1-Lipoprotein Lipaz ;

a-Aktivatörler: Apo C2 ve fosfolipidler

b-İnhibitörler: Apo C3 ve Apo A2

2-LCAT “Lesitin-Kolesterol Açil Transferaz“

Aktivatörü; Apo A1 (tüm HDL lerde)

3-CETP “Kolesterol Ester Transfer Proteini“

a-CETP Aktivatörü; Apo D

b-CETP İnhibitörü; Apo C1

1. Lipoprotein Lipaz (LPL)

LPL, damar endotelinde bulunur ve şilomikronlar ile VLDL içindeki trigliseritleri hidroliz ederek dokulara serbest yağ asidi sağlar.

• Aktivatörler: Apo C-II (Enzimin “anahtarı” gibidir) ve Fosfolipidler.
• İnhibitörler: Apo C-III ve Apo A-II. Bu proteinler LPL aktivitesini baskılayarak trigliseritlerin kanda daha uzun süre kalmasına neden olabilir.

2. LCAT (Lesitin-Kolesterol Açil Transferaz)

HDL üzerinde yer alan bu enzim, serbest kolesterolü kolesterol esterine dönüştürerek HDL’nin merkezine hapseder. Bu, “tersine kolesterol taşınımı” için kritiktir.

• Aktivatör: Apo A-I. Tüm HDL alt tiplerinde bulunur ve LCAT’ı uyararak HDL’nin olgunlaşmasını (diskoid formdan küresel forma geçişini) sağlar.

3. CETP (Kolesterol Ester Transfer Proteini)

Lipoproteinler arasında “takas” yapan proteindir. Genellikle HDL’den VLDL/LDL’ye kolesterol esteri verir; karşılığında onlardan trigliserit alır.

• Aktivatör: Apo D (Genellikle HDL yapısında bulunur).
• İnhibitör: Apo C-I. CETP aktivitesini yavaşlatarak HDL’nin kolesterol içeriğini korumasına yardımcı olur.

Klinik Not: Apo C-II Eksikliği

Eğer Apo C-II genetik olarak eksikse, LPL aktive edilemez. Bu durum, kandaki trigliserit seviyelerinin aşırı yükselmesine (Tip 1 Hiperlipoproteinemi) yol açar.

1-Lipoprotein Lipaz (LPL)

Görev

• Şilomikron ve VLDL’deki trigliseridleri hidrolize eder
• Yağ asidi → kas ve yağ dokusuna geçer
• Kapiller endotelde bağlıdır

Aktivasyon – İnhibisyon

Klinik:
Apo C-II eksikliği → ağır hipertrigliseridemi
LPL eksikliği → tip I hiperlipoproteinemi

2-LCAT (Lecithin–Cholesterol Acyltransferase)

Görev

• Serbest kolesterolü esterifiye eder
• HDL’nin olgunlaşmasını sağlar
• Reverse kolesterol transportun temel enzimi

Aktivasyon

Tüm HDL’lerde Apo A-I bulunur → LCAT aktivasyonu

Klinik:

LCAT eksikliği → HDL düşük + korneal opasite + hemolitik anemi

3-CETP (Cholesteryl Ester Transfer Protein)

Görev

HDL’den kolesterol esterlerini VLDL/LDL’ye transfer eder. Karşılığında trigliserid alır. Reverse transportu modüle eder.

Regülasyon

CETP inhibisyonu → HDL artar. (Ancak kardiyovasküler fayda tartışmalıdır)

ÖZET TABLO

Klinik Korelasyon

Püf Noktaları

• Apo C-II → LPL aktivasyonu
• Apo A-I → LCAT aktivasyonu
• Apo C-I → CETP inhibisyonu
• Apo C-III → LPL inhibisyonu