Temel tanımlar
SMOLD (Squamous Metaplasia of Lactiferous Ducts)
- Tam açılım: Squamous Metaplasia of Lactiferous Ducts
- Primer patolojik olayın adıdır
→ Laktiferöz duktusların normal küboidal epiteli skuamöz epitele dönüşür
→ Keratin üretimi ↑ → keratin tıkaç → duktus tıkanır → rüptür → inflamasyon/abse
Periductal Mastitis
- Klinik-patolojik sendromun adıdır.
- Duktus çevresinde (subareolar bölgede) kronik inflamasyon, abse, fistül, meme başı inversiyonu ile giden tablo.
- Çoğu olguda altta yatan mekanizma: SMOLD
→ Bu yüzden “periductal mastitis (SMOLD’a bağlı)” diye de yazılır.
Zuska Hastalığı
- Literatürde: Zuska’s disease / Zuska’s syndrome / Recurrent subareolar abscess
- Klinik olarak:
- Tekrarlayan subareolar abse
- Sigara içen kadınlarda
- Çoğu olguda meme başı kenarına açılan fistül
- Patolojik temelinde çoğunlukla yine SMOLD + periduktal inflamasyon yatar.
- Yani Zuska = SMOLD + periductal mastitis + rekürren subareolar abse/fistül klinik paterni gibi düşünebilirsin.
Karşılaştırma tablosu
| Başlık | SMOLD (Squamous Metaplasia of Lactiferous Ducts) | Periductal Mastitis | Zuska Hastalığı |
|---|---|---|---|
| Ne tür isim? | Patolojik lezyon adı | Klinik-patolojik sendrom adı | Klinik sendrom adı (özellikle *** rekürren subareolar abse/fistül) |
| Temel olay | Laktiferöz duktus epitelinin skuamöz metaplaziye uğraması → keratinle tıkanma | Duktus etrafında kronik inflamasyon, abse, fibrozis | Tekrarlayan subareolar abse + fistül; temelinde çoğunlukla SMOLD’a bağlı periduktal mastit |
| Etiyoloji / risk | En sık: sigara; A vitamini eksikliğine benzer etki | Sigara, A vit. eksikliği; SMOLD sonucu gelişen inflamasyon; nadiren başka nedenler | %90+ sigara içicisi; sıklıkla genç-orta yaş kadın |
| Histopatoloji | Duktus lümenine keratin döken skuamöz metaplazik epitel; keratin tıkaç; duktus dilate | Duktus çevresinde akut/kronik inflamasyon, granülasyon dokusu, fibrozis; sıklıkla duvar yıkımı, abse | Abse kavitesi, çevresinde granülasyon dokusu, fibrozis; sıklıkla aynı anda SMOLD bulguları ve periduktal inflamasyon görülür |
| Klinik sunum | Tek başına isimlendirilmez; genelde ya radyolojik ya histolojik raporda geçer | Subareolar hassasiyet, kızarıklık, ağrı; abse; meme başı çekilmesi; bazen spontan fistül | Genellikle tekrarlayan subareolar abse, meme başı kenarına açılan kalıcı fistül; cerrahi veya antibiyotik sonrası sık nüks |
| Meme başı inversiyonu | Dolaylı (fibrozis gelişirse) | Sık görülür (kronik inflamasyon + fibrozis sonucu) | Sıklıkla var; özellikle uzun süren, rekürren olgularda belirgin |
| Radyoloji | Spesifik değil; duktus çevresinde inflamatuvar değişiklik | Subareolar kitle/abse, duktal dilatasyon; maligniteyi taklit edebilir | Tekrarlayan abse boşluğu, fistül hattı; mamografide nonspesifik; MR/US’ta sinüs traktı görülebilir |
| İmmün / moleküler | Spesifik belirteç yok; saf morfolojik tanım | Spesifik belirteç yok | Spesifik belirteç yok; tanı klinik + histoloji |
| Tedavi | Lezyon fark edilirse cerrahi eksizyon + sigarayı bırakma (altta yatan mekanizma ortadan kaldırılır) | Akut dönemde antibiyotik + drenaj; rekürren olguda subareolar duktus eksizyonu; sigarayı bırakma şart | Temel tedavi: sinüs / fistül ve altta yatan anormal duktusların geniş eksizyonu + sigara bırakma; aksi hâlde yüksek nüks oranı |
| Nüks riski | Sigaraya devam ederse yüksek | Özellikle duktuslar çıkarılmazsa yüksek | Çok yüksek; klasik tanımı zaten “rekürrent subareolar abse/fistül” |
| TUS’ta nasıl sorulur? | “Laktiferöz duktuslarda skuamöz metaplazi ile karakterize inflamatuvar meme hastalığı” → Periductal mastitis / SMOLD | En sık: “Sigara içenlerde, laktiferöz duktuslarda skuamöz metaplazi…” = periduktal mastit | Daha nadir; “Tekrarlayan subareolar abse + fistül, sigara içen kadın” → Zuska hastalığı adıyla gelebilir |
Özet
- SMOLD = Patoloji.
→ Laktiferöz duktus epitelinin skuamöz metaplazisi + keratin tıkaç. - Periductal mastitis = SMOLD’un doğurduğu inflamasyon.
→ Subareolar bölgede duktus çevresi inflamasyon, abse, meme başı inversiyonu. - Zuska hastalığı = SMOLD + periductal mastitis + rekürren subareolar abse/fistül kliniği.
→ Özellikle sigara içen genç/orta yaş kadın, meme başı kenarında sık sık açılıp kapanan fistül.
Kısaca:
“Sigara → SMOLD → periductal mastitis → tekrarlayıp fistül yaparsa: Zuska hastalığı”
Altın bilgi
Sigara içen kadın + subareolar inflamasyon + skuamöz metaplazi → Periductal mastitis (SMOLD)
Tekrarlayan subareolar abse + meme başı kenarına fistül → Zuska hastalığı
Patolojik olarak tarif edilen lezyonun adı → SMOLD; klinikte ise periduktal mastit / Zuska sendromu şeklinde geçebilir.
Tedavide sadece abseyi boşaltmak yetmez, → anormal duktus segmentlerinin eksizyonu + sigaranın bırakılması gerekir, yoksa nüks çok yüksektir.