SEX CORD–STROMAL TÜMÖRLER – MASTER KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

4

GENEL BİLGİ

KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

ALTIN CÜMLELER

Leydig Hücreli Tümör

• Testiste
• Reinke kristalleri → patognomonik
• Androjen/östrojen üretimi → jinekomasti veya erken puberte

Sertoli Hücreli Tümör

• Sertoli tübül yapıları
• Feminizasyon yapabilir
• Testis & overde görülebilir

Granüloza Hücreli Tümör

• Overde en önemli seks kord–stromal tümör
• Call–Exner cisimcikleri + coffee-bean nuclei
• Östrojen aşırılığı → endometrial hiperplazi/kanser riski
• Adult tip: FOXL2 mutasyonu

Thecoma

• Overde en çok postmenopozal
• Östrojen ↑
• Endometrial hiperplazi → anormal uterin kanama
• Histoloji: lipid zengin, sarımsı tümör

Önemli Markerlar Tablosu

Kısa Özet

• Reinke kristali → Leydig
• Tübüler/cord yapısı → Sertoli
• Coffee-bean nuclei + Call–Exner → Granüloza
• Postmenopozal + Östrojen ↑ + sarı solid → Thecoma

1. FOXL2 mutasyonu

Soru 1)

50 yaşında kadın hastada overde solid-kistik, sarı-kahverengi bir kitle saptanıyor. Histolojide “coffee-bean” çekirdekli hücreler ve Call–Exner cisimcikleri görülüyor. Tümör hücrelerinde aşağıdaki moleküler değişikliklerden hangisinin saptanması en olasıdır?

A) KIT (c-KIT) gen amplifikasyonu

B) FOXL2 402C→G (C134W) mutasyonu

C) BRAF V600E mutasyonu

D) KRAS G12D mutasyonu

E) β-katenin (CTNNB1) ekzon 3 delesyonu

Doğru cevap: B

Açıklama:

Tanım adult tip granüloza hücreli tümöre uyar (coffee-bean nükleus + Call–Exner).

Adult tipte FOXL2 402C→G mutasyonu çok tipiktir (≈%95).

c-KIT GIST’te, BRAF papiller tiroid/nevüs/ melanomda, KRAS birçok epitelyal tümörde, CTNNB1 mutasyonu bazı Sertoli tümörlerinde ve hepatoblastomda görülebilir.

————-

2. Endometrial kanser riski

Soru 2)

Aşağıdakilerden hangisi endometrial karsinom gelişme riskini en çok artıran over kaynaklı sex cord–stromal tümördür?

A) Thecoma

B) Adult granüloza hücreli tümör

C) Juvenil granüloza hücreli tümör

D) Fibroma

E) Sertoli-Leydig hücreli tümör

Doğru cevap: B

Açıklama:

Tüm over tümörleri içinde östrojen üreten adult granüloza hücreli tümör, kronik hiperöstrojenizm nedeniyle endometrial hiperplazi ve endometrial karsinom riskini en çok artırır.

Thecoma da östrojen yapar ancak granülozaya göre risk daha düşüktür. Juvenil tip daha çok çocukta puberte prekoks yapar; uzun süreli hiperöstrojenik maruziyet yoktur.

3. Meigs sendromu

Soru 3)

Postmenopozal bir kadında overde solid, sarı-beyaz bir kitle, eşlik eden asit ve sağ plevral efüzyon saptanıyor. Kitle çıkarıldıktan kısa süre sonra asit ve plevral efüzyon tamamen kayboluyor. Bu sendrom en sık hangi tümörle ilişkilidir?

A) Seröz kistadenokarsinom

B) Müsinoz kistadenom

C) Over fibromu / thekomu

D) Adult granüloza hücreli tümör

E) Metastatik Krukenberg tümörü

Doğru cevap: C

Açıklama:

Meigs sendromu = Over fibromu (veya fibro-thecoma) + asit + plevral efüzyon; tümör çıkarılınca sıvılar kaybolur.

Diğerleri maligniteye bağlı asit/efüzyon yapabilir ama Meigs tanımı değil.

4. Testiste Reinke kristali

Soru 4)

36 yaşındaki erkek hastada testiste kitle ve jinekomasti vardır. Histolojide eozinofilik sitoplazmalı tümör hücreleri ve sitoplazma içinde çubuk şeklinde kristaloid yapılar izleniyor. En olası tanı ve immunboya kombinasyonu hangisidir?

A) Seminoma – PLAP (+), c-KIT (+)

B) Embriyonel karsinom – CD30 (+), OCT3/4 (+)

C) Leydig hücreli tümör – Inhibin (+), Calretinin (+)

D) Sertoli hücreli tümör – EMA (+), PAX8 (+)

E) Mikst germ hücreli tümör – β-hCG (+), AFP (+)

Doğru cevap: C

Açıklama:

Reinke kristaloidi → Leydig hücreli tümör.

Sex cord–stromal tümörlerin çoğu gibi inhibin ve calretinin pozitiftir.

Seminoma’da PLAP/c-KIT, embriyonelde CD30, mikst germ hücrelerde AFP/hCG önemlidir.

5. Çocukta erken puberte

Soru 5)

7 yaşında erkek çocukta ses kalınlaşması, kas kitlesinde artış ve penis büyümesi saptanıyor. Testislerden birinde solid kitle görülüyor. Serum β-hCG düzeyi normal, testosteron belirgin yüksek. En olası tanı hangisidir?

A) Leydig hücreli tümör

B) Koryokarsinom

C) Embriyonel karsinom

D) Sertoli hücreli tümör

E) Yolk sac tümörü

Doğru cevap: A

Açıklama:

Gerçek, LH-bağımsız erkek puberte prekoksu + β-hCG normal → testosteron doğrudan tümörden salınıyor. Bu tablo en çok Leydig hücreli tümörde görülür.

hCG artışı olsaydı koryokarsinom düşünülürdü.

6. Carney kompleksi

Soru 6)

Genç yaşta kardiyak miksoma, ciltte pigmente lezyonlar ve bilateral, çok sayıda büyük hücreli kalsifiye Sertoli hücreli tümör saptanan bir hastada hangi sendrom akla gelmelidir?

A) Lynch sendromu

B) Carney kompleksi

C) Peutz–Jeghers sendromu

D) Cowden sendromu

E) Von Hippel–Lindau hastalığı

Doğru cevap: B

Açıklama:

Carney kompleksi: Kardiyak miksoma, cilt/mukoza lentijinleri, adrenokortikal nodüler hiperplazi ve testiste büyük hücreli kalsifiye Sertoli hücreli tümör ile karakterlidir.

Peutz–Jeghers daha ziyade over Sertoli-Leydig tümörüyle ilişkilidir (özellikle annüler tubüler Sertoli hücreli tümör).

7. Peutz–Jeghers ilişkisi

Soru 7)

Peutz–Jeghers sendromu olan genç kadın hastada overde hormon üreten bir sex cord–stromal tümör gelişiyor. Bu sendromla en sık ilişkili tümör histolojik olarak hangisine uyar?

A) Klasik adult granüloza tümörü

B) Annüler tubüler tip Sertoli hücreli tümör

C) Saf Leydig hücreli tümör

D) Thecoma

E) Fibroma

Doğru cevap: B

Açıklama:

Peutz–Jeghers sendromu overin sex cord tümörlerinden özellikle “annular tubules” tipi Sertoli hücreli tümörle ilişkilidir, çoğu zaman bilateral.

Ayrıca STK11 mutasyonu pankreas kanseri için çok yüksek risk getirir.

8. Juvenil granüloza

Soru 8)

2 yaşında kız çocukta meme gelişimi ve uterin kanama görülüyor. Overde büyük, solid-kistik bir kitle saptanıyor. Histolojik incelemede geniş eozinofilik sitoplazmalı hücreler, nükleer atipi ve sıklıkla mitoz izleniyor; klasik Call–Exner cisimcikleri yok. Bu tümör için aşağıdakilerden hangisi DOĞRUDUR?

A) Adult granüloza hücreli tümör, FOXL2 mutasyonu sıktır

B) Juvenil granüloza hücreli tümör, genelde iyi prognozludur

C) Sertoli-Leydig hücreli tümör, yüksek androjen üretir

D) Thecoma, menopoz sonrası kanama yapmaz

E) Epitelyal seröz kistadenokarsinomdur

Doğru cevap: B

Açıklama:

Klinik: küçük kız + östrojen fazlalığı + over kitlesi → sex cord–stromal → juvenil granüloza tip düşündürür.

Juvenil tipte Call–Exner tipik değildir; nükleer özellikler farklı; FOXL2 mutasyonu adult tipe özgüdür. Genel olarak prognoz erişkine göre daha iyidir.

9. Testis Sertoli tümörü – fenotip

Soru 9)

Erişkin bir erkekte testiste Sertoli hücreli tümör saptanmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu tümörün olası bir klinik sonucu DEĞİLDİR?

A) Ginekomasti

B) İnfertilite

C) Feminizasyon bulguları

D) Eritrositoz

E) Libido azalması

Doğru cevap: D

Açıklama:

Sertoli hücreli tümörler östrojen üreterek feminizasyon, ginekomasti, libido kaybı, infertilite yapabilir.

Eritrositoz daha çok EPO üreten renal hücreli karsinom, hepatoselüler karsinom gibi tümörlerde görülür.

10. İmmünohistokimya farkı

Soru 10)

Overde solid sarı bir kitlede şüpheli sex cord–stromal tümör düşünülmektedir. Tümör hücreleri inhibin ve Calretinin pozitif, EMA ve PAX8 negatiftir. Bu İHK profili aşağıdakilerden hangisini DIŞLAR?

A) Thecoma

B) Adult granüloza hücreli tümör

C) Leydig hücreli tümör

D) Seröz kistadenokarsinom

E) Fibroma

Doğru cevap: D

Açıklama:

Sex cord–stromal tümörler genel olarak inhibin (+), calretinin (+); çoğu epitelyal marker (EMA, PAX8) için negatiftir.

Seröz kistadenokarsinom tam tersine PAX8/EMA (+), inhibin (–) olur → bu profil onu dışlar.

11. Fibrom – Gorlin ilişkisi

Soru 11)

Nevoid bazal hücreli karsinom (Gorlin) sendromu olan genç kadınlarda aşağıdaki over tümörlerinden hangisinin gelişme riski artmıştır?

A) Fibrom (özellikle kistik değişiklik gösteren)

B) Adult granüloza hücreli tümör

C) Thecoma

D) Sertoli-Leydig tümörü

E) Krukenberg tümörü

Doğru cevap: A

Açıklama:

Gorlin sendromu (PTCH mutasyonu) olanlarda multipl odontojenik keratokist yanı sıra overde özellikle kistik değişiklikler gösteren fibromalar gelişebilir.

12. Sertoli-Leydig ve virilizasyon

Soru 12)

Aşağıdakilerden hangisi virilizasyon bulgularıyla başvuran genç kadında en olası over tümörüdür?

A) Thecoma

B) Adult granüloza hücreli tümör

C) Sertoli-Leydig hücreli tümör

D) Seröz kistadenokarsinom

E) Yolk sac tümörü

Doğru cevap: C

Açıklama:

Sertoli-Leydig hücreli tümör çoğu zaman androjen üretir → hirsutizm, ses kalınlaşması, klitoromegali gibi virilizasyon bulguları.

Thecoma/granüloza çoğunlukla östrojenik etki yapar.

13. Gonadoblastoma ilişkisi

Soru 13)

Dizgenetik gonad (örneğin 46,XY gonadal disgenezi) zemininde gelişen ve içinde germ hücreleriyle beraber sex cord–stromal elemanlar içeren over/testis tümörü hangisidir?

A) Gonadoblastom

B) Granüloza hücreli tümör

C) Sertoli-Leydig tümörü

D) Leydig hücreli tümör

E) Fibroma

Doğru cevap: A

Açıklama:

Gonadoblastom, disgenetik gonadlarda görülen germ hücreleri + sex cord–stromal hücrelerden oluşan tümördür. Malignite gelişim riski yüksek olduğundan profilaktik gonadektomi gerekebilir.

14. Hangi tümör 46,XY’de feminizasyon?

Soru 14)

46,XY karyotipli, gonadları testis yapısında olan genç bireyde memelerin büyümesi, kadınsı yağ dağılımı ve hipogonadizm bulguları saptanıyor. Testis biyopsisinde tübüler yapılarla seyreden sex cord–stromal tümör görülüyor. En olası tanı hangisidir?

A) Leydig hücreli tümör

B) Sertoli hücreli tümör

C) Granüloza hücreli tümör

D) Thecoma

E) Embriyonel karsinom

Doğru cevap: B

Açıklama:

Testiste Sertoli hücreli tümörler östrojen salgılayarak feminizasyon ve jinekomasti yapabilir. Tübül kordon yapısı histolojik ipucudur.

15. Call–Exner cisimciği sorusu

Soru 15)

Aşağıdaki yapısal-histolojik eşleşmelerden hangisi DOĞRUDUR?

A) Reinke kristaloidi – Granüloza hücreli tümör

B) Call–Exner cisimciği – Granüloza hücreli tümör

C) Schiller–Duval cisimciği – Thecoma

D) Psammoma cisimciği – Leydig hücreli tümör

E) Coffee-bean nüve – Sertoli-Leydig tümörü

Doğru cevap: B

Açıklama:

Call–Exner cisimcikleri ve coffee-bean nükleus adult granüloza tümör için karakteristiktir.

Reinke = Leydig; Schiller–Duval = Yolk sac; psammoma = seröz kistadenokarsinom / meningiom.

16. Malignite potansiyeli

Soru 16)

Aşağıdaki sex cord–stromal tümörlerden hangisi en sık malign davranış gösterir?

A) Over thecoması

B) Over fibromu

C) Adult granüloza hücreli tümör

D) Leydig hücreli tümör

E) Sertoli hücreli tümör

Doğru cevap: C

Açıklama:

Adult granüloza tümörü genellikle düşük dereceli olsa da geç nüksler ve metastaz riski nedeniyle klinik olarak en ciddi sex cord–stromal tümörlerden biridir.

Thecoma ve fibroma neredeyse daima benign; Leydig/Sertoli’de malignite oranı %10 civarıdır.

17. İmmünprofil sorusu – FOXL2 vs SF-1

Soru 17)

Overde granüloza hücreli tümörden şüphelenilen kitlede FOXL2 ve SF-1 boyamaları isteniyor. Aşağıdakilerden hangisi beklenen immünprofil için en uygundur?

A) FOXL2 (+), SF-1 (–)

B) FOXL2 (–), SF-1 (+)

C) FOXL2 (+), SF-1 (+)

D) FOXL2 (–), SF-1 (–)

E) FOXL2 zayıf (+), SF-1 güçlü EMA (+) ile birlikte

Doğru cevap: C

Açıklama:

Sex cord–stromal tümörler genel olarak steroidogenic factor-1 (SF-1) pozitiftir.

Adult granüloza tipinde FOXL2 mutasyonu ve protein ekspresyonu da pozitif beklenir. Dolayısıyla her ikisi de (+) olur.

18. Klinik-vaka: postmenopozal kanama

Soru 18)

60 yaşında kadın, postmenopozal vajinal kanama şikâyetiyle başvuruyor. Endometrial biyopside kompleks hiperplazi saptanıyor. Pelvik USG’de tek taraflı, solid sarı over kitlesi görülüyor. En olası tanı hangisidir?

A) Seröz borderline tümör

B) Thecoma

C) Yolk sac tümörü

D) Metastatik kolon karsinomu

E) Kistik teratom

Doğru cevap: B

Açıklama:

Postmenopozal kadın + östrojen fazlalığına bağlı endometrial hiperplazi + sarı solid over kitlesi → thecoma en olasıdır (östrojen üreten stromal tümör).

Granüloza da olabilir ama soru “sarı solid kitle ve stromal tümör” vurgusuyla thecomayı öne çıkarır.

19. Large cell calcifying Sertoli

Soru 19)

Büyük hücreli kalsifiye Sertoli hücreli tümör için aşağıdakilerden hangisi DOĞRU değildir?

A) Çoğu olgu çocuk veya genç erişkindir

B) Carney kompleksi ile ilişkili olabilir

C) Genellikle bilateral ve multifokaldir

D) Testis orijinli germ hücreli tümörlerin en sık tipidir

E) Sertoli hücrelerinden köken alan sex cord–stromal tümördür

Doğru cevap: D

Açıklama:

Large cell calcifying Sertoli tümörü nadir bir sex cord–stromal tümördür, germ hücreli değildir.

Çocuk/gençte, sıklıkla bilateral/multifokal olabilir, Carney kompleksiyle ilişkili, kalsifik nodüller içerir.

20. Lenfatik yayılım sorusu

Soru 20)

Aşağıdakilerden hangisi lenf nodu metastazı beklenme olasılığı en düşük olan, esas olarak lokal nüks ve periton yayılımı ile seyreden bir sex cord–stromal tümördür?

A) Adult granüloza hücreli tümör

B) Sertoli-Leydig hücreli tümör

C) Leydig hücreli tümör

D) Metastatik Krukenberg tümörü

E) Over yüksek dereceli seröz karsinom

Doğru cevap: A

Açıklama:

Adult granüloza tümörü düşük dereceli olup, en sık lokal pelvik/peritoneal nükslerle seyreder; lenf nodu metastazı nadirdir.

Diğer şıklarda (özellikle D ve E) lenfatik/hematogen metastaz sık görülür. Sertoli-Leydig ve Leydig malign ise lenfatik metastaz da yapabilir.