Atrofi; hücre boyutunun küçülmesi ve metabolik aktivitenin azalmasıdır. Bu süreçte hücre içinde iki temel morfolojik değişiklik izlenir:
1-Lipofuskin Pigment Birikimi (“Yaşlanma Pigmenti”)
Özellikleri
- Sarı-kahverengi granüller
- Perinükleer yerleşim
- Lizozomal artık cisimcikler
Patogenez
- Serbest radikal hasarı
- Lipid peroksidasyonu
- Oksidatif stres
Klinik
- “Brown atrophy” (kalpte kahverengi atrofi)
- Yaşlanma ile artar
- Zararsız ama kronik hasarın göstergesi
2-Otofajik Vakuoller
Özellikleri
- Sitoplazmada çift membranlı yapılar
- Organellerin lizozomal yıkımı
Mekanizma
- Besin azlığı / stres
- Hücre kendi organellerini geri dönüştürür
- Protein sentezi ↓
Amaç
- Enerji tasarrufu
- Hücre hayatta kalımı
Özet Karşılaştırma
| Özellik | Lipofuskin | Otofajik vakuol |
|---|---|---|
| İçerik | Artık pigment | Yıkılan organel |
| Renk | Kahverengi | Şeffaf vakuol |
| Mekanizma | Oksidatif hasar | Lizozomal degradasyon |
| Klinik | Brown atrophy | Adaptif yanıt |
TUS High-Yield Noktalar
- Atrofi = hücre küçülmesi (nekroz değil)
- Brown atrophy → lipofuskin
- Otofaji artışı → atrofi göstergesi
- Reversibl süreçtir (nedene bağlı)