SORU 1 – (Asidorezist boyama tuzağı)

Mycobacterium tuberculosis’in Gram boyası ile boyanmamasının asıl nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Hücre duvarında peptidoglikan bulunmaması
B) Hücre duvarında porin proteinlerinin olmaması
C) Hücre duvarının aşırı lipit (mikolik asit) içermesi
D) Spor oluşturması
E) İntraselüler yaşaması

Cevap: C

Açıklama:
M. tuberculosis Gram(+) yapıda olmasına rağmen mikolik asitlerden zengin lipitli hücre duvarı nedeniyle Gram boyayı tutamaz. Bu nedenle asidorezistan boyalar (EZN, Kinyoun, florokrom) kullanılır. Peptidoglikan vardır ama gizlidir.

SORU 2 – (Kültür süreleri – TUS klasik ama zor)

Aşağıdaki kültür–zaman eşleştirmelerinden hangisi doğrudur?

A) Löwenstein–Jensen → 3–5 günde üreme
B) Middlebrook 7H → 1–1,5 ayda üreme
C) Löwenstein–Jensen → 1–1,5 ayda üreme
D) Otomatize sıvı sistemler → 6–8 haftada sonuç
E) Middlebrook 7H → 48 saatte koloni

Cevap: C

Açıklama:

• Löwenstein–Jensen (katı besiyeri): 3–8 hafta (≈1–1,5 ay)
• Middlebrook 7H + otomasyon: 1–3 hafta
• Antibiyogram avantajı: 3–5 günde duyarlılık sonucu

SORU 3 – (Kültür ve mikroskopi üstünlüğü)

Kültür yönteminin asidorezistan boyamaya üstünlüğünün en önemli nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

A) Daha ucuz olması
B) Daha hızlı sonuç vermesi
C) Canlı bakteri varlığını göstermesi ve ilaç duyarlılığı sağlaması
D) Latent enfeksiyonu göstermesi
E) BCG etkilenimini ortadan kaldırması

Cevap: C

Açıklama:
Mikroskopi yalnızca basil varlığını gösterir.
Kültür = altın standart, çünkü:

• Canlı bakteri kanıtı
• Tür tayini
• Antimikrobiyal duyarlılık verir

SORU 4 – (Tanımlama testleri – biyokimyasal tuzak)

Aşağıdaki testlerden hangisi M. tuberculosis kompleksini diğer mikobakterilerden ayırmada kullanılır?

A) Oksidaz testi
B) Koagülaz testi
C) Niasin testi
D) Üreaz testi
E) İndol testi

Cevap: C

Açıklama:

• Niasin testi (+) → M. tuberculosis
• Nitrat redüksiyonu (+) → destekleyici
  Bu testler tanımlama (identifikasyon) amaçlıdır, tarama değil.

SORU 5 – (Tüberkülin testi – BCG tuzağı)

BCG skarı olmayan bireyde PPD testinde hangi endürasyon değeri pozitif kabul edilir?

A) ≥5 mm
B) ≥8 mm
C) ≥10 mm
D) ≥15 mm
E) ≥20 mm

Cevap: C

Açıklama:

• BCG yok → ≥10 mm pozitif
• BCG var → ≥15 mm pozitif
• ≥5 mm → yalnızca yüksek riskli gruplar (HIV, transplant vb.)

SORU 6 – (PPD neyi gösterir? – çok sık hata)

Tüberkülin deri testi aşağıdakilerden hangisini doğrudan gösterir?

A) Aktif hastalık varlığını
B) Basil sayısını
C) Hücresel immün yanıtı (geç tip hipersensitivite)
D) Bakterinin canlılığını
E) Tedaviye yanıtı

Cevap: C

Açıklama:
PPD:

• Tip IV hipersensitivite ölçer
• Aktif–latent ayrımı yapamaz
• Sadece immün duyarlılığı gösterir

SORU 7 – (IGRA – antijen tuzağı)

Interferon-gamma salınım testlerinde (IGRA) kullanılan antijenler aşağıdakilerden hangisidir?

A) Lipoarabinomannan
B) Mikolik asit
C) ESAT-6 ve CFP-10
D) Protein A
E) Tuberkülin PPD

Cevap: C

Açıklama:

• ESAT-6 & CFP-10
• BCG suşlarında YOK
  Bu nedenle IGRA, BCG’den etkilenmez (çok kritik sınav noktası)

SORU 8 – (IGRA – latent ve aktif tuzağı)

Aşağıdakilerden hangisi IGRA testleri için doğrudur?

A) Yalnızca aktif tüberkülozu gösterir
B) Yalnızca latent tüberkülozu gösterir
C) Aktif ve latent enfeksiyonu ayırt edemez
D) Antibiyotik duyarlılığı verir
E) Basilin canlı olduğunu gösterir

Cevap: C

Açıklama:
IGRA:

• IFN-γ üretimini ölçer
• Aktif ≠ latent ayrımı yapamaz
• Sadece enfeksiyon varlığını gösterir

SORU 9 – (ADA – sıvı tanısı tuzağı)

Aşağıdaki durumlardan hangisinde adenozin deaminaz (ADA) ölçümü tanıda en değerlidir?

A) Akciğer tüberkülozu
B) TB menenjiti
C) Tüberküloz plevral efüzyon
D) Latent TB
E) Miliyer TB

Cevap: C

Açıklama:

• ADA yüksekliği → T lenfosit aktivasyonu göstergesi
• Özellikle TB plevral efüzyon tanısında kullanılır
• Spesifik değildir ama destekleyicidir

SORU 10 – (PCR – yorum tuzağı)

PCR temelli nükleik asit amplifikasyon testlerinin en önemli sınırlılığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Çok uzun sürede sonuç vermesi
B) Yalnızca latent enfeksiyonu göstermesi
C) Canlı–ölü bakteri ayrımı yapamaması
D) BCG ile çapraz reaksiyon vermesi
E) Düşük duyarlılık

Cevap: C

Açıklama:
PCR:

• Hızlı ve duyarlı
• Ancak ölü basilin DNA’sını da saptar. Tedavi yanıtı takibinde tek başına kullanılmaz

EZBER KUTUSU

• Gram boyanmaz → lipit duvar
• Altın standart → kültür
• PPD → hücresel immünite
• IGRA → BCG’den etkilenmez
• ADA → plevral TB
• PCR → canlılık göstermez