Elli beş yaşında kadın hasta ileus nedeniyle opere ediliyor. Ameliyat sonrası servise alınan
hastada nefes darlığı şikayeti ortaya çıkıyor. Hastanın çekilen postero-anterior akciğer
grafisinde havalanmanın azaldığı görülüyor.
Bu hastada aşağıdaki atelektazi tiplerinden hangisi en
çok beklenir ?
A) Mikroatelektazi
B) Kontraksiyon atelektazisi
C) Rezerpsiyon atelektazisi***
D) Kompresyon atelektazisi
E) Non-obstrüktif atelektazi
1-Rezerpsiyon atelektazisi en sık görülen atelektazi tipidir ve en çok postoperatif mukopürülan tıkaç ile obstrüksiyon sonucu ortaya çıkar.
2-Kontraksiyon atelektazisi skarlar sonucu ortaya çıkar. İrreversibl olan tek atelektazidir.
3-Mikroatelektazi Respiratuar Distres Sendromu’nda sürfaktan eksikliğine bağlı ortaya çıkar. Non-obstrüktif atelektazi görülür.
4-Kompresyon atelektazisi adı üzerinde kompresyon (bası) sonucu oluşur. En sık sebebi konjestif kalp
yetmezliğidir.
ATELEKTAZİ TİPLERİ
1-Rezorsiyon (Obstrüktif) Atelektazi
***En sık görülen tip
Mekanizma
- Hava yolu tıkanır
- Distaldeki hava emilir (rezorbe edilir)
- Alveoller çöker
Nedenler
- Mukus tıkacı
- Tümör
- Yabancı cisim
- Postoperatif dönem
Özellik
- Tıkanıklık distalinde atelektazi
- Mediasten etkilenen tarafa çekilir
TUS klasiği:
Postop hastada ani dispne → rezorsiyon atelektazisi
2-Kompresyon (Basınç) Atelektazisi
Mekanizma
- Akciğer dıştan bası altında
- Alveoller açılamaz
Nedenler
- Plevral efüzyon
- Pnömotoraks
- Hemotoraks
- Kitle
Özellik
- Mediasten karşı tarafa itilir
Basınç kalkarsa atelektazi düzelebilir
3-Kontraksiyon (Fibrotik) Atelektazi
Mekanizma
- Akciğer parankimi fibrozisle büzüşür
- Alveoller geri dönüşsüz kapanır
Nedenler
- Tüberküloz
- Akciğer fibrozisi
- Radyasyon hasarı
Özellik
- Kalıcıdır
- Mediasten etkilenen tarafa çekilir
En kötü prognozlu tip *****
4-Adheziv Atelektazi
Mekanizma
- Surfaktan eksikliği
- Alveoller açık kalamaz
Nedenler
- Yenidoğanın solunum sıkıntısı sendromu (NRDS)
- ARDS
Özellik
- Alveol yüzey gerilimi ↑
- Yaygın kollaps
Anahtar:
Surfaktan yok → adheziv atelektazi
5-Mikroatelektazi
Mekanizma
- Diffüz, mikroskobik alveol kollapsı
Nedenler
- Uzun süreli hipoventilasyon
- Genel anestezi
- ARDS erken evre
Genellikle radyolojik olarak zor seçilir
KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| Tip | Mekanizma | Tipik neden | Mediasten |
|---|---|---|---|
| Rezorsiyon Atelektazisi | Hava yolu tıkanması | Mukus, tümör | Etkilenen tarafa |
| Kompresyon Atelektazisi | Dıştan bası | Efüzyon, pnömotoraks | Karşı tarafa |
| Kontraksiyon Atelektazi | Fibrozis | TB, radyasyon | Etkilenen tarafa |
| Adheziv Atelektazi | Surfaktan eksikliği | NRDS, ARDS | Değişken |
| Mikro Atelektazi | Hipoventilasyon | Anestezi | Belirsiz |
SINAV TUZAKLARI
- ❌ “Pnömotoraks → rezorsiyon” → YANLIŞ
- ❌ “Surfaktan eksikliği → obstrüktif” → YANLIŞ
- ✅ Surfaktan → adheziv
- ✅ Mukus tıkacı → rezorsiyon
- ✅ Efüzyon → kompresyon
TEK CÜMLELİK EZBER
“Tıkanırsa rezorsiyon, basılırsa kompresyon, sertleşirse kontraksiyon, surfaktan yoksa adheziv.”