| Temel Tanım | En az 6 ay süren, yaşam olaylarına ilişkin genelleşmiş kaygı ve kuruntu | Ani başlayan, beklenmedik panik ataklar ve atak tekrarı korkusu | Belirli nesne, durum veya sosyal ortamla ilişkili irrasyonel korku | Kaçmanın zor olduğu ortamlarda panik gelişeceği korkusu | Obsesyon (zorlantılı düşünce) ve kompulsiyon (tekrarlayıcı davranış) varlığı |
| Süre / Seyir | ≥6 ay boyunca çoğu gün | ≥1 ay süreyle tekrarlayan ataklar | ≥6 ay | ≥6 ay | Kronik dalgalı seyir |
| Kaygı Odağı | Günlük yaşam olayları (iş, sağlık, aile vb.) | Yeni atak geçirme korkusu (“kalp krizi olacakmış” hissi) | Spesifik nesne/durum (ör: yükseklik, iğne, sosyal ortam) | Kalabalık, toplu taşıma, açık alan | Obsesyon içeriği (mikrop, düzen, simetri, zarar verme) |
| Fiziksel Belirtiler | Kas gerginliği, uykusuzluk, huzursuzluk, dikkat dağınıklığı | Göğüs ağrısı, nefes darlığı, çarpıntı, ölüm korkusu | Terleme, çarpıntı, baş dönmesi, kaçınma davranışı | Panik hissi, kaçınma, bağımlı hareket etme | Tekrarlayıcı ritüeller (el yıkama, kontrol etme, sayma) |
| Davranışsal Özellik | Sürekli kaygılı, aşırı hazırlıklı, tetikte olma | Kaçınma davranışı → “kaçınma fobisi” gelişebilir | Fobik uyarandan kaçınma | Güvenli alan dışına çıkmaktan kaçınma | Obsesyonu azaltmak için kompulsiyonlar yapılır |
| Kognitif İçerik | “Ya kötü bir şey olursa?” | “Yine kriz geçireceğim.” | “O nesne bana zarar verecek / rezil olacağım.” | “Kaçamayacağım.” | “Birini incitebilirim, mikrop bulaşır, kötü bir şey olur.” |
| Yaş Başlangıcı | Erken erişkinlik | 20-40 yaş | Çocukluk (özgül), ergenlik (sosyal) | Genç erişkinlik | Ergenlik-erken erişkinlik |
| Ayırıcı Özellik | Sürekli düşük yoğunluklu kaygı | Ani, doruğa ulaşan panik ataklar | Nesne/durumla sınırlı korku | Kaçmanın zor olduğu ortamlarda korku | Düşünce-davranış döngüsü |
| Eşlik Eden Durumlar | Depresyon, irritabilite | Agorafobi, depresyon | Başka anksiyete bozuklukları | Panik bozukluk sıklıkla eşlik eder | Depresyon, tik bozuklukları |
| Tedavi – Psikoterapi | BDT (bilişsel yeniden yapılandırma) | BDT (panik kontrol tedavisi) | Maruz bırakma terapisi | Maruz bırakma + BDT | Maruz bırakma + tepki önleme (ERP) |
| Tedavi – Farmakoterapi | SSRI / SNRI, Buspiron, kısa süreli benzodiazepin | SSRI, kısa süreli benzodiazepin | SSRI, nadiren betabloker (performans tipi sosyal fobi) | SSRI, benzodiazepin | SSRI (Fluoksetin, Fluvoksamin, Sertralin), klomipramin |
| Tedaviye Yanıt | Yavaş ama istikrarlı | Hızlı iyileşme, nüks eğilimi | Genelde iyi | Zor, kronik seyirli olabilir | Tedaviye dirençli olabilir, davranış tedavisi şart |
| Anahtar DSM-5 Süresi | ≥6 ay | ≥1 ay | ≥6 ay | ≥6 ay | Günlük, kronik |