BARTONELLA TÜRLERİ – TAM TUS KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| Özellik | B. bacilliformis | B. henselae | B. quintana |
|---|---|---|---|
| Hastalık | Oroya ateşi (akut) + Verruga peruana (kronik) | Kedi tırmığı hastalığı (Cat scratch disease) | Hendek ateşi (Trench fever) |
| Vektör / bulaş | Tatarcık (Phlebotomus) | Kedi tırmığı / ısırığı | Vücut biti (body louse) |
| Ana hedef hücre | Eritrositler + endotel | Endotel | Endotel |
| Coğrafi bölge | Güney Amerika (Peru, Ekvador) | Tüm dünya | Savaş dönemleri, yoksulluk bölgeleri |
| Klinik 1 | Hemolitik anemi, ateş, sepsis | Lokal papül → lenfadenit | Tekrarlayan ateş atakları |
| Klinik 2 | Verruga peruana (kanamalı nodüller) | Bağışıklığı baskılanmışlarda bacillary angiomatosis | Bacillary angiomatosis (HIV) |
| Komplikasyon | Salmonella süperenfeksiyonu | Disseminasyon (HIV) | Endokardit |
| Tanı | PCR, kan kültürü | Seroloji, PCR | Seroloji, PCR |
| Tedavi | Akut: Seftriakson / sipro | ||
| Kronik: Azitromisin | Azitromisin (ilk tercih) | Doksisiklin + rifampisin | |
| Özel TUS notu | İki fazlı hastalık + tatarcık | Kediyle temas öyküsü | Savaş–yoksulluk–bitlenme ile ilişki |
Bacillary Angiomatosis Notu
Hem B. henselae hem B. quintana → bacillary angiomatosis yapar.
Sadece bacilliformis yapmaz.
Çoğunlukla HIV/AIDS hastalarında görülür.
Ciltte kırmızı, ağrılı vasküler proliferatif lezyonlar.
——————-
Vektörle Bulaşan Hastalıklar
Tatarcık (Phlebotomus)
- Leishmania
- Bartonella bacilliformis → Oroya ateşi / Verruga peruana
Anopheles sivrisineği
- Plasmodium (malarya)
Aedes sivrisineği
- Dengue
- Zika
- Chikungunya
- Sarı humma (Yellow fever)
Glossina (Tsetse sineği)
- Trypanosoma brucei → Afrika uyku hastalığı
Triatomine akrep böceği (Reduviid)
- Trypanosoma cruzi → Chagas
Body louse (Pediculus humanus)
- Bartonella quintana → Hendek ateşi
- Rickettsia prowazekii → Epidemik tifüs
Pire (Xenopsylla cheopsis)
- Yersinia pestis → Veba