VMAT-2 İnhibitörleri
Mekanizma
- VMAT-2, sinir terminalinde monoaminleri (dopamin, noradrenalin, serotonin) veziküllere taşıyan proteindir.
- İnhibisyonu → veziküller boş kalır → sinaptik aralığa monoamin salınımı azalır.
- Etki: Sempatik aktivite ve dopaminerjik transmisyon azalır.
1. Rezerpin
- Tip: Bitkisel alkaloid (Rauwolfia serpentina).
- Kullanım: Eskiden hipertansiyon, günümüzde nadiren.
- Yan Etki: Depresyon, Parkinsonizm, ekstrapiramidal bulgular, postural hipotansiyon, peptik ülser alevlenmesi, hiperprolaktinemi.
- Kontrendikasyon: Depresyon, Parkinson, astım, peptik ülser.
2. Tetrabenazin
- Kullanım:
- Huntington hastalığı koresi
- Tardif diskinezi
- Tourette sendromu (off-label)
- Yan Etki: Sedasyon, depresyon, ekstrapiramidal bulgular, hipotansiyon.
3. Deutetrabenazin
- Tetrabenazin’in deuterium içeren türevi → daha uzun yarı ömür, daha az dalgalanma.
- Kullanım: Huntington kore, tardif diskinezi.
- Yan Etki: Benzer (ama tetrabenazin’e göre daha tolere edilebilir).
4. Valbenazin
- Selektif VMAT-2 inhibitörü.
- Kullanım: Özellikle tardif diskinezi (FDA onaylı ilk ilaç).
- Yan Etki: Somnolans, QT uzaması, parkinsonizm riski.
Karşılaştırma Tablosu
| İlaç | VMAT-2 etkisi | Klinik kullanım | Önemli yan etki |
|---|---|---|---|
| Rezerpin | İrreversibl | Hipertansiyon (artık nadiren) | Depresyon, Parkinsonizm |
| Tetrabenazin | Reversibl | Huntington kore, tardif diskinezi | Depresyon, ekstrapiramidal bulgular |
| Deutetrabenazin | Reversibl (daha uzun etkili) | Huntington, tardif diskinezi | Daha az dalgalı yan etki |
| Valbenazin | Selektif VMAT-2 inhibitörü | Tardif diskinezi**** | Somnolans, QT uzaması |
Özet:
- Rezerpin → antihipertansif, artık terk edilmiş.
- Tetrabenazin, Deutetrabenazin, Valbenazin → daha çok Huntington ve tardif diskinezi tedavisinde kullanılıyor.