Periduktal Mastit (SMOLD-Squamous Metaplasia of Lactiferous Ducts), Sigara içen kadınlarda daha sık görülen, laktiferöz duktuslarda skuamöz metaplazi ile karakterize olan inflamatuvar meme hastalığıdır.

yazar

Sigara içen kadınlarda daha sık görülen, laktiferöz duktuslarda skuamöz metaplazi ile karakterize olan inflamatuvar meme hastalığı aşağıdakilerden hangisidir?

A) Periduktal mastit

B) Granülomatöz mastit

C) Travmatik yağ nekrozu

D) Lenfositik mastopati

E) Duktal ektazi

Doğru Cevap: (A) Periduktal Mastit

Görseldeki açıklamalara göre, Periduktal Mastitin temel özellikleri şunlardır:

Etiyoloji ve Risk Faktörleri: Sigara içimi ve A Vitamini eksikliği ile güçlü bir şekilde ilişkilidir. Bu durumlar, hastalığın gelişiminde beklenen etiyolojik faktörlerdir.

Patoloji: Laktiferöz duktusların epitelinde skuamöz metaplazi meydana gelir.

Mekanizma: Skuamöz metaplazi sonucu oluşan keratin döküntüleri (skuamöz ve keratin incileri) duktusları tıkar, bu da rüptüre ve duktus içeriğinin çevre dokuya sızmasına yol açarak şiddetli inflamasyona neden olur.

Klinik: İnflamasyon sonrası areola kenarında fistülizasyon gelişebilir. Meme stromasındaki enfeksiyon sonrası tekrarlayabilir.

Diğer Seçeneklerin Ayırıcı Özellikleri

Meme hastalıklarının ayırıcı tanısında diğer seçeneklerin ana özellikleri:

B) Granülomatöz Mastit: Sarkoidoz, tüberküloz, mantar enfeksiyonları veya yabancı cisim reaksiyonları gibi sistemik granülomatöz hastalıkların memeyi tutmasıdır. Skuamöz metaplazi içermez.

C) Travmatik Yağ Nekrozu: Meme kitlesi şeklinde lezyonlar oluşturur. “Travma” öyküsü önemli bir ipucudur. Nekrotik yağ dokusu çevresinde nötrofil, makrofaj ve lipogranülomlar (yağ nekrozuna özgü) görülür.

D) Lenfositik Mastopati: Otoimmün kökenli olduğu düşünülen bir hastalıktır. Sıklıkla Tip 1 Diabetes Mellitus ve otoimmün tiroid hastalığı olan kadınlarda görülür. Biyopside fibrozis ve duktus atrofisi ile birlikte lenfositik infiltrasyon hakimdir. Kansere benzeyebilir.

E) Duktal Ektazi: Genellikle 40-50 yaş kadınlarda görülür. Ana duktuslarda sekresyon birikimi, rüptür ve çevresinde lenfosit, plazma hücresi ve granülomlar içeren inflamasyon gelişimiyle karakterizedir. Meme başında çekilme (retraksiyon) yapabilir ve karsinomla karışabilir.

Özetle: Sigara ve skuamöz metaplazi kombinasyonu direkt olarak Periduktal Mastiti işaret eder.

Periduktal Mastit (Squamous Metaplasia of Lactiferous Ducts – SMOLD)

Sigara içen kadınlarda çok sık

Neden?

  • Sigara → A vitamini eksikliği benzeri etki yapar →
  • Laktiferöz duktus epitelinde skuamöz metaplazi gelişir.

Temel patoloji: Skuamöz metaplazi

  • Normalde küboidal epitel olan duktus epiteli skuamöz epitele dönüşür.
  • Keratin üretimi artar → duktus tıkanır → inflamasyon + abse gelişir.

Klinik

  • Ağrı, kızarıklık, meme başı çekilmesi
  • Areola kenarına fistül açılabilir
  • Nüks edebilir
  • Cerrahi eksizyon gerekebilir

Meme başı inversiyonu

  • Duktus tıkanıklığı + kronik inflamasyon → fibrozis → meme başı çökmesi.
“Sigara içenlerde + laktiferöz duktuslarda skuamöz metaplazi varsa → periduktal mastit.”

Diğer şıkların neden yanlış olduğu

Granülomatöz mastit

  • Skuamöz metaplazi YOK.
  • Sebep:
    • Sarkoidoz
    • Tüberküloz
    • Mantar enfeksiyonları
    • Otoimmün (idiopatik GM)
    • Yabancı cisim/implant
  • Dev hücreler, nonkazeifiye granulomlar görülür.

Travmatik yağ nekrozu

  • Travma öyküsü tipiktir.
  • Sert, düzensiz kitle → maligniteyi taklit eder.
  • Histoloji: Lipofaji, köpüksü makrofajlar, yağ nekrozu, kalsifikasyon.
  • Skuamöz metaplazi yoktur.

Lenfositik mastopati

  • Otoimmün tiroid hastalıkları ile ilişkili.
  • İnsüline bağlı diyabet hastalarında sık.
  • Yoğun lenfosit infiltrasyonu.
  • Skuamöz metaplazi yoktur.

Duktal ektazi

  • 40–50 yaş sonrası kadınlarda.
  • Areola altındaki büyük duktuslar genişler.
  • İnflamasyon → meme başı akıntısı (çoğu zaman yeşil–visköz).
  • Çevresinde plazma hücreleri görülür.
  • Skuamöz metaplazi yoktur.
“Sigara + skuamöz metaplazi + subareolar inflamasyon → Periduktal mastit.”

———————-

Süt kanallarının skuamöz metaplazisi – kısaca SMOLD, süt kanallarının normal çift katlı kübik epitelinin yerini skuamöz keratinize hücre katmanlarının aldığı bir değişikliktir. Ortaya çıkan epitel normal cilde çok benzer, bu nedenle bazı yazarlar epidermalizasyondan bahseder. SMOLD, menopoz öncesi kadınlarda nadir görülür (%0,1-3), ancak herhangi bir soruna neden olmadığı menopoz sonrası kadınlarda daha sık görülür (%25’e kadar) .

SMOLD, tamamen iyi huylu bir lezyon gibi görünmekte ve herhangi bir semptoma neden olmadan var olabilmektedir. Prensipte, metaplazi sınıflandırmasının da önerdiği gibi tamamen geri dönüşümlü olması gerekir . Gerçek değişiklikleri gözlemlemenin zorluğu ve lezyonun nadir görülmesi nedeniyle, bu durum belgelenmemiş gibi görünmektedir.

Süt kanallarının son kısmı, önemli fizyolojik işlevlere sahip olduğu düşünülen skuamöz keratinize epitel ile kaplıdır. Örneğin, keratin, kanal girişini kapatan tıkaçlar oluşturur ve bakteriyostatik özelliklere sahiptir. SMOLD’da, sadece süt kanallarının uçlarını oluşturması beklenen keratinize epitel, kanalların derinliklerine kadar uzanır.

SMOLD, papilomatöz hiperplazide görülebilen skuamöz metaplaziden farklıdır. Muhtemelen farklı hücre tiplerinden kaynaklanan meme skuamöz hücreli karsinomu ile ilişkili olmadığı düşünülmektedir.

SMOLD tarafından üretilen keratin tıkaçlarının (kalıntıların), salgı stazına neden olarak tekrarlayan subareolar apselerin nedeni olduğu öne sürülmüştür. Epidermalize astar, normal astardan farklı bir geçirgenliğe sahip olduğundan, glandüler salgıların emilimini engeller. Rezorpsiyon, kanal içinde biriken salgıların atılması için gereklidir ve en az bunun kadar önemli olan ozmotik dengeyi etkilemesi, laktogenezi kontrol etmede önemli bir mekanizmadır (bu hem doğum öncesi hem de doğum sonrası mastitlerde geçerlidir ).

Emziren kadınlarda bu oldukça makul bir patogenez gibi görünse de, meme salgılarının apriori olarak minimum düzeyde olması gereken emzirmeyen kadınlarda patogenez konusunda bazı belirsizlikler bulunmaktadır. Subareolar apse oluşumuna yol açmak için laktogenezin patolojik uyarılmasının da mevcut olması gerektiği anlaşılmaktadır ve bromokriptin ile tedavi başarısı bunu doğrulamaktadır ; bu oran , Hanavadi ve ark. tarafından belgelenen olağan antibiyotik ve cerrahi tedavilerin düşük başarı oranına kıyasla daha yüksektir.

SMOLD ile subareolar apse arasındaki ilişkiye dair bir diğer belirsizlik ise, skuamöz metaplazinin çoğunlukla inflamatuar süreçlerden kaynaklanmasıdır. SMOLD, inflamasyonun nedeni veya daha önceki veya uzun süreli bir inflamasyonun sonucu olabilir.

SMOLD genellikle birden fazla kanalı ve sıklıkla (mutlak prevalansı son derece düşük olmasına rağmen) her iki memeyi de etkiler, dolayısıyla hormonal etkileşimler gibi sistemik değişikliklerin de dahil olması çok olasıdır.

SMOLD etiyolojisinde en azından aşağıdaki faktörler dikkate alınmıştır: kronik inflamasyona karşı reaktif değişiklik, sistemik hormonal değişiklikler, sigara kullanımı, beta-katenin ekspresyonunda düzensizlik, retinoik asit ve D vitamini metabolizmasında veya ekspresyonunda değişiklikler.

A vitamini eksikliği , kanalların epidermilizasyonuna ve skuamöz metaplaziye neden olabilir ve muhtemelen enfeksiyona da katkıda bulunur. A vitamini eksikliğinin birçok epitel türünde skuamöz metaplaziye neden olduğu gözlemlenmiştir. Ancak A vitamini takviyesi yalnızca istisnai durumlarda faydalı olacaktır çünkü normalde A vitamininin lokal katabolizması düzenleyici faktör olacaktır.

Meme epitelinin skuamöz metaplazisinin, menopoz sonrası kadınlarda (hiçbir soruna yol açmadığı durumlarda) daha yaygın olduğu bilinmektedir. Spesifik olmayan bir protein kinaz C inhibitörü olan staurosporin , meme dokusunda skuamöz metaplaziye neden olabilirken, bilinen diğer PKC inhibitörleri bu etkiyi göstermemiştir. cAMP uyarımı da skuamöz metaplaziye neden olabilir.