OKÜLOMOTOR – TORKLEAR – ABDUSENS – HİPOGLOSSAL SİNİR KARŞILAŞTIRMASI
| Sinir | Nükleus / Çıkış Yeri | İnnervasyon Alanı | Lezyon Bulguları | Klinik / TUS İpucu |
|---|---|---|---|---|
| III. Sinir – N. Oculomotorius | Mezensefalon (superior kolikulus düzeyi) | M. levator palpebrae superioris M. rectus superior, medialis, inferior M. obliquus inferior Parasempatik liflerle m. sphincter pupillae ve m. ciliaris | Pitozis (levator paralizisi) Miydriasis (parasempatik lif kaybı) Dışa ve aşağı bakışta sapma (lateral rektus + superior oblik baskınlığı) Vertikal diplopi Akomodasyon kaybı | Posterior komunikant arter anevrizması en sık neden Unkal herniasyonda ilk etkilenen sinirdir Işık refleksi kaybolur ama kornea refleksi korunur |
| IV. Sinir – N. Trochlearis | Mezensefalonun kaudalinde (inferior kolikulus düzeyi) Tek dorsal çıkan kraniyal sinir | M. obliquus superior | Vertikal diplopi Özellikle merdiven inerken veya baş aşağı eğilince diplopi artar Hasta başını sağlam tarafa eğer (kompanse baş eğikliği) | En ince ve en uzun intrakraniyal sinir → travmaya çok duyarlı Lezyon kontralateral diplopi yapar |
| VI. Sinir – N. Abducens | Pons (facial kolikulus düzeyi) | M. rectus lateralis | Göz mediale deviye olur (abduksiyon kaybı) Yatay diplopi | Yüksek intrakraniyal basınçta ilk etkilenen sinir (uzun intrakraniyal seyir nedeniyle) Pons infarktı, petroz apeks tümörleri, diyabetik nöropati |
| XII. Sinir – N. Hypoglossus | Medulla oblongata (nükleus hypoglossus) | Tüm dil kasları (m. genioglossus hariç değil, tamamını innerve eder) Palatoglossus hariç (o X. sinir ile) | Dil ipsilateral tarafa deviye olur Atrofi ve fasikülasyon | Alt motor nöron lezyonu: dil ipsilateral tarafa döner Üst motor nöron lezyonu: karşı tarafa deviasyon N. vagus ve n. accessorius ile plexus pharyngeus oluşturur |
KARŞILAŞTIRMALI KLİNİK ÖZET
| Durum | Patognomonik Bulgu | Etkilenen Sinir |
|---|---|---|
| Unkal herniasyon | Pupil dilatasyonu + pitozis | N. oculomotorius (III) |
| Travma sonrası merdiven inerken diplopi | Vertikal diplopi, baş eğikliği | N. trochlearis (IV) |
| Artmış kafa içi basınç | Göz mediale deviye | N. abducens (VI) |
| Dil ipsilateral atrofi + deviasyon | Konuşma bozukluğu (disartri) | N. hypoglossus (XII) |
KLİNİK İPUÇLARI
| Soru / Klinik İfade | Yanıt / Açıklama |
|---|---|
| “Pitozis, dışa-aşağı bakış, miydriasis” | N. Oculomotorius felci |
| “Merdiven inerken çift görme, baş eğikliği” | N. Trochlearis felci |
| “Artmış kafa basıncı sonrası göz içe dönmüş” | N. Abducens felci |
| “Dil ipsilateral tarafa deviye” | N. Hypoglossus (LMN lezyonu) |
| “Dil karşı tarafa deviye” | Üst motor nöron lezyonu |
| “En ince kraniyal sinir” | N. Trochlearis |
| “En uzun intrakraniyal seyirli sinir” | N. Abducens |
| “Pons’tan çıkan, yüz kolikulusunun altında yer alan sinir” | N. Abducens |
Anatomik Hatırlatma
Göz Kasları (Ekstraoküler):
• M. rectus superior – III
• M. rectus inferior – III
• M. rectus medialis – III
• M. obliquus inferior – III
• M. obliquus superior – IV
• M. rectus lateralis – VI
→ “LR6 SO4, geri kalanlar 3”
Dil Kasları:
• Tümü XII ile (palatoglossus hariç → X)