ESH Neyi Ölçer?
- 1 saat içinde eritrositlerin çökme hızıdır.
- Plazma proteinleri (özellikle *********fibrinojen ve immünoglobulinler) arttıkça rouleaux formasyonu ↑ → ESH ↑
- Eritrosit şekli ve sayısı da belirleyicidir.
I-ESH >100 mm/saat Yapan Hastalıklar
1-Malignite ve Paraproteinemi
a-Multiple myeloma
- Monoklonal Ig ↑
- Rouleaux oluşumu ↑
- ESH çok yüksek (>100 sık)
b-Lymphoma
- İnflamasyon + sitokin artışı
- Fibrinojen ↑
2-Kronik Enfeksiyon
Tuberculosis
- Kronik inflamasyon
- Fibrinojen ↑
- ESH belirgin yüksek
3-Vaskülit / Romatolojik
a-Giant cell arteritis
- Sıklıkla ESH >100
- Görme kaybı riski
b-Polimiyalji romatika (PMR)
- Temporal arteritle birlikte
- ESH yüksekliği tanıda destekleyici
4-Tiroidit
Subacute thyroiditis
- Ağrılı tiroid
- ESH çok yüksek
- RAI uptake düşük
II-ESH DÜŞÜKLÜĞÜ YAPAN DURUMLAR
1-Eritrosit Morfoloji Bozukluğu
Sickle cell anemia
- Orak şekilli eritrosit
- Rouleaux oluşamaz
- ESH düşük
2-Eritrosit Sayısı Artışı
Polycythemia vera
- Hematokrit ↑
- Sedimentasyon mekanik olarak zorlaşır
- ESH düşük
3-Karaciğer Hastalığı
Cirrhosis
- Fibrinojen ↓
- Albumin değişiklikleri
- ESH düşük veya normal
MEGA KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| ESH ↑ (>100) | Mekanizma |
|---|---|
| Multiple myelom | Ig ↑ → Rouleaux |
| Lenfoma | Sitokin ↑ |
| Tüberküloz | Kronik inflamasyon |
| Temporal arterit | Vaskülit |
| PMR | İnflamasyon |
| Subakut tiroidit | Granülomatöz inflamasyon |
| ESH ↓ | Mekanizma |
|---|---|
| Orak hücreli anemi | Eritrosit şekil bozukluğu |
| Polisitemia vera | Htc ↑ |
| Siroz | Fibrinojen ↓ |
Püf Noktaları
1️⃣ ESH >100 → mutlaka malignite, enfeksiyon veya vaskülit düşün
2️⃣ CRP normal ama ESH çok yüksekse → paraproteinemi akla gelir
3️⃣ Subakut tiroiditte ESH ↑ ama RAI uptake ↓
4️⃣ Polisitemiada ESH düşüktür (hematokrit yüksekliği)