Meme kanseri tedavisinde kullanılan ilaçlar

Meme kanseri tedavisinde ilaç seçimi → HR durumu (ER/PR), HER2 durumu, metastaz, yaş ve menopoz durumuna göre yapılır.

1) Saf Östrojen Reseptör Antagonisti

Fulvestrant

  • ER reseptörünü bloklar + reseptör yıkımına neden olur (SERD)
  • ER (+) metastatik meme kanserinde
  • Aromataz inhibitörü veya CDK4/6 ile kombine edilebilir.

2) HER2 Pozitif Meme Kanserinde Monoklonal Antikorlar

a-Trastuzumab

  • HER2 reseptörüne bağlanır
  • Antibody-dependent cell-mediated cytotoxicity (ADCC) yapar

En önemli yan etki: Kardiyotoksisite (dilated kardiyomiyopati)

b-Pertuzumab

  • HER2’nin dimerizasyonunu engeller
  • Trastuzumab ile kombinasyon kullanılır (sinergistik)

c-Margetuximab

  • Trastuzumab’ın geliştirilmiş versiyonu
  • Fc bölgesi değiştirilmiştir → daha güçlü ADCC
  • Trastuzumab dirençli HER2 (+) hastalarda etkili

3) CDK4/6 İnhibitörleri (Palbociclib, Ribociclib, Abemaciclib)

  • Hücre siklusunda G1 → S geçişini engeller
  • ER (+), HER2 (–) metastatik meme kanserinde hormonal tedavi ile kombine kullanılır.

Yan etkiler:

  • Nötropeni (en sık)
  • Abemaciclib → ishal daha belirgindir.

4) Tirozin Kinaz İnhibitörleri – HER2 ve EGFR Hedefli

a-Neratinib

  • İrreversible (geri dönüşsüz)
  • HER2 + EGFR (HER1) blokörü
  • Adjuvan dönemde trastuzumab sonrası hastalığın nüksünü azaltır.

Yan etki:

  • İshal (çok yaygındır → profilaksi gerekir)

b-Lapatinib

  • Oral reversibl tirozin kinaz inhibitörü
  • HER2 ve EGFR inhibitörüdür
  • Beyin metastazlarında kullanılabilir (kan–beyin bariyerini aşabilir → TUS sorusu!)

Yan etki:

  • Hepatotoksisite
  • Diyare

5) Mikrotübül İnhibitörü

İksabepilon (Ixabepilone)

  • Epothilone türevi
  • Taksanlara dirençli tümörlerde etkilidir.
  • Mikrotübül stabilizasyonu yapar (paklitaksel benzeri)

Yan etki:

  • Periferik nöropati
  • Miyelosüpresyon

6) PI3K İnhibitörü

Alpelisib

  • PIK3CA mutasyonu (+) ER pozitif hastalarda
  • Fulvestrant ile kombine verilir.

Yan etki:

  • Hiperglisemi
  • Rash
  • Diyare

7) GnRH Analogları

Goserelin, Buserelin

  • Premenopozal hastada ovaryan baskılama
  • ER pozitif hastalarda tamoksifen veya AI ile kombine

Özet Kutusu

HER2 (+) tedavi:

  • Trastuzumab → kardiyotoksisite
  • Pertuzumab → dimerizasyon blokajı
  • Margetuximab → ADCC daha güçlü
  • Lapatinib → TKİ, BBB geçer
  • Neratinib → irreversible TKİ, ciddi ishal

ER (+) tedavi:

  • Fulvestrant
  • Aromataz inhibitörleri
  • CDK4/6 inhibitörleri

Dirençli olgularda:

  • İksabepilon
  • Alpelisib (PIK3CA mutant)