekrarlanan TTAGGG dizisinden oluşur. Bu bölge protein kodlamaz; amacı, kromozomun uçlarını bir ayakkabı bağcığının ucundaki plastik koruyucu (aglet) gibi korumak ve uçların birbirine yapışmasını ya da DNA hasarı olarak algılanmasını engellemekdir.
Telomeraz: Ters Transkriptaz Aktivitesi; Telomeraz, kendi RNA kalıbını kullanarak DNA sentezleyen bir RNA-bağımlı DNA polimerazdır (ters transkriptaz).
Hiyerarşi Doğrulaması; Germ hücreleri (sonsuz bölünme yeteneği), Kök hücreler (yüksek yenilenme) ve son olarak telomerazın neredeyse kapalı olduğu Somatik hücreler ile olur. Kritik Eşik; Somatik hücrelerde telomerler her bölünmede 50-200 baz çifti kısalır. Telomerler çok kısaldığında hücre “replikatif yaşlanma” (senescence) evresine girer ve bölünmeyi durdurur (p53 ve Rb proteinleri aracılığıyla).