ARTROPODLARLA BULAŞAN BAKTERİLER – TAM TUS TABLOSU
1) KENE ile bulaşan bakteriler
Bakteriler
- Borrelia burgdorferi → Lyme
- Borrelia recurrentis (soft tick form) → Relapsing fever’in kene formu
- Ehrlichia chaffeensis → Monocytic ehrlichiosis (HME)
- Anaplasma phagocytophilum → Granulocytic anaplasmosis (HGA)
- Rickettsia rickettsii → RMSF
- Rickettsia conorii → Akdeniz benekli ateşi
- Francisella tularensis → Tularemi (ülkemizde en önemli bulaş yolu KENE)
- Coxiella burnetii (kene taşıyabilir ama asıl bulaş aerosol → TUS çeldirici)
2) PİRE ile bulaşan bakteriler
Bakteriler
- Yersinia pestis → Veba (bubonik / pnömonik)
- Rickettsia typhi → Endemik (murine) tifüs
- Bartonella henselae
→ Primer bulaş kedi tırmığı, ama pire ara vektördür (önemli sınav detayı)
3) BİT ile bulaşan bakteriler
Bakteriler
- Borrelia recurrentis → Epidemik relapsing fever (bit formu)
- Bartonella quintana → Hendek ateşi ( trench fever )
- Rickettsia prowazekii → Epidemik tifüs
(Bulaş yolu dışkının inhalasyonu → çeldirici özellik)
4) AKAR (mite) ile bulaşan bakteriler
Bakteriler
- Rickettsia akari → Rickettsialpox
- Orientia tsutsugamushi → Scrub typhus (en önemli olan)
5) TATARCIK (Phlebotomus) ile bulaşan bakteriler
Tek bakteri:
- Bartonella bacilliformis → Oroya ateşi + Verruga peruana
Özet Cümleler
“Bit → en tehlikeli üçlü”
Borrelia recurrentis – Bartonella quintana – Rickettsia prowazekii
“Pire → Pestis + Typhi + Henselae”
Yersinia pestis – Rickettsia typhi – Bartonella henselae
“Akar → iki hastalık”
R. akari → rickettsialpox
Orientia → scrub typhus
“Tatarcık → tek bakteri”
Bartonella bacilliformis
“Kene → en geniş grup (7 ana bakteri)”
Borrelia
Ehrlichia
Anaplasma
R. rickettsii
R. conorii
Francisella
Coxiella (kene taşıyabilir, ama bulaştırmaz → aerosol!)