Dawn (Şafak) Fenomeni vs Somogyi Fenomeni
| Özellik | Dawn (Şafak) Fenomeni | Somogyi Fenomeni |
|---|---|---|
| Tanım | Sabah erken saatlerde (özellikle kahvaltı öncesi) görülen hiperglisemi | Gece hipoglisemisine bağlı olarak gelişen rebound (sekonder) sabah hiperglisemisi |
| Temel Mekanizma | Gece boyunca büyüme hormonu (GH), kortizol ve katekolamin sekresyonunda artış → insülin duyarlılığı azalır → sabah hiperglisemisi | Gece yarısı hipoglisemi gelişir → karşıt hormonlar (glukagon, GH, kortizol, adrenalin) artar → reaktif (rebond) hiperglisemi sabah saatlerinde görülür |
| Gece Kan Şekeri | Normal veya yüksek | Düşük (hipoglisemi) |
| Sabah Kan Şekeri | Orta derecede yüksek | Yüksek (rebound hiperglisemi) |
| Gelişme Zamanı | Sabah 4:00–8:00 arasında GH artışıyla | Gece 2:00 civarında hipoglisemi sonrası sabah 6:00–8:00 arası hiperglisemi |
| Nedeni | Yetersiz gece insülini + artmış karşıt hormon sekresyonu | Aşırı gece insülini → hipoglisemi → karşıt hormon cevabı |
| Tanı Yöntemi | Gece 03:00 kan şekeri normal veya yüksek | Gece 03:00 kan şekeri düşük |
| Tedavi Yaklaşımı | Gece insülini artırılır (özellikle NPH dozu) | Gece insülini azaltılır (özellikle NPH dozu) |
| Klinik İpucu | Tekrarlayıcı sabah hiperglisemisi, gece hipoglisemi yok | Nadir; gece hipoglisemi belirtileri (terleme, kabus, uyanma) olabilir |
Klinik Örnek
Soru:
Tip 1 diyabetli 12 yaşındaki bir çocukta sabahları açlık kan şekeri yüksek, gece 03:00’te ölçülen kan şekeri normaldir. En olası neden ve tedavi yaklaşımı nedir?Yanıt:
- Neden → Dawn (Şafak) fenomeni
- Tedavi → Akşam NPH insülini dozu artırılır.
Alternatif senaryo:
Aynı hastada 03:00’te glisemi düşük saptanırsa → Somogyi fenomeni düşünülür → Akşam NPH dozu azaltılır.
Klinik Püf Noktası
Dawn = yetersiz insülin → artır.
Somogyi = fazla insülin → azalt.
Ayırmak için gece 03:00 glisemi ölçümü şarttır. ******************