Dermatolojide tanısal fenomenler (belirti ve özel işaretler)

DERMATOLOJİDE FENOMENLER ve BELİRTİLER

Fenomen / BelirtiTanımGörüldüğü Hastalık(lar)Patofizyoloji / Klinik Önemi
Omnibus belirtisiKaşların dış yarısının dökülmesiLepra, lenfoma, sifiliz, talyum entoksikasyonuKıl folikül destrüksiyonu veya sistemik toksik etki sonucu lokal alopesi
Koebner fenomeni (İzomorfik yanıt)Travmaya maruz kalan bölgede, 8–10 gün içinde aynı hastalığa ait lezyonların oluşmasıPsoriasis, Liken planus, Pityriasis rosea, VitiligoEpidermal travma sonrası inflamasyon → aynı immün yanıtın tetiklenmesi
Mum lekesi işaretiPsoriatik lezyonun kazınmasıyla stratum korneumun mum gibi ufalanmasıPsoriasis vulgarisHiperkeratoz ve parakeratoz sonucu keratin pullarının kolay ayrılması
Auspitz belirtisiPsoriasis lezyonunun kazınması sonrası nokta tarzı kanamaPsoriasis vulgarisDermal papillalarda yer alan kapillerlerin yüzeye yakın olması nedeniyle
Yonga–talaş belirtisiLezyonun kazınmasıyla bir kenardan deriye yapışık skuamın kalkmasıPityriasis versicolorEpidermal yüzeydeki gevşek yapılı skuamın ayrılmasıyla tipiktir
Nikolsky fenomeniSağlam deriye basınç uygulandığında epidermisin soyulmasıPemfigus vulgaris, Stafilokokal skalded skin sendromu, TEN (Toksik epidermal nekroliz)Epidermal hücreler arası bağlantı (desmozom) zayıflığına bağlı akantoliz
Çivi belirtisiŞark çıbanında foliküler uzantının görülmesiLeishmaniasis cutanea (Şark çıbanı)Derin ülserin tabanında nekrotik folikül uzantısı gözlenir
Wickham çizgileri (işareti)Lezyon üzerine xylen damlatıldığında beyazımsı, ağsı çizgilerLiken planusEpidermal hipergranüloz ve dermal papiller yapıların optik yansıması
Sigara kâğıdı fenomeniDerinin incelmesi ve atrofik görünümüLiken sklerozus, Atrofik sklerodermaKollajen dejenerasyonu ve dermal atrofi sonucu derinin buruşuk görünümü

Hatırlatma Notları

Klinik DurumAkılda Kalacak Anahtar
Psoriasis triadı:① Mum lekesi işareti → ② Auspitz belirtisi → ③ Koebner fenomeni
Pemfigus vulgaris:Pozitif Nikolsky fenomeni (+)
Liken planus:Wickham çizgileri (+), Koebner (+)
Pityriasis versicolor:Yonga–talaş belirtisi
Şark çıbanı:Çivi belirtisi
Lepra / sifiliz:Omnibus belirtisi

Fenomenlerin Mekanizmasına Göre Sınıflama

KategoriFenomenlerAçıklama
Travma ile ortaya çıkanKoebner fenomeniTravma sonrası aynı lezyonun gelişimi
Kazımayla oluşanMum lekesi, Auspitz, Yonga–talaşEpidermal hiperplazi veya skuamöz yapıların zayıf tutunması
Basınçla ortaya çıkanNikolsky fenomeniİntraepidermal ayrılma (akantoliz)
MorfolojikWickham, Sigara kâğıdıDeri yüzeyinin özel görünümü
FolikülerÇivi belirtisiDerin ülser tabanında folikül kalıntısı