1-Birinci nesil
Flumekin (Veterinerlik Kullanımı)
Oksolinik Asit
Rosoksasin
Yapısal olarak ilişkili birinci nesil ilaçlar, ancak resmen 4-kinolonlar değildir; sinoksasin , nalidiksik asit, ve piromidik asit, pipemidik asit içerir.
2-İkinci nesil
İkinci nesil sınıf bazen “Sınıf 1” ve “Sınıf 2” olarak alt bölümlere ayrılır.
Siprofloksasin*
Fleroksasin
Lomefloksasin
Nadifloksasin
Norfloksasin
Ofloksasin
Pefloksasin
Rufloksasin
Yapısal olarak ilişkili ikinci nesil bir ilaç, ancak resmen 4-kinolon olmayan enoksasindir .
3-Üçüncü nesil
Birinci ve ikinci nesillerin aksine, üçüncü nesil streptokoklara karşı etkilidir .
Balofloksasin
Grepafloksasin
Levofloksasin*
Pazufloksasin
Sparfloksasin
Temafloksasin
Yapısal olarak 4-kinolon olmayan, ancak yapısal olarak 4-kinolon ile ilişkili üçüncü nesil bir ilaç tosufloksasindir ( Ozex, Tosacin).
4-Dördüncü nesil
Dördüncü nesil florokinolonlar DNA giraz ve topoizomeraz IV’te etki eder. [ 100 ] Bu ikili etki, direnç gelişimini yavaşlatır.
Klinafloksasin
Gatifloksasin
Moksifloksasin*
Sitafloksasin
Prulifloksasin
Besifloksasin
Delafloksasin
Yapısal olarak ilişkili iki dördüncü nesil ilaç, ancak resmen 4-kinolonlar değil, gemifloksasin ve trovafloksasindir (klinik kullanımdan kaldırılmıştır).
5-Geliştirme aşamasında:
Ozenoksasin
FLOROKİNOLONLAR – NESİLLERE GÖRE KARŞILAŞTIRMALI TABLO
| Nesil | Temel Örnekler | Ana Etki Hedefi | Gram (+) Aktivite | Gram (–) Aktivite | Atipik / Anaerop Etki | Klinik Kullanım Özeti | Özel Notlar / Uyarılar |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1. Nesil (Klasik Kinolonlar) | Nalidiksik asit Piromidik asit Pipemidik asit Oksolinik asit Rosoksasin | DNA giraz (Topo-II) | – | +++ | – | İYE (basit gram – patojenler, E. coli, Proteus) | Sadece üriner sistemde etkilidir; hızlı direnç gelişimi nedeniyle artık kullanılmaz. |
| 2. Nesil (Florokinolonlar – “Klasik FQ”) | Siprofloksasin Norfloksasin Ofloksasin Pefloksasin Lomefloksasin Fleroksasin | DNA giraz (Topo-II) | + | ++++ | ± | İYE, prostatit, gastroenterit, şarbon, Pseudomonas, Salmonella, Shigella | Siprofloksasin: Pseudomonas’a en etkili FQ Norfloksasin: sadece idrar yolu; sistemik etkisi zayıf |
| 3. Nesil (“Solunum Florokinolonlarının Öncüsü”) | Levofloksasin, Sparfloksasin Balofloksasin Temafloksasin Grepafloksasin | Topo-II + Topo-IV | ++ | +++ | ++ | Solunum yolu enfeksiyonları, toplum kökenli pnömoni, atipikler (Mycoplasma, Chlamydia, Legionella) | Levofloksasin: Levo izomer; daha aktif ve daha az toksik Temafloksasin: hematotoksisite nedeniyle geri çekildi |
| 4. Nesil (“Solunum + Anaerop Etkin FQ”) | Moksifloksasin Gatifloksasin Gemifloksasin Delafloksasin Klinafloksasin Besifloksasin | DNA giraz + Topo-IV (çift hedef) | +++ | +++ | +++ | Solunum yolu + intraabdominal enfeksiyonlar + dirençli gram pozitifler + anaeroplar | Moksifloksasin: İYE’de kontrendike (hepatik eliminasyon) Delafloksasin: MRSA’ya etkili tek FQ |
| 5. Nesil / Geliştirme Aşaması | Ozenoksasin (topikal) | DNA giraz + Topo-IV | +++ | ++ | – | Topikal cilt enfeksiyonları | K sistemik FQ değil, özellikle impetigo tedavisinde topikal olarak kullanılır. |
Etki Mekanizması Özet Şeması
- Gram (–): DNA giraz inhibisyonu → süpercoil açılımı engellenir.
- Gram (+): Topoizomeraz IV inhibisyonu → DNA zincir ayrılması engellenir.
- 4. Nesilde her iki enzim inhibe edilir → direnç gelişimi daha yavaş olur.
Yan Etki Profili (Tüm Nesiller için Ortak)
| Sistem | Yan Etki |
|---|---|
| Kas–İskelet | Tendinit, tendon rüptürü (özellikle Aşil tendonu) |
| Sinir Sistemi | Nöbet, baş dönmesi, halüsinasyon |
| Kardiyak | QT uzaması (en çok Moksifloksasin) |
| Deri | Fotosensitivite, döküntü |
| Metabolik | Hipoglisemi / Hiperglisemi (özellikle Gatifloksasin) |
| Kontrendike | Gebelik, emzirme, çocuk (kıkırdak toksisitesi) |
Spot Bilgiler
- Siprofloksasin: Pseudomonas’a en etkili florokinolon
- Levofloksasin: En sık solunum florokinolonu
- Moksifloksasin: En güçlü anaerop etkinlik
- Delafloksasin: MRSA’ya etkili tek florokinolon ***
- Gatifloksasin: Glisemik bozukluk riski nedeniyle kısıtlı
- Temafloksasin: Hemolitik anemi → piyasadan çekildi
KİNOLON NESİLLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
| Kinolon nesilleri | Mikrobiyolojik aktivite | Yönetim ve özellikler | Endikasyonlar | |
| BİRİNCİ NESİL | ||||
| Nalidiksik asit (NegGram) Sinoksasin (Cinobac) | Enterobakteriler | Ağızdan uygulama Düşük serum ve doku ilaç konsantrasyonları Dar gram negatif kapsama alanı | Komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonları Sistemik enfeksiyonlarda kullanılmamalıdır | |
| İKİNCİ NESİL | ||||
| Sınıf 1 | Lomefloksasin (Maxaquin) Norfloksasin (Noroxin) Enoksasin (Penetrex) | Enterobakteriler | Ağızdan uygulama Düşük serum ve doku ilaç konsantrasyonları Birinci nesil kinolonlara kıyasla iyileştirilmiş gram-negatif kapsama alanı Sınırlı gram-pozitif kapsama alanı | Komplike olmayan idrar yolu enfeksiyonları Sistemik enfeksiyonlarda kullanılmamalıdır |
| Sınıf 2 | Ofloksasin (Floksin) Siprofloksasin (Sipro) | Enterobacteriaceae, atipik patojenler; Pseudomonas aeruginosa (sadece siprofloksasin) | Ağızdan ve damardan uygulama Sınıf I ajanlara kıyasla daha yüksek serum, doku ve hücre içi ilaç konsantrasyonları Atipik patojenlerin kapsamı | Komplike idrar yolu ve kateterle ilişkili enfeksiyonlar Şiddetli ishalli gastroenterit Prostatit Hastane enfeksiyonları Cinsel yolla bulaşan hastalıklar Toplumda edinilmiş pnömonide kullanılmamalıdır çünkü pnömokok bakteriyemisi ve düşük pnömokok duyarlılığı nedeniyle menenjiyal yayılım ile ilişkilidir) |
| ÜÇÜNCÜ NESİL | ||||
| Levofloksasin (Levaquin) Sparfloksasin (Zagam)* Gatifloksasin (Tequin) Moksifloksasin (Avelox) | Enterobacteriaceae, atipik patojenler, streptokoklar | Ağızdan ve damardan uygulama Sınıf II ikinci nesil kinolonlara benzer ancak orta düzeyde Steptokok kapsamı Karaciğer metabolizmasında artış (sparfloksasin ve moksifloksasin) | İkinci nesil kinolonlarla benzer endikasyonlar Hastanede yatan hastalarda veya atipik patojenlerden güçlü bir şekilde şüphelenilen durumlarda toplum kökenli pnömoni Dirençli pnömokok enfeksiyonu için risk faktörleri olan hastanede yatmamış hastalarda toplum kökenli pnömoni† | |
| DÖRDÜNCÜ NESİL | ||||
| Trovafloksasin (Trovan)* | Enterobacteriaceae,P. aeruginosa (azalmış veya yok), atipik patojenler, metisiline duyarlı Staphylococcus aureus , streptokoklar, anaeroblar | Ağızdan ve damardan uygulama Üçüncü nesil kinolonlara benzer, ancak gram pozitif kapsama alanı iyileştirilmiş ve anaerobik kapsama alanı eklenmiştir | Karın içi enfeksiyonlarının tedavisinde düşünülebilir. | |
Sparfloksasin ve trovafloksasinin önemli böbrek dışı eliminasyon yolları vardır; bu ajanlar idrar yolu enfeksiyonlarının tedavisinde kullanılmamalıdır .
Penisiline dirençli pnömokok enfeksiyonu için risk faktörleri arasında beş yaşından küçük veya 65 yaşından büyük olmak, yakın zamanda antibiyotik tedavisi görmek, eşlik eden hastalık veya alkol kötüye kullanımı, immün yetmezlik durumu veya insan immün yetmezlik virüsü enfeksiyonu, kreşe gitmek, yakın zamanda hastaneye yatış ve kurumsallaşma (örneğin, uzun süreli bakım tesisi, hapishane) yer alır .