NEK EVRELEMESİ
Evre I (NEK şüphesi): Apne, bradikardi gibi nonspesifik bulgular vardır. Mideden rezidü
gelir, gaitada gizli kan (+) olabilir.
Evre IIA (Hafif NEK): Abdominal distansiyon (ilk bulgu), barsak seslerinde azalma ve
gaitada gros kan vardır. Radyolojik olarak ileus ve pnömatozis intestinalis.
Evre IIB (Orta NEK): Hafif asidoz ve trombositopeni, karın duvarında ödem, ve
hassasiyet vardır. Radyolojik olarak yaygın pnömatozis intestinalis görülür. Portal venöz
gaz görüntüsü de saptanabilir.
Evre IIIA (İlerlemiş NEK): Respiratuar ve metabolik asidoz, ventilatöre ihtiyaç
gösteren apne, kan basıncında düşme, nötropeni ve DIC saptanır. Karında yaygın
ödem ve eritem vardır. Radyolojik olarak yaygın asit görülür.
Evre IIIB (Perforasyon): Vital bulgular hızla kötüleşir, şoka girer. Radyolojik olarak perforasyon
görülür.
Nekrotizan Enterokolit (NEK) – Bell Evrelemesi
1-Evre I – NEK Şüphesi
IA – IB
Klinik
- Apne, bradikardi
- Isı instabilitesi
- Beslenme intoleransı
- Gastrik rezidü ↑
- Gaitada gizli kan (+) (IB)
Radyoloji
- Normal veya hafif ileus
Nonspesifik = tanı koydurmaz
Evre IA – Şüpheli NEK
Sadece sistemik + GİS nonspesifik bulgular
Klinik
- Apne
- Bradikardi
- Isı instabilitesi
- Letarji
- Beslenme intoleransı
- Gastrik rezidü artışı
Gaita
- Kan yok
Radyoloji
- Normal
- Hafif ileus
Sepsisle tamamen karışır
Evre IB – Şüpheli NEK (kanlı gaita)
IA bulgularına ek olarak tek fark:
Gaita
- Gizli kan (+)*****
- (Nadiren makroskopik kan)
Radyoloji
- Normal veya hafif ileus
- Pnömatozis YOK
Henüz kesin NEK değil ama alarm seviyesi artar
IA – IB Net Karşılaştırma
| Özellik | IA | IB |
|---|---|---|
| Apne / Bradikardi | ✅ | ✅ |
| Beslenme intoleransı | ✅ | ✅ |
| Gastrik rezidü | ✅ | ✅ |
| Gaitada kan | ❌ | ✅ (gizli) |
| Pnömatozis | ❌ | ❌ |
| Tanısallık | Çok düşük | Düşük ama daha şüpheli |
2-Evre II – Kesin NEK
IIA – Hafif NEK
Klinik
- Abdominal distansiyon (ilk özgül bulgu) *
- Barsak seslerinde azalma
- Gaitada gros kan
Radyoloji
- Pnömatozis intestinalis **
- İleus
Pnömatozis = NEK tanısını koydurur
IIB – Orta NEK
Klinik
- Metabolik asidoz (hafif)
- Trombositopeni
- Karın duvarında ödem ve hassasiyet
Radyoloji
- Yaygın pnömatozis intestinalis
- Portal venöz gaz ****
Portal ven gazı = ağırlaşma göstergesi
3-Evre III – İlerlemiş NEK
IIIA – Perforasyonsuz ağır NEK
Klinik
- Respiratuvar + metabolik asidoz
- Ventilatör gerektiren apne
- Hipotansiyon
- Nötropeni, DIC
Abdomen
- Yaygın ödem
- Eritem
- Abdominal hassasiyet
Radyoloji
- Asit (serbest sıvı)
- Barsak duvarı kalınlaşması
Ağır sistemik tablo ama henüz perforasyon yok
IIIB – Perforasyon
Klinik
- Hızla kötüleşen vital bulgular
- Septik şok
Radyoloji
- Serbest hava (pnömoperitoneum) ****
Cerrahi endikasyonun net olduğu evre
Tek Bakışta Özet Tablo
| Evre | Ayırt edici özellik |
|---|---|
| I | Nonspesifik, gizli kan |
| IIA | Pnömatozis intestinalis |
| IIB | Portal venöz gaz |
| IIIA | DIC + asit |
| IIIB | Perforasyon |
TUS / YDUS Altın Cümleleri
- Pnömatozis intestinalis = NEK tanısı
- Portal venöz gaz = ağır NEK
- Perforasyon = cerrahi
- Evre I tedavi değil izlem ağırlıklıdır
- Prematüre + enteral beslenme + distansiyon = NEK düşün
Sık çıkan klinik tuzak
“Apne + bradikardi + distansiyon” → Sepsis mi NEK mi?
Pnömatozis varsa NEK, yoksa şüphe evresi