RICKETTSIA – COXIELLA – EHRLICHIA – ANAPLASMA
| Özellik | Rickettsia | Coxiella burnetii | Ehrlichia chaffeensis | Anaplasma phagocytophilum |
|---|---|---|---|---|
| Gram | Gram– (zayıf boyanır) | Gram– (zayıf boyanır) | Gram– | Gram– |
| Hücre içi / dışı | Zorunlu hücre içi | Zorunlu hücre içi | Zorunlu hücre içi | Zorunlu hücre içi |
| Tutulan hücre | Endotel hücresi | Monosit / Makrofaj | Monosit | Nötrofil |
| Bulaş | Kene (veya bit, pire) | Aerosol / inhalasyon (TERS!) | Kene | Kene (Ixodes) |
| Klinik hastalıklar | İntravasküler vaskülit → döküntülü ateş (Rocky Mountain spotted fever, tifüs) | Q Ateşi (pnömoni + hepatit) | Human monocytic ehrlichiosis (HME) | Human granulocytic anaplasmosis (HGA) |
| Döküntü | Var (klasik) | Yok | Yok | Yok |
| Karaciğer tutulumu | Hafif | Hepatit belirgin | Sıklıkla | Sıklıkla |
| Laboratuvar | Trombositopeni, ↑LFT | ↑↑ LFT, pnömoni, hepatit | Lökopeni + trombositopeni | Lökopeni + trombositopeni |
| Hücre içi inklüzyon | Yok | Coxiella varyant form | Morula (monosit içinde) | Morula (nötrofil içinde) |
| Tedavi | Doksisiklin | Doksisiklin | Doksisiklin | Doksisiklin |
| TUS çeldirici | Döküntü + kene = RMSF | Tek bulaşıcı aerosol olan | Monosit → HME | Nötrofil → HGA |
Rickettsia
- Endotel tutulumu → vaskülit → döküntü + peteşi
- Rocky Mountain Spotted Fever (en ölümcül rickettsial hastalık)
- Eller–ayaklardan başlayan döküntü TUS’un klasik sorusu
- Tedavi: Doksisiklin (gebede bile tercih edilir)
Coxiella burnetii – Q Ateşi (TERS ÖZELLİK)
- Tek aerosol ile bulaşan rickettsia benzeri organizma
- Kene ile bulaşmaz
- En tipik tablo: atipik pnömoni + hepatit
- Döküntü olmaz
Ehrlichia (HME – monositik ehrlichiosis)
- Monositleri enfekte eder
- Kene ile bulaşır
- Yüksek ateş, baş ağrısı, miyalji
- Laboratuvar: lökopeni + trombositopeni
- Tanı: Monosit içinde morula
- Tedavi: Doksisiklin
Anaplasma (HGA – granülositik anaplazmoz)
- Nötrofilleri enfekte eder
- Ixodes kenesi ile bulaşır (aynı kene Lyme’ı da taşır)
- Yüksek ateş, miyalji, hepatik disfonksiyon
- Lab: lökopeni + trombositopeni
- Tanı: Nötrofil içinde morula
- Tedavi: Doksisiklin
Kritik Cümle
“Rickettsia → endotel; Ehrlichia → monosit; Anaplasma → nötrofil; Coxiella → aerosol.”