Adrenarş

yazar

Adrenarş – Tanım ve Fizyoloji

BaşlıkAçıklama
TanımAdrenal bezin (özellikle zona retikülaris’in) androjen üretiminin artmasıyla başlayan süreçtir.
ZamanlamaGenellikle 6–8 yaş civarında başlar.
Hormonal değişiklikDehidroepiandrosteron (DHEA) ve DHEA sülfat (DHEAS) düzeylerinde artış olur.
Puberte ile ilişkisiLH, FSH veya gonadal seks hormonlarındaki artıştan bağımsızdır. Bu nedenle gonadarştan (gonadların aktifleşmesinden) önce başlar.
Klinik belirtisiPubertenin ilk fiziksel bulgularından olan pubik ve aksiller kıllanma adrenarşın sonucudur.
BelirteçDHEAS artışı → adrenal androjen sekresyonunun en iyi biyokimyasal göstergesidir.
Gonadarş ile farkıGonadarş = LH/FSH artışı → gonadların aktive olması.
Adrenarş = adrenal androjen üretimi artışı.
İki süreç zaman olarak örtüşebilir ama nedensel olarak bağımsızdır.
Patolojik durumlarda– Santral puberte prekoks: gonadarş erken, adrenarş normal olabilir.
  • Adrenal yetmezlik: adrenarş gecikir veya oluşmaz. |

Fizyolojik Süreç

  1. Zona retikülaris’te enzim aktivitesi (özellikle 17,20-liyaz) artar.
  2. Kolesterolden DHEA ve DHEAS üretimi artar.
  3. Bu hormonlar periferde testosterona dönüşür.
  4. Pubik/aksiller kıllanma, vücut kokusu, akne gibi sekonder cinsiyet özellikleri görülmeye başlar.

Kısa Karşılaştırma

ÖzellikAdrenarşGonadarş
Başlangıç yaşı6–8 yaşKız: 8–13 yaş
Erkek: 9–14 yaş
Uyarıcı hormonACTH aracılı, LH/FSH bağımsızGnRH → LH, FSH artışı
HormonDHEA, DHEAS, androstenedionTestosteron, östrojen
Klinik bulgularPubik/aksiller kıllanma, akne, vücut kokusuMeme gelişimi, testis büyümesi
Birbirine etkisiNedensel bağlantı yokGonadarş puberteyi tamamlar