Malabsorpsiyon Sendromlarında Kullanılan Testler

TestDeğerlendirdiği Mekanizma / BasamakKullanım Alanı (Örnek Hastalık)Yorum / Klinik İpucu
Bentiriyomide TestiEkzokrin pankreas enzim sekresyonu (PABA → idrarda ölçülür)Kronik pankreatit, kistik fibrozisDüşük PABA → pankreas yetmezliği; böbrek yetmezliğinde yalancı düşük olabilir.
Sekretin TestiPankreas bikarbonat sekresyonunu ölçer (direkt test)Kronik pankreatitAltın standart pankreas fonksiyon testi; invazivdir.
Gaitada ElastazPankreas enzim aktivitesini dışkıda değerlendirirKronik pankreatit, CF<200 µg/g dışkı → pankreas yetmezliği; noninvazivdir.
D-Xiloz Emilim Testiİnce barsak mukozal absorbsiyonunu ölçer (pankreas bağımsız)Çölyak hastalığı, tropikal sprueDüşük D-xiloz → mukozal hasar; normal D-xiloz → pankreatik neden düşün.
Hidrojen Solunum TestiKarbonhidrat fermentasyonu veya bakteriyel aşırı çoğalma sonucu hidrojen ölçümüSIBO, laktaz eksikliğiErken pozitifleşme → SIBO; geç pozitifleşme → laktaz eksikliği.
72 Saatlik Dışkı Yağ ÖlçümüYağ emilim kapasitesi (trigliserid → serbest yağ asidi + monogliserid)Pankreatik yetersizlik, mukozal hastalık, lenfatik obstrüksiyon>7 g/gün dışkı yağı → steatoreyi gösterir; altın standart kantitatif testtir.
¹⁴C-Triglycerid veya ¹³C-Mixed Triglyceride TestiPankreatik lipaz aktivitesi, yağ sindirimiKronik pankreatitSolunum havasında ¹³CO₂ ölçümü; pankreas yetersizliğinde düşer.
α₁-Antitripsin KlirensiLümenden protein kaybını değerlendirirProtein kaybettiren enteropati (Whipple, Crohn, lenfanjiektazi)Artmış klirens → intestinal protein kaybı.
SeHCAT (Safra Asidi Retansiyonu)Safra asidi emilimi (terminal ileum fonksiyonu)Terminal ileum hastalıkları, safra asidi malabsorpsiyonuDüşük retansiyon → safra asidi kaybı ishaline neden olur.
D-ksiloz + Hidrojen Kombine TestiKarbonhidrat emilimi + bakteriyel metabolizmayı birlikte ölçerMukozal hasar + SIBO ayrımındaKombine kullanıldığında duyarlılığı artar.

Klinik Yaklaşım Akışı

Steatore (yağlı dışkı) → 72 saatlik dışkı yağ ölçümü
        ↓
Yağ yüksekse → D-xiloz testi
        ↓
D-xiloz düşük → mukozal hasar (Çölyak, Sprue)
D-xiloz normal → pankreas yetersizliği düşün
        ↓
Pankreas testi → Sekretin veya Gaitada Elastaz
        ↓
Ek bulgular varsa → SIBO testi (H₂ solunum) + α₁-antitripsin klirensi

Sınav İpucu Kutusu

İpucuTest / Sonuç
“B12 ↓, Folat ↑”SIBO
“D-xiloz düşük”Mukozal hasar (Çölyak)
“72 saatte >7 g yağ”Steatore (pankreatik / mukozal)
“Gaitada elastaz düşük”Pankreas yetmezliği
“α₁-antitripsin yüksek”Protein kaybettiren enteropati