SİLİYER KAS UYARISI VE OTONOM SİSTEM ETKİLERİ
| Reseptör Tipi | Etkileyen İlaç Grubu / Örnekler | Siliyer Kas Üzerine Etki | Klinik Sonuç / Kullanım |
|---|---|---|---|
| M₃ (Muskarinik) Agonistler | Pilokarpin, Karbakol, Asetilkolin | Kasılma (kontraksiyon) yapar → zonüller gevşer → lens küreselleşir | Akomodasyon (yakına odaklama) Aqueous outflow artar → Göz içi basıncı azalır → Glokom tedavisinde kullanılır |
| M₃ Antagonistler (Parasempatikolitikler) | Atropin, Tropikamid, Siklopentolat | Kas gevşemesi (relaksasyon) yapar → zonüller gerilir → lens düzleşir | Sikloleji (akomodasyon kaybı) + Midriyazis (pupil dilatasyonu) Fundus muayenesinde kullanılır |
| α₁ Agonistler | Fenilefrin, Midodrin | Siliyer kasta belirgin etki yoktur | Akomodasyon etkilenmez; ancak pupil dilatasyonu (midriyazis) oluşturur |
| α₁ Antagonistler | Tamsulosin (prostat ilaçlarında) | Dolaylı olarak pupiller tonusu azaltabilir | İntraoperatif “floppy iris” sendromu riski oluşturur |
| β₂ Agonistler | Adrenalin, İzoproterenol (dolaylı etki) | Hafif siliyer kas gevşemesi | Klinik olarak minimal; sistemik yan etkilerde rol oynayabilir |
Klinik – Fizyolojik Özet
| Durum | Kas Durumu | Lens Şekli | Sonuç |
|---|---|---|---|
| Parasempatik aktivasyon (M₃ agonist) | Kasılır | Lens küreselleşir | Yakına bakış (akomodasyon) |
| Parasempatik inhibisyon (M₃ antagonist) | Gevşer | Lens düzleşir | Uzağa bakış (akomodasyon kaybı) |
| Sempatik (α₁ agonist) | Etkisiz | Lens değişmez | Sadece pupilde midriyazis |
Klinik İpucu Kutusu
| Klinik Soru | Yanıt / Açıklama |
|---|---|
| “Siliyer kas kasılmasını sağlayan reseptör tipi nedir?” | M₃ (Muskarinik) |
| “Akomodasyon kaybı ve midriyazis birlikte görülürse hangi ilaç sorumludur?” | Atropin / Tropikamid (M₃ antagonisti) |
| “Pilokarpin’in göz içi basıncını düşürme mekanizması nedir?” | Siliyer kas kasılması → trabeküler ağ açılması → Aqueous outflow artışı |
| “Fenilefrin neden sadece midriyazis yapar, akomodasyon etkilemez?” | Siliyer kasta α₁ reseptör bulunmaz. |
| “Fundus muayenesinde tercih edilen ilaç?” | Tropikamid (kısa etkili M₃ antagonisti) |
| “Dar açılı glokomda kontrendike ilaç grubu?” | Antimuskarinikler (pupil dilatasyonu → atak tetikler) |