Gastroenteroloji’de kullanılan tanı ve tarama testleri

Gastroenteroloji – Tanı ve Tarama Testleri

1. Bentiriyomide Testi

• Oral bentiriyomide verilmesinin ardından idrarda PABA (p-aminobenzoik asit) düzeyine bakılır.
• Amaç: Ekzokrin pankreas fonksiyonunu değerlendirmektir.
• Azalması → pankreas yetersizliği göstergesidir.

2. Sekretin Testi

• Sekretin verilerek pankreastan bikarbonat sekresyonu uyarılır.
• Altın standart test: Pankreas fonksiyonunu doğrudan değerlendirir.
• Azalmış yanıt → pankreas yetmezliği.

3. D-Xiloz Emilim Testi

• Oral D-xiloz verilerek idrarla atılımı ölçülür.
• Amaç: İnce barsak mukozasının absorbsiyon kapasitesini değerlendirmek.
• Düşükse → mukozal hasar (örneğin çölyak hastalığı).
• Normalse → pankreatik malabsorpsiyon düşünülür.

4. Yağ Emilim Testi (72 saatlik dışkı yağ ölçümü)

• Günlük yağ alımı bilinirken, dışkıda >7 g/gün yağ çıkışı steatoreyi gösterir.
• Altın standart: Yağ emilimi bozukluklarının kantitatif ölçümüdür.

5. Hidrojen Solunum Testi

• SIBO tanısında, bakteriyel fermentasyon sonucu artan hidrojenin solunum havasında ölçülmesi.
• Ayrıca laktaz eksikliği gibi karbonhidrat malabsorpsiyonlarında da kullanılabilir.

6. Protein Kaybı Değerlendirmesi

• α₁-antitripsin klirensi ile yapılır.
• Artmış klirens → protein kaybettiren enteropati lehine.

7. Safra Asidi Emilim Testi

• SeHCAT testi (safra asidi retansiyonu ölçümü) ile yapılabilir.
• Safra asidi malabsorpsiyonu ishaline tanıda yardımcıdır.

8. Karaciğer Safra Akımı Testleri

• Bromsülftalein (BSP) klirensi: Karaciğerin safra atılım kapasitesini değerlendirir (eskiden kullanılırdı).
• Güncelde ise karaciğer fonksiyonları AST, ALT, ALP, GGT, bilirubin ile değerlendirilir.

9. 13C-Triglycerid veya 14C-D-Xiloz Testi

• Pankreatik lipaz aktivitesi ya da karbonhidrat metabolizmasının solunum havası üzerinden değerlendirilmesini sağlar.

10. Gaitada Elastaz Ölçümü

• Noninvaziv pankreas yetersizliği göstergesidir.
• <200 µg/g dışkı → pankreas yetersizliği düşündürür.

Klinik İpucu Kutusu