EOZİNOFİL (Eosinophil)
Morfoloji
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Çekirdek | 2 loblu, genellikle “gözlük camı” şeklinde (bilateral loblu) |
| Sitoplazma | Büyük, turuncu-kırmızı (eozinofil) granüller içerir |
| Granül Tipi | Kristaloid merkezli spesifik granüller (asıl tanısal yapı) |
| Granül İçeriği | Peroksidaz, Major Basic Protein (MBP), Eozinofilik Katyonik Protein (ECP), Eozinofilik Nörotoksin (EDN) |
Fonksiyonları
| Fonksiyon Alanı | Açıklama / Görev |
|---|---|
| Antiparazitik savunma | Özellikle helmint (solucan) enfeksiyonlarında etkilidir. MBP parazitin yüzeyini hasarlar. |
| İnflamasyon modülasyonu | Alerjik reaksiyonlarda mast hücrelerinin ve bazofillerin saldığı mediyatörleri sınırlar. |
| SRS-A (Slow Reacting Substance of Anaphylaxis) inhibisyonu | Eozinofiller lökotrienleri (LTC₄, LTD₄, LTE₄) inaktive eder → anafilaktik yanıtı baskılar. |
| Histaminaz ve arilsülfataz | Mast hücresi kaynaklı histamin ve lökotrienleri yıkarak inflamasyonu azaltır. |
| Fagositoz | Sınırlıdır; bakteriyel fagositoz kapasitesi nötrofilden daha düşüktür. |
Granül İçeriği ve Etkileri
| Granül İçeriği | Etki Mekanizması / Klinik Önemi |
|---|---|
| Major Basic Protein (MBP) | Helminti öldürür; epitel hasarına neden olabilir → astımda bronş hasarı |
| Eozinofilik Katyonik Protein (ECP) | Membran geçirgenliğini bozar, ribonükleaz aktivitesi vardır |
| Eozinofilik Nörotoksin (EDN) | Nörotoksiktir; RNAaz aktivitesi vardır |
| Peroksidaz (EPO) | Oksidan radikaller oluşturur; helmint ve bakteri öldürür |
Klinik Önemi
| Durum | Eozinofil Durumu | Açıklama |
|---|---|---|
| Paraziter enfeksiyonlar (özellikle helmintler) | ↑ Artar | IL-5 aracılı uyarı |
| Alerjik hastalıklar (astım, alerjik rinit, atopik dermatit) | ↑ Artar | Mast hücresi/bazofil kaynaklı IL-5 ve eotaksin ile kemotaksi |
| Cushing sendromu (kortizol fazlalığı) | ↓ Azalır | Kortizol eozinofiliyi baskılar |
| Addison hastalığı (kortizol eksikliği) | ↑ Artar | Glukokortikoid eksikliğinde artış |
| Hodgkin lenfoma (özellikle mixed cellularity tipi) | ↑ Artar | Reed–Sternberg hücrelerinden IL-5 salınımı |
| Astım | ↑ Artar | MBP → bronş epiteli hasarı, hiperreaktivite |
| Churg–Strauss sendromu (EGPA) | ↑ Eozinofilik vaskülit | ANCA pozitiflik olabilir |
Karşılaştırma: Nötrofil – Eozinofil – Bazofil
| Özellik | Nötrofil | Eozinofil | Bazofil |
|---|---|---|---|
| Çekirdek | 3–5 loblu | 2 loblu | S şeklinde |
| Granül Rengi | Açık pembe–mor | Koyu turuncu–kırmızı | Mavi–mor (bazofilik) |
| Ana Fonksiyon | Bakteri fagositozu | Parazite karşı savunma, alerji modülasyonu | Histamin salınımı (anafilaksi) |
| Başlıca Sitokin Etkisi | IL-8 (kemotaksi) | IL-5 (aktivasyon) | IgE aracılı |
| Özel Protein | MPO | MBP, ECP, EPO | Histamin, heparin |
Örnek Soru
Soru: Aşağıdaki granül içeriklerinden hangisi helmint enfeksiyonlarına karşı toksik etki gösterir?
A) Myeloperoksidaz
B) Major Basic Protein
C) Defensin
D) Elastaz
E)Eozinofilik Katyonik Protein (ECP)
Doğru Cevap: B) Major Basic Protein
EOZİNOFİL – MORFOLOJİ ve GRANÜL İÇERİĞİ
Genel Özellikler
| Özellik | Açıklama |
|---|---|
| Oran (total lökosit içinde) | %1–5 |
| Çap | 12–15 µm |
| Çekirdek | Tipik olarak iki loblu (biloblu) |
| Sitoplazma | Geniş, refraktil (ışığı yansıtan) spesifik granüller içerir |
| Granül rengi | Açık kırmızı-turuncu (eozin boyasıyla yoğun boyanır) |
| Granül tipi | Kristaloid merkezli “spesifik granül” + az sayıda primer (azurofilik) granül |
Eozinofil Granül İçeriği ve Fonksiyonları
| Granül İçeriği | Görev / Etki Mekanizması |
|---|---|
| Eozinofilik Peroksidaz (EPO) | Mikroorganizmaların ve helmintlerin yüzeyine bağlanır; oksidatif reaksiyonlarla öldürülmelerine yardım eder. Makrofaj aktivasyonuna katkı sağlar. |
| Major Basic Protein (MBP) | Eozinofil granülünün kristaloid bölümünde bulunur. Parazit membranına bağlanarak sitotoksik etki gösterir. Bazofillerde Ca²⁺ bağımlı histamin salınımını tetikleyebilir, bu da inflamasyonu artırır. |
| Eozinofilik Katyonik Protein (ECP) | Heparini nötralize eder. MBP ile birlikte helmintlerin yıkımına katkı sağlar. Ribozomal RNA’ya bağlanarak antiviral ve nörotoksik etki gösterebilir. |
| Eozinofilik Nörotoksin (EDN) | RNAaz aktivitesi ile antiviral etki; sinir dokusunda toksisiteye yol açabilir. |
| Arilsülfataz ve Histaminaz | Alerjik yanıtı modüle eder; mast hücresinden salınan histamin ve lökotrienleri yıkarak inflamasyonu sınırlar. |
Fonksiyonel Özeti
| Fonksiyon Alanı | Açıklama |
|---|---|
| Parazitik savunma | Özellikle helmint enfeksiyonlarına karşı MBP ve ECP aracılığıyla etkilidir. |
| Alerjik reaksiyon kontrolü | Mast hücrelerinden salınan histamin ve lökotrienleri yıkar, aşırı inflamasyonu sınırlar. |
| İnflamatuvar modülasyon | IL-5 ve eotaksin ile uyarılır; astım ve atopik reaksiyonlarda artar. |
| Fagositoz | Vardır ama nötrofilden daha zayıftır. |
Klinik Notlar
| Durum | Eozinofil Düzeyi | Klinik Önemi |
|---|---|---|
| Paraziter enfeksiyon (helmint) | ↑ Artar | MBP ve ECP aracılı parazit lizisi |
| Alerjik hastalıklar (astım, rinit, egzama) | ↑ Artar | IL-5 aracılı eozinofili |
| Addison hastalığı | ↑ Artar | Kortizol eksikliğinde eozinofili |
| Cushing sendromu | ↓ Azalır | Glukokortikoid fazlalığı eozinofiliyi baskılar |
| Hodgkin lenfoma (mixed cellularity tipi) | ↑ Artar | Reed–Sternberg hücrelerinden IL-5 salınımı |
| Churg–Strauss sendromu (EGPA) | ↑ Artar | ANCA (+) eozinofilik vaskülit |
Soru Örneği
Soru: Aşağıdaki granül proteinlerinden hangisi helmintlere karşı toksik etki gösterir ve bazofillerden histamin salınımını tetikleyebilir?
A) Myeloperoksidaz
B) Major Basic Protein***
C) Eozinofilik Katyonik Protein
D) Defensin
E)Eozinofilik Katyonik Protein (ECP)