1) Nucleus accumbens aktivasyonu → Dopamin ↑

Etil alkol mezolimbik ödül yolunu aktive eder:

• Ventral tegmental alan (VTA) → dopamin salıverir
• Nucleus accumbens dopaminle uyarılır
• Sonuç:
  Öfori
  Bağımlılık potansiyeli
  Pozitif pekiştireç etkisi

2) GABA-A reseptör aktivitesi ↑

Etanol:

• GABA-A reseptör duyarlılığını artırır
• Klor kanalının açılma frekansını artırır → hiperpolarizasyon

→ Sedasyon
→ Anksiyoliz
→ Motor koordinasyon bozukluğu
→ Konuşma bozukluğu
→ Solunum depresyonu (yüksek dozda)

3) NMDA Reseptör İNHİBİSYONU

Etanol glutamatın NMDA reseptörlerini bloklar →
Hafıza bozukluğu, bilinç bulanıklığı, black-out epizodları.

Alkol yoksunluğunda NMDA reseptör aşırı aktivitesi → deliryum tremens, nöbetler!

4) ACTH Salınımı ↑

Hipotalamus–hipofiz–adrenal aks uyarılır →
Kortizol artışı.

Sonuçlar:

• Stres cevabı artar
• Glukoneogenez ↑
• İnsülin direnci oluşabilir

5) Kannabinoid Reseptör Aktivitesi ↑

Etanol →
CB1 reseptörlerini dolaylı uyarır (endokannabinoid sistem).

Sonuç:

• Disinhibisyon
• Öfori
• İştah artışı

6) Diğer MSS Etkileri

a-Serotonin ↑

Mod değişiklikleri, agresivite, davranış değişimi.

b- Glycine reseptör aktivitesi ↑

Serebellar depresyon → ataksi.

c- Voltage-gated Ca²⁺ kanalları ↓

Nöronal inhibisyon artar.

d- Endorfin salınımı ↑

Analjezik etki.

ALKOL DOZ-EFEKT TABLOSU

ALKOL YOKSUNLUĞU – MEKANİZMA

• Kronik alkol → NMDA reseptörleri yukarı regüle olur, GABA-A duyarlılığı azalır
• Alkol aniden kesilince:
  → Glutamat aşırı aktivitesi
  → NMDA fırtınası
  → Ajitasyon, tremor, nöbetler, halüsinasyon
  → Deliryum Tremens

İnci Bilgiler

• Alkol GABA-A aktivitesini artırır, bu yüzden benzodiazepinlerle çapraz tolerans oluşur.
• Disülfram aldehit dehidrogenazı inhibe eder → asetaldehit↑ → kötüleşme.
• Alkol + benzodiazepin + opioid → ölümcül solunum depresyonu yapabilir.
• NMDA inhibisyonu → anterograd amnezi.