KEDİ ISIRIĞI – KÖPEK ISIRIĞI – İNSAN ISIRIĞI – CAPNOCYTOPHAGA
| Özellik | Kedi Isırığı | Köpek Isırığı | İnsan Isırığı | Capnocytophaga canimorsus |
|---|---|---|---|---|
| Yaranın tipi | Delici, derin (penetran) | Ezici, parçalı (crush) | Ezici + tükürük kontaminasyonu | Penetran olmayan temas bile bulaştırabilir |
| En sık etken | Pasteurella multocida | Pasteurella türleri | Eikenella corrodens | Capnocytophaga (köpek/kedi tükürüğü) |
| Özel etken | Bartonella henselae (kedi tırmığı) | Capnocytophaga canimorsus | Staphylococcus aureus | — (kendisi özel etken) |
| Pasteurella | Çok sık | Sık | Nadiren | — |
| Eikenella | Nadiren | Nadiren | Çok sık (insan flora) | — |
| Aeroblar | Staph, Strep | Staph, Strep, Neisseria | Staph, Strep, Neisseria | Oksidaz +, katalaz +, Gram– |
| Anaeroplar | Çok sık (Bacteroides, Fusobacterium, Actinomyces) | Sık | Çok sık (Peptostreptococcus, Fusobacterium) | Hafif anaerop özellik |
| Ağır enfeksiyon riski | Yüksek (tenosinovit, osteomyelit) | Orta | Çok yüksek (bakteriyemi) | En yüksek (fulminan sepsis) |
| Özelleşmiş komplikasyon | Lenfadenit (B. henselae) | Splenektomilide purpura fulminans | Eklem içi infeksiyonlar, osteomiyelit | DIC + AKI + şok |
| Risk grubu | İmmünsüpresif | İmmünsüpresif | Isırık derinse | Aspleni, alkolizm, siroz, immünsüpresyon |
| Klinik başlangıç | Hızlı selülit (24 saat) | Değişken | Ağrılı, kötü kokulu yaranın hızla ilerlemesi | Ani ateş + şok (12–48 saat) |
| Gram boyama | GN kokobasil | Karma flora | GN basil (Eikenella) | GN fusiform basil |
| Tedavide ilk tercih | Amoksisilin–klavulanat | Amoksisilin–klavulanat | Amoksisilin–klavulanat | Seftriakson / karbapenem |
| Penisilin alerjisinde | Doksisiklin + metronidazol | Doksisiklin + metronidazol | Doksisiklin + metronidazol | Doksisiklin IV |
| Aşı / profilaksi | Gereksiz (tetanoz duruma göre) | Kuduz + tetanoz | Tetanoz | — |
AYRINTILI NOTLAR
KEDİ ISIRIĞI
→ En sık etken: Pasteurella multocida
- Hızlı selülit (6–24 saat içinde)
- Derin penetre yaralar → tenosinovit, osteomyelit riski yüksek
- Kedi tırmığı → Bartonella henselae (lenfadenit)
Tedavi:
- Amoksisilin–klavulanat
- Alerjide: doksisiklin + metronidazol
KÖPEK ISIRIĞI
→ Geniş, ezici yaralar
→ Özel ağır etken: Capnocytophaga canimorsus
- Pasteurella türleri de çok sık
- Polimikrobiyal flora (anaeroplar yaygın)
Capnocytophaga canimorsus
Bazı türler insanların oral flora elemanı olmasına rağmen Capnocytophaga canimorsus köpek ısırığı sonucu insanlarda sellülite neden olur. Oksidaz ve katalaz pozitif gram negatif basildir ve kapnofiliktir. Besiyerinde koloninin etrafında süzülme hareketi görülebilir.
Tedavi:
- Amoksisilin–klavulanat
- Derin yara varsa → aç-kapa + irrigasyon
İNSAN ISIRIĞI
En kirli ısırık tipidir → en yüksek enfeksiyon riski
→ Özel etken: Eikenella corrodens
- Gram –
- β-laktamlara dirençli olabilir
- Kötü kokulu, derin enfeksiyon yapar
Riskler:
- Eklem içi enfeksiyon
- Tendon kılıfı enfeksiyonu
- Osteomyelit
Tedavi:
- Amoksisilin–klavulanat
- Asla 1. nesil sefalosporin verilmez.
CAPNOCYTOPHAGA CANIMORSUS
Köpek ısırığı sonrası en tehlikeli tabloya neden olur.
Risk altındaki gruplar:
- Asplenik hastalar
- Alkolikler
- Siroz
- İmmünsüpresyon
Klinik:
- Fulminan sepsis
- Purpura fulminans
- DIC
- AKI
- Multiorgan yetmezlik
Bulaş:
- Isırık → olur
- Yalaması → bile bulaştırabilir
Tedavi:
- Seftriakson
- Karbapenem
- Alternatif: piperasilin–tazobaktam
KRİTİK CÜMLE
İnsan ısırığı → Eikenella.
Kedi ısırığı → Pasteurella + Bartonella.
Köpek ısırığı → Pasteurella + Capnocytophaga.
Capnocytophaga → asplenikte ölümcül.