Mallory cisimciği (Mallory Body), hepatositlerin (karaciğer hücrelerinin) hasarlandığını gösteren hücresel bir patoloji bulgusudur ve histopatolojide önemli bir belirteçtir.
Tanım ve Yapı
- Morfoloji: Dejenere olmuş hepatositlerin sitoplazmasında biriken, eozinofilik (pembe), amorf (şekilsiz) ve ipliksi (filamentöz) yapılar olarak görülürler.
- İçerik: Temelde hücre iskeletinin yapı taşlarından olan sitokeratin filamentlerinin (özellikle keratin 8 ve keratin 18) anormal birikimidir. Bu filamentler, ubiquitin ve ısı şoku proteinleri gibi diğer proteinlerle birleşerek aglomeratlar oluşturur.
- Diğer İsimler: Tıbbi literatürde sıklıkla Alkolik Hyalen (Alcoholic Hyalin) olarak da adlandırılır, ancak bu terim spesifisite eksikliği nedeniyle tercih edilmemektedir.
Klinik Önemi ve Spesifisite (Ayırıcı Tanı)
Mallory cisimciği, alkolik hepatit için klasik bir bulgu olmasına rağmen, spesifik (hastalığa özgü) değildir. Varlığı, karaciğer hasarının ve hücresel stresin bir göstergesidir.
| Hastalık | İlişki Durumu | Açıklama |
| Alkolik Hepatit | Çok Karakteristik | Ağır alkol tüketiminin neden olduğu karaciğer iltihabı ve hasarının en belirgin histolojik özelliğidir. |
| Primer Safra Sirozu (PBC) | İlişkili | Kronik safra yolu tıkanıklığı ve otoimmün hasar nedeniyle hepatosit hasarı geliştiğinde görülebilir. |
| Wilson Hastalığı | İlişkili | Bakır birikimi sonucu oluşan hücre hasarının bir sonucudur. |
| Kronik Kolestatik Sendrom | İlişkili | Uzun süreli safra akışının bozulması ve safra asitlerinin birikimi, hepatositlere zarar verir. |
| Hepatoselüler Karsinom (HCC) | İlişkili | Kanser hücrelerinin sitokeratin iskeletindeki bozulmaya bağlı olarak tümör hücrelerinde de görülebilir. |
| NASH/NAFLD (Alkolik Olmayan Steatohepatit/Yağlı Karaciğer) | Önemli İlişki | Alkolsüz yağlı karaciğer hastalığının ilerlemiş formu olan NASH’ta da Mallory cisimcikleri sıkça görülür, bu da onların alkole özgü olmadığını gösteren güçlü bir kanıttır. |
Patofizyolojik Rol
Mallory cisimciklerinin oluşumu, hepatositin hücresel stres altında olduğunu ve proteazom sisteminin (anormal proteinleri temizleyen mekanizma) yetersiz kaldığını gösterir.
- Anormal sitokeratin filamentleri biriktiğinde, hücrenin protein işleme ve dağıtım mekanizmalarını bozar.
- Bu birikim, hücrenin apoptoza (programlanmış hücre ölümü) gitmesine yol açabilir veya inflamasyonu artırabilir. Mallory cisimciklerinin etrafındaki nötrofil infiltrasyonu, alkolik hepatitin belirleyici özelliğidir ve şiddetli inflamatuar cevaba işaret eder.
Sonuç olarak, Mallory cisimciği, karaciğer patolojisinde hücre iskeleti hasarının ve proteazom stresinin güçlü bir mikroskobik imzasıdır ve alkol dışı pek çok kronik karaciğer hastalığında da görülebilen bir bulgudur.
MALLORY CİSİMCİĞİ (Mallory–Denk Body)
Tanım:
Hepatositlerin sitoplazmasında biriken, dejenere sitokeratin ara filamentlerinden oluşan eozinofilik, yoğun, “rogue-like/eozinofilik hiyalin” cisimciklerdir.
Ne içerir?
- Sitokeratin 8 ve 18 ara filamentleri (en tipik)
- Ubiquitin (yıkım işareti)
- Heat shock proteinler
Yani aslında hatalı katlanmış, agregat yapan ara filamentler.
Hangi hastalıklarda görülür?
1. Alkolik Hepatit (en sık / en klasik)
- Karakteristik, fakat SPESİFİK değildir.
- Sirotik nodüllerde sık görülür.
2. Primer Biliyer Kolanjit (PBC)
- Kolestatik hastalık → sitoplazmik stres → Mallory cisimciği oluşabilir.
3. Wilson Hastalığı
- Bakır birikimine bağlı hepatosit hasarı → Mallory cisimciği gelişimi.
4. Kronik Kolestatik Sendromlar
- Özellikle uzun süreli safra akım bozukluklarında
- Ör: Primer sklerozan kolanjit (PSC)
5. Hepatoselüler Tümörler (HCC)
- Bazı HCC’lerde tümör hücrelerinde Mallory–Denk cisimcikleri görülebilir.
Diğer durumlar (daha nadir):
- Non-alkolik steatohepatit (NASH)
- İlaç hepatotoksisitesi
- Alfa-1 antitripsin eksikliği
- Morbid obeziteye bağlı karaciğer hastalığı
Özet bilgi
“Mallory–Denk cisimciği = sitokeratin ara filament agregatı”
En çok: Alkolik hepatit, ama spesifik değil
Görülebilir:
- PBC
- PSC / kronik kolestatik durumlar
- Wilson
- HCC
- NASH
Eozinofilik, düzensiz, hiyalin agregatlar
Ayırıcı Not
- Councilman cisimciği → apopitotik hepatosit (viral hepatit)
- Ground-glass hücre → HBsAg dolu hepatosit
- PAS-pozitif globüller → α1-antitripsin eksikliği
- Mallory cisimciği → hiyalin sitokeratin yoğunlaşması