TEMEL FARK – TEK CÜMLELİK EZBER
- Hamartomatöz polip → Yapısal organizasyon bozukluğu (kanser riski dolaylı)
- Adenomatöz polip → Gerçek neoplazi (kanser riski doğrudan)
ETYOLOJİ – MOLEKÜLER TEMEL
| Özellik | Hamartomatöz Sendromlar | Adenomatöz Sendromlar |
|---|
| Temel mekanizma | Gelişimsel doku düzensizliği | Neoplastik proliferasyon |
| Ana genler | STK11, SMAD4, BMPR1A, PTEN | APC, MUTYH |
| Karsinogenez | İkincil mutasyonlarla | Doğrudan adenoma–karsinoma sekansı |
| Displazi | Genelde yok | Temel özellik |
HANGİ SENDROMLAR DAHİL?
1-Hamartomatöz Polip Sendromları
- Peutz–Jeghers
- Juvenil polipozis
- Cowden (PTEN)
- Bannayan–Riley–Ruvalcaba
2-Adenomatöz Polip Sendromları
- FAP (Familial Adenomatous Polyposis)
- AFAP (Attenuated FAP)
- MUTYH ilişkili polipozis (MAP)
POLİP HİSTOLOJİSİ
| Özellik | Hamartomatöz | Adenomatöz |
|---|
| Mimari | Normal doku elemanları + düzensizlik | Glandüler displazi |
| Epitel | Olgun | Atipik |
| Mitotik aktivite | Düşük | Artmış |
| Malignite potansiyeli | Düşük (dolaylı) | Yüksek (doğrudan) |
TUTULAN BÖLGELER
| Özellik | Hamartomatöz | Adenomatöz |
|---|
| GİS dağılımı | Yaygın (mide–ince barsak sık) | Kolon ağırlıklı |
| İnce barsak | Sık | Nadir |
| Ekstraintestinal tutulum | Sık | Nadir |
KLİNİK ÖZELLİKLER (EN SORULAN)
| Klinik | Hamartomatöz | Adenomatöz |
|---|
| Çocuklukta başlama | Evet | Genelde adölesan |
| Kanama / anemi | Sık | Sık |
| İnvajinasyon | Evet (PJ) | Hayır |
| Mukokutanöz bulgular | Evet | Hayır |
| Kanser riski | Orta–yüksek (çoklu organ) | Çok yüksek (kolon) |
KANSER RİSKİ KARŞILAŞTIRMASI
| Sendrom | Kanser riski |
|---|
| Peutz–Jeghers | Pankreas, mide, kolon, meme |
| Juvenil polipozis | Kolon, mide |
| Cowden | Meme, tiroid, endometrium |
| FAP | Kolon (%100) |
| AFAP | Kolon (%70) |
| MAP | Kolon (%80) |
TUS püf:
En yüksek kolon kanseri riski = FAP
POLİP SAYISI ve ZAMAN
| Özellik | Hamartomatöz | Adenomatöz |
|---|
| Polip sayısı | Az–orta | Yüzlerce–binlerce |
| Kanser yaşı | Orta yaş | 20–40 yaş |
| Profilaktik kolektomi | Genelde gerekmez | ZORUNLU |
TEDAVİ ve TAKİP
| Başlık | Hamartomatöz | Adenomatöz |
|---|
| Endoskopik takip | ✔️ | ✔️ |
| Profilaktik cerrahi | Nadiren | Standart |
| Genetik danışmanlık | ✔️ | ✔️ |
| Ek organ taraması | Şart | Sınırlı |
TUS / YDUS EZBER BLOĞU
- Hamartomatöz = çocuk + mukokutanöz + invajinasyon
- Adenomatöz = APC + adenoma–karsinoma
- FAP = %100 kolon kanseri
- Peutz–Jeghers = ince barsak + pankreas kanseri
TEK BAKIŞTA ÖZET
| Başlık | Hamartomatöz | Adenomatöz |
|---|
| Neoplazi | ❌ | ✔️ |
| Displazi | ❌ | ✔️ |
| Kolon Ca riski | Orta | Çok yüksek |
| Cerrahi zorunlu | ❌ | ✔️ |