SORU 1 – (Süperantijen tuzağı)
Aşağıdaki Staphylococcus aureus faktörlerinden hangisi klasik antijen sunumu olmadan, T-hücrelerini non-spesifik olarak aktive ederek sitokin fırtınasına yol açar?
A) Eksfoliatif toksin A
B) Enterotoksin A
C) Alfa toksin
D) Protein A
E) Hiyalüronidaz
Cevap: B – Enterotoksin A
Açıklama:
- Enterotoksinler (A, B, C, TSST-1) → süperantijen özelliklidir
- MHC-II + TCR Vβ bölgesini doğrudan bağlar
- Antijen özgüllüğü olmadan IL-1, IL-2, TNF-α salınımı
- Klinik:
- Enterotoksin → gıda zehirlenmesi
- TSST-1 → toksik şok sendromu
Eksfoliatif toksin süperantijen DEĞİLDİR.
SORU 2 – (Protein A – immün kaçış tuzağı)
Staphylococcus aureus’un opsonizasyonu engelleyen ve fagositozu azaltan en önemli faktörü aşağıdakilerden hangisidir?
A) Kapsül
B) Slime tabaka
C) Protein A
D) Koagülaz
E) Stafilokinaz
Cevap: C – Protein A
Açıklama:
- Protein A, IgG’nin Fc kısmına bağlanır
- Antikor ters bağlanır → C3b bağlanamaz
- → Opsonizasyon ↓, fagositoz ↓
- S. aureus’un en kritik immün kaçış mekanizmasıdır
TUS tuzağı:
M proteini = Streptococcus pyogenes
Protein A = Staphylococcus aureus
SORU 3 – (Eksfoliatif toksin – epidermal ayrım)
Aşağıdaki klinik tablolardan hangisi eksfoliatif toksin A ve B ile ilişkilidir?
A) Nekrotizan fasiit
B) Skarlatiniform döküntü
C) Staphylococcal scalded skin syndrome
D) Toksik şok sendromu
E) Pnömoni + hemoptizi
Cevap: C – Staphylococcal Scalded Skin Syndrome (SSSS)
Açıklama:
- Eksfoliatif toksin → desmoglein-1’i parçalar
- Stratum granulosum seviyesinde ayrılma
- Klinik:
- Bebek/çocuk
- Yaygın büller
- Nikolsky (+)
Önemli ayırım:
- SSSS → toksin aracılı, deride bakteri yok
- Büllöz impetigo → lokal toksin + bakteri var
SORU 4 – (PVL – MRSA tuzağı)
Aşağıdakilerden hangisi nekrotizan pnömoni ve tekrarlayan cilt apseleri ile en güçlü şekilde ilişkilidir?
A) Alfa toksin
B) Beta toksin
C) Delta toksin
D) Panton–Valentine lökosidini
E) Enterotoksin B
Cevap: D – Panton–Valentine lökosidini (PVL)
Açıklama:
- PVL → lökositleri öldüren por oluşturan toksin
- Özellikle:
- Community-acquired MRSA
- Nekrotizan pnömoni
- Ağır deri-yumuşak doku enfeksiyonları
Sınav cümlesi:
“Genç, sağlıklı birey + ağır pnömoni + MRSA” → PVL
SORU 5 – (Koagülaz paradoksu – yayılım)
Staphylococcus aureus’un lokal apseden kaçıp sistemik yayılımı kolaylaştıran enzimi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Koagülaz
B) Hiyalüronidaz
C) Stafilokinaz
D) Katalaz
E) Penisilinaz
Cevap: C – Stafilokinaz (Fibrinolizin)
Açıklama:
- Koagülaz → fibrin pıhtısı → bakteri gizlenir
- Stafilokinaz → fibrini parçalar → yayılım
- Bu ikisi birlikte çalışır:
- Önce saklan
- Sonra kaç
TUS favori mantık:
“Koagülaz yapar → stafilokinaz bozar”
BONUS TEK SATIRLIK EZBERLER
- Protein A = Fc bağlar
- PVL = MRSA + nekrotizan pnömoni
- Eksfoliatif toksin = desmoglein-1
- Enterotoksin = süperantijen
- M proteini ≠ Staph (Strep’e özgü!)